Nhiều người có thói quen uống một ly cà phê bơ vào buổi sáng với hy vọng chất béo sẽ cung cấp năng lượng kéo dài cho cả ngày. Tuy nhiên, với những công việc đòi hỏi thể lực liên tục như bốc vác trong 4 tiếng, việc chỉ dựa vào thức uống này là một lựa chọn nhiều rủi ro.

Hiện tại, các thử nghiệm lâm sàng cho thấy cà phê bơ không giúp gia tăng mức năng lượng hay khả năng vận động so với dung dịch đối chứng thông thường [1]. Thức uống này hoàn toàn chưa được chứng minh là có thể thay thế một bữa sáng hoàn chỉnh để duy trì thể lực cho công việc nặng nhọc.

Cà phê bơ có thực sự duy trì năng lượng và độ no?

Cà phê bơ (thường kết hợp giữa cà phê, dầu triglyceride chuỗi trung bình - MCT và bơ ghee) được quảng bá rộng rãi về khả năng duy trì năng lượng và hạn chế cơn đói. Dù vậy, dữ liệu từ các thử nghiệm trên người lại ghi nhận nhiều kết quả trái ngược.

Một nghiên cứu sơ bộ năm 2021 thực hiện trên 6 người trẻ tuổi khỏe mạnh đã so sánh ly cà phê bơ (chứa 15 ml dầu MCT, 15 ml bơ ghee, cung cấp khoảng 250 kcal) với cà phê đen (khoảng 1 kcal) [2]. Kết quả cho thấy sau 60 phút và 170 phút, nhóm uống cà phê bơ có cảm giác no cao hơn và dự đoán lượng thức ăn muốn tiêu thụ thấp hơn so với khi uống cà phê đen [2]. Đáng chú ý, chức năng nhận thức giữa hai nhóm qua các bài kiểm tra chuyên biệt lại không có sự khác biệt [2].

Ngược lại, một nghiên cứu can thiệp mù đôi có đối chứng khác vào năm 2021 lại không tìm thấy bằng chứng cho thấy việc bổ sung MCT giúp giảm đói hay tăng cảm giác no [1]. Nghiên cứu này cũng chỉ ra người dùng không hề có thêm năng lượng hay tăng mức độ hoạt động thể chất sau khi sử dụng dung dịch chứa MCT và caffeine [1]. Các nhà nghiên cứu nhận định rằng những lời đồn thổi về nguồn năng lượng dồi dào từ cà phê bơ không được xác nhận qua thực nghiệm [1].

Sức mạnh thể chất: Vai trò của caffeine hay chất béo?

Nếu người lao động cảm thấy tỉnh táo hoặc khỏe hơn sau khi uống cà phê bơ, tác động này nhiều khả năng đến từ caffeine thay vì các chất béo trong bơ.

Một thử nghiệm năm 2025 trên 17 nam vận động viên được cho dùng cà phê chứa 3 mg caffeine/kg thể trọng đã ghi nhận sự cải thiện đáng kể về lực nắm tay, sức mạnh cơ lưng và công suất bài kiểm tra chạy bứt tốc Wingate so với cà phê khử caffeine [3]. Tương tự, nghiên cứu năm 2024 trên 24 nam cầu thủ bóng rổ cho thấy cà phê espresso giúp tăng hiệu suất chạy nước rút lặp lại, cải thiện khả năng phối hợp tay - mắt và giảm cảm nhận mệt mỏi sau vận động [4].

Dù vậy, các nghiên cứu trên chỉ khảo sát những bài kiểm tra bộc phát ngắn hạn trên vận động viên thể thao được huấn luyện [3], [4]. Việc duy trì sức mạnh trong vài phút tập luyện hoàn toàn khác với việc lao động bốc vác liên tục suốt 4 tiếng, vốn đòi hỏi cơ thể phải có nguồn glycogen và năng lượng nền tảng ổn định.

Tác dụng phụ cần lưu ý: Rối loạn tiêu hóa và hạ đường huyết giả

Bên cạnh việc không tạo thêm năng lượng vận động, việc dùng cà phê bơ khi bụng đói trước giờ làm việc nặng có thể dẫn đến nhiều phiền toái cho cơ thể.

