Chế độ ăn keto (cắt giảm carbohydrate tối đa, tăng chất béo) đang thu hút nhiều bạn trẻ tuổi 20 tập gym muốn vừa siết mỡ vừa giữ cơ. Nhiều người thắc mắc liệu việc cắt bỏ tinh bột có làm teo cơ hay cản trở quá trình tăng cơ khi nâng tạ nặng hay không.

Các thử nghiệm đối chứng trên người tập kháng lực cho thấy ăn keto không phải là giải pháp tối ưu để tăng kích thước cơ bắp (phì đại cơ), dù chế độ này giúp giảm mỡ tốt và duy trì được mức sức mạnh tối đa [1], [2], [3]. Dữ liệu riêng biệt chỉ cho nhóm đúng độ tuổi 20 còn hạn chế, phần lớn nghiên cứu thực hiện trên người trưởng thành trẻ tuổi và vận động viên nói chung [1], [4].

Cơ chế tác động của keto lên cơ bắp

Chế độ ăn keto giới hạn lượng tinh bột nạp vào dưới 50 gam mỗi ngày hoặc dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần [1], [2]. Khi thiếu hụt carbohydrate, cơ thể chuyển sang trạng thái ketosis sinh lý, đốt cháy chất béo và thể ceton để tạo năng lượng [2].

Tập gym nặng đòi hỏi nguồn năng lượng yếm khí từ glycogen dự trữ trong cơ. Nghiên cứu đo sinh thiết cơ cho thấy keto làm giảm 14% lượng glycogen trong cơ bắp và tăng 81% lượng triglyceride nội cơ [5]. Lượng glycogen suy giảm kết hợp việc hạn chế năng lượng có thể làm giảm tín hiệu đồng hóa cơ bắp, khiến cơ khó phát triển kích thước tối đa [2], [6].

Keto ảnh hưởng thế nào đến độ phì đại cơ bắp?

Dữ liệu tổng hợp từ các thử nghiệm lâm sàng cho thấy keto không đem lại lợi thế cho mục tiêu tăng khối lượng nạc:

  • Phân tích gộp năm 2022 trên 111 người tập kháng lực (87 nam, 24 nữ) cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về khối lượng không chứa mỡ (FFM) giữa nhóm ăn keto và nhóm ăn thông thường [1].
  • Một thử nghiệm kéo dài 8 tuần tại Tây Ban Nha trên 24 nam thanh niên tập tạ với mức năng lượng thặng dư (39 kcal/kg/ngày): nhóm ăn keto giảm mỡ nhưng không tăng khối nạc, trong khi nhóm ăn nhiều tinh bột tăng rõ rệt cả trọng lượng lẫn khối cơ bắp [4].
  • Một nghiên cứu theo dõi 12 tuần trên vận động viên cử tạ cho thấy chế độ keto làm sụt giảm tổng khối lượng cơ thể và giảm khối lượng nạc so với chế độ ăn đối chứng [4].
  • Nghiên cứu 12 tuần trên người tập CrossFit ghi nhận độ dày cơ đùi trước (vastus lateralis) ở nhóm keto giảm khoảng 8% và khối nạc hai chân giảm 1,4% [6].

Tác động của keto tới sức mạnh cơ bắp

Trái ngược với việc tăng kích thước cơ, khả năng phát lực tối đa dường như không bị ảnh hưởng xấu bởi keto:

  • Phân tích gộp năm 2024 đánh giá sức mạnh tối đa (1-RM) trên bài squat (106 người) và bench press (119 người) chỉ ra chế độ keto không làm suy giảm sức mạnh tối đa của người tập kháng lực [3].
  • Nghiên cứu trên người tập CrossFit cũng ghi nhận thành tích nâng tạ 1-RM squat không đổi giữa nhóm ăn keto và nhóm đối chứng sau 12 tuần [6].
  • Tuy nhiên, một số tổng quan lưu ý rằng sức mạnh tuyệt đối hoặc công suất cơ học tính theo đơn vị tuyệt đối có thể giảm nhẹ ở một số bài tập cường độ cao kéo dài [2].

Những điều nghiên cứu chưa làm rõ

Các tài liệu khoa học hiện tại còn nhiều khoảng trống quan trọng:

  • Thiếu các thử nghiệm dài hạn trên 12 tuần để đánh giá tính an toàn và khả năng duy trì cơ bắp lâu dài [2].
  • Chưa có nghiên cứu quy mô lớn phân tích riêng độ tuổi 20; đối tượng nghiên cứu phần lớn dao động rộng từ thanh niên đến trung niên [1], [7], [6].
  • Chưa rõ mức tăng protein bổ sung cụ thể hay việc nạp lại tinh bột định kỳ có thể đảo ngược hoàn toàn tác động cản trở phì đại cơ của keto hay không [2].

Ai nên thận trọng khi áp dụng keto?

Người tập gym tuổi 20 muốn tối ưu hóa việc tăng kích thước bắp tay, ngực hay đùi không nên chọn keto làm phương pháp ưu tiên [2], [4]. Chế độ ăn này gây cảm giác no nhanh, dẫn đến khó nạp đủ calo thặng dư cần thiết để xây dựng mô cơ mới [1].

Người tập luyện cần thận trọng với chỉ số mỡ máu, vì thử nghiệm 12 tuần cho thấy keto làm tăng khoảng 35% nồng độ cholesterol LDL [6]. Việc duy trì keto liên tục trên 8 tuần thường ghi nhận tỷ lệ tuân thủ kém [1]. Những người có vấn đề về chuyển hóa lipid hoặc bệnh lý nền cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thử nghiệm.

Gợi ý áp dụng thực tế cho người tập gym

Nếu mục tiêu hàng đầu là giảm mỡ nhanh trong thời gian ngắn mà vẫn muốn giữ sức nâng tạ, keto có thể là một phương án thử nghiệm ngắn hạn [2], [3].

Để hạn chế mất cơ, người tập cần đảm bảo nạp đủ lượng protein và duy trì mức tạ kích thích cơ bắp đều đặn [2], [7]. Nếu mục tiêu chính của bạn ở tuổi 20 là phát triển cơ bắp to lớn, chế độ ăn cân bằng có đủ tinh bột để nạp đầy glycogen cơ bắp vẫn là lựa chọn khoa học và bền vững hơn [5], [4].