Nhiều người lao động thể lực và tập luyện băn khoăn liệu chế độ keto mục tiêu (TKD) có giúp duy trì sức nâng vác hay không. Việc ăn thêm tinh bột trước ca làm việc thường được truyền tai như giải pháp giữ sức mà không làm mất trạng thái ketosis.
Tuy nhiên, các dữ liệu nghiên cứu hiện có chưa có thử nghiệm trực tiếp về chế độ keto mục tiêu hay việc bổ sung 20–50g carb trước giờ lao động nặng. Bằng chứng khoa học hiện tại chủ yếu tập trung vào chế độ ăn keto tiêu chuẩn, và kết quả cho thấy chế độ ăn này thường làm giảm công suất vận động cường độ cao cũng như làm tăng cảm giác mệt mỏi.
Chế độ ăn keto ảnh hưởng thế nào đến hiệu suất làm việc nặng?
Lao động nặng như bốc vác, khuân vác đòi hỏi các đợt phát lực mạnh và liên tục. Một nghiên cứu năm 2014 trên các vận động viên xe đạp địa hình cho thấy chế độ ăn keto trong 4 tuần làm suy giảm công suất phát ra ở cường độ tối đa [1]. Nguyên nhân là do dự trữ glycogen trong cơ bắp suy giảm và hoạt tính của các enzym phân giải đường bị ức chế [1].
Một tổng quan khoa học năm 2023 cũng chỉ ra rằng chế độ ăn keto không mang lại lợi ích cho hiệu suất vận động thể chất [2]. Trong các giai đoạn vận động hoặc tập luyện cường độ cao, hiệu suất giảm rõ rệt khi áp dụng keto, trong khi chế độ ăn giàu carbohydrate duy trì tốt hiệu suất thể lực [2].
Cảm nhận gắng sức và mức độ mệt mỏi cơ bắp
Khi làm việc thể lực nặng kéo dài, tốc độ kiệt sức là yếu tố quyết định năng suất và độ an toàn. Một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên năm 2020 trên phụ nữ trẻ, khỏe mạnh cho thấy chế độ ăn keto làm rút ngắn thời gian dẫn đến kiệt sức trong các bài kiểm tra gắng sức tăng dần [3]. Đáng chú ý, những người tham gia cảm thấy các hoạt động hàng ngày và bài tập trở nên nặng nhọc, tốn nhiều sức hơn [3].
Bên cạnh thể lực, sự tỉnh táo cũng rất cần thiết khi vận hành máy móc hoặc nâng vác nặng. Nghiên cứu năm 1995 trên 21 phụ nữ thừa cân chỉ ra rằng chế độ ăn keto làm suy giảm hiệu suất trong các bài kiểm tra đòi hỏi tính linh hoạt và xử lý tinh thần bậc cao, đặc biệt rõ rệt trong tuần đầu tiên [4].
Thể ceton và vai trò phục hồi
Một số giả thuyết cho rằng trạng thái ketosis hoặc việc bổ sung ceton ngoại sinh có thể hỗ trợ cơ thể vận hành tốt hơn. Một tổng quan năm 2020 cho thấy bằng chứng về tác động trực tiếp của thể ceton đối với hiệu suất vận động còn nhiều kết quả trái chiều [5]. Dù vậy, dữ liệu ban đầu gợi ý thể ceton có thể đóng vai trò rõ nét hơn trong quá trình phục hồi sau vận động thay vì tăng lực tức thì trước giờ làm việc [5].
Điều chưa biết về chế độ keto mục tiêu (TKD)
Các tài liệu nghiên cứu hiện tại chưa trả lời được các vấn đề cốt lõi của phương pháp TKD:
- Chưa có nghiên cứu đánh giá việc nạp 20–50g carb hấp thu nhanh trước giờ làm việc có thực sự bảo toàn được sức nâng vác hay không.
- Chưa có số liệu xác định mức tinh bột này có làm gián đoạn trạng thái ketosis ở người lao động nặng hay không.
- Chưa có thử nghiệm dài hạn về tính an toàn và hiệu quả của việc luân chuyển carb theo giờ làm việc đối với người làm công việc tay chân cường độ cao.
Ai nên thận trọng khi áp dụng keto trong lao động nặng?
- Người làm công việc đòi hỏi bộc phát lực tối đa: Dự trữ glycogen giảm khi ăn keto hạn chế khả năng nâng vác vật nặng [1, 3].
- Người vận hành máy móc hoặc làm việc trên cao: Sự suy giảm tính linh hoạt tinh thần trong giai đoạn đầu thích nghi keto có thể làm tăng nguy cơ tai nạn [4].
- Người có bệnh lý nền chuyển hóa: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thay đổi tỷ lệ dinh dưỡng đột ngột.
Gợi ý áp dụng thực tế
- Không nên mạo hiểm áp dụng các công thức TKD chưa được kiểm chứng nếu công việc đòi hỏi nâng vác nặng và liên tục.
- Đảm bảo uống đủ nước và duy trì dinh dưỡng cân bằng để cơ bắp có đủ năng lượng hoạt động.
- Nếu muốn điều chỉnh khẩu phần carbohydrate quanh ca làm việc, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với thể trạng.
Hiệu quả bổ sung carb nhanh theo phương pháp keto mục tiêu (TKD) cho người làm việc nặng hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh. Chế độ keto thông thường có xu hướng làm giảm sức mạnh tối đa và tăng cảm giác mệt mỏi khi gắng sức. Người lao động cần thận trọng và ưu tiên các chiến lược dinh dưỡng an toàn, bền vững.