Nghiên cứu can thiệp năm 2021 ghi nhận tình trạng khó chịu ở đường tiêu hóa là phản ứng phụ rất phổ biến sau khi nạp dầu MCT [1]. Thêm vào đó, việc nhịn ăn kết hợp sử dụng thức uống này có thể kích hoạt các triệu chứng hạ đường huyết giả như run rẩy tay chân, suy nhược cơ thể kèm theo đau đầu và mệt mỏi do ngưng nạp dinh dưỡng thông thường [1].

Ngoài ra, một thử nghiệm năm 2024 trên phụ nữ thừa cân hoặc béo phì chỉ ra rằng việc uống 240 ml cà phê (chứa 6 mg caffeine/kg thể trọng) làm tăng cảm giác thèm đồ ngọt, dẫn đến lượng tiêu thụ đường fructose cao hơn trong ngày và làm tăng chỉ số triglyceride trong máu [5]. Đối với người lao động nặng, hiện tượng cồn cào thèm ngọt và hạ đường huyết giữa ca làm việc có thể gây gián đoạn công việc và giảm an toàn lao động.

Điều chưa biết: Khoảng trống so với bữa sáng có carbohydrate

Một trong những hạn chế lớn nhất của y văn hiện nay là chưa có thử nghiệm lâm sàng nào so sánh trực tiếp tốc độ giải phóng năng lượng của cà phê bơ với một bữa sáng giàu carbohydrate trong bối cảnh lao động thể lực nặng nhọc.

Các nghiên cứu hiện có về cà phê bơ chỉ dừng lại ở quy mô mẫu rất nhỏ, từ 6 người đến vài chục người, và đối tượng chủ yếu là người trẻ khỏe mạnh trong điều kiện phòng thí nghiệm ít vận động [2], [1]. Khoa học vẫn chưa thể trả lời liệu lượng calo từ chất béo trong bơ và MCT có thể thay thế hiệu quả nguồn năng lượng từ tinh bột trong các hoạt động cơ bắp cường độ cao kéo dài hay không.

Ai nên thận trọng với thức uống này?

  • Người lao động thể lực nặng: Việc chỉ uống chất béo và caffeine dễ gây hụt năng lượng cơ bắp giữa chừng, dẫn đến kiệt sức hoặc hoa mắt [1].
  • Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm: Dầu MCT và lượng chất béo cô đặc dễ gây cồn ruột, đau bụng, tiêu chảy hoặc buồn nôn khi bắt đầu vận động [1].
  • Người có vấn đề về mỡ máu: Lượng chất béo bão hòa từ bơ ghee cùng việc cà phê làm tăng chỉ số triglyceride cần được kiểm soát chặt chẽ [2], [5].

Gợi ý áp dụng thực tế cho ca làm việc nặng

  • Không dùng cà phê bơ thay thế bữa ăn: Một ca bốc vác kéo dài 4 tiếng đòi hỏi nguồn năng lượng bền bỉ từ các thực phẩm quen thuộc như cơm, bánh mì hoặc yến mạch kết hợp cùng chất đạm.
  • Tận dụng caffeine đúng cách: Nếu muốn dùng cà phê để tăng độ tỉnh táo và sức mạnh cơ bắp đầu ca làm, nên uống sau khi đã ăn no khoảng 30 đến 45 phút [3], [4].
  • Lắng nghe đường tiêu hóa: Nếu từng thử pha thêm bơ hoặc dầu MCT mà gặp cảm giác cồn cào, run tay hay đau bụng, nên ngừng sử dụng ngay để tránh ảnh hưởng đến ngày làm việc [1].

Tóm lại, cà phê bơ không phải là giải pháp thay thế bữa sáng đủ để duy trì thể lực cho 4 tiếng bốc vác nặng nhọc. Người lao động nên ưu tiên một bữa ăn cân bằng có đủ tinh bột và chất đạm, đồng thời chỉ xem cà phê như một công cụ hỗ trợ tỉnh táo vừa phải.