Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1073 trên 1.483
Nhiều người truyền tai nhau uống nước dứa trước ngày mổ để giảm sưng bầm, nhưng lại lo ngại hoạt chất bromelain làm máu khó đông. Thực tế, tác động chống kết tập tiểu cầu từ thực phẩm tự nhiên khá nhẹ so với thuốc đặc trị, song người bệnh vẫn cần nắm rõ nguyên tắc an toàn theo từng loại phẫu thuật.
Ăn trái cây trước hay sau bữa cơm không làm thức ăn lên men thối rữa trong bụng như lời đồn, nhưng thời điểm ăn quyết định tốc độ làm rỗng dạ dày và cảm giác no. Nghiên cứu cho thấy ăn lúc đói giúp dạ dày chuyển thức ăn xuống ruột nhanh, còn ăn sau bữa lớn giàu béo hoặc buổi tối sẽ tiêu hóa chậm hơn.
Thói quen ngâm trái cây bằng nước muối không thể diệt sạch vi khuẩn và còn làm giảm hiệu quả loại bỏ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Thay vì lạm dụng muối ăn, người tiêu dùng nên rửa kỹ dưới vòi nước chảy, dùng dung dịch baking soda loãng hoặc chủ động gọt vỏ để bảo đảm an toàn.
Hạt chia và hạt lanh đều là những "siêu thực phẩm" giàu dưỡng chất. Về hàm lượng chất xơ tổng số, hạt chia chiếm ưu thế rõ rệt với khoảng 35,5% trọng lượng. Đối với omega-3 thực vật, cả hai loại hạt đều là nguồn cung cấp dồi dào hàng đầu, chỉ cần dùng 5–7 g mỗi ngày là đủ đáp ứng nhu cầu khuyến nghị.
Ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi khi đang dùng thuốc hạ huyết áp có thể khiến lượng thuốc đi vào máu tăng vọt hơn gấp đôi. Hợp chất furanocoumarin trong bưởi phá hủy enzym chuyển hóa thuốc tại ruột, gây nguy cơ tụt huyết áp quá mức và nhiều biến chứng nguy hiểm kéo dài nhiều ngày.
Nước hạt thì là không chỉ là mẹo dân gian mà thực sự chứa các hoạt chất giúp giảm co thắt cơ trơn đường ruột, giảm tiết acid và bảo vệ niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, thức uống này chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng nhẹ và cần dùng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn.
Quả chùm ruột chứa các hoạt chất flavonoid có khả năng ức chế mạnh enzym phân giải đường trong ống nghiệm và hỗ trợ hạ đường huyết trên động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó loại quả này chỉ nên dùng như thực phẩm thông thường, không thể thay thế thuốc trị tiểu đường.
Ăn một nắm nhỏ hạt hạnh nhân trước khi ngủ có thể hỗ trợ giấc ngủ nhờ chứa magie và melatonin tự nhiên giúp thư giãn cơ và hệ thần kinh. Tuy nhiên, lượng vi chất này không đủ thay thế thuốc điều trị, và hạnh nhân chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống chứ không thể chữa khỏi mất ngủ mạn tính.
Hạt hướng dương là món ăn vặt quen thuộc giàu folate và vitamin E, hai vi chất thiết yếu cho sự phát triển của thai nhi trong 3 tháng đầu thai kỳ. Bổ sung hạt hướng dương đúng cách giúp cải thiện khẩu phần dinh dưỡng tự nhiên nhưng không thể thay thế viên uống vi chất theo chỉ định y tế.
Quả me rừng (amla) đã được nhiều thử nghiệm lâm sàng chứng minh có khả năng hỗ trợ giảm rõ rệt cholesterol xấu LDL-c, triglyceride và xơ vữa mạch máu, đồng thời cải thiện chức năng nội mạc tương đương statin liều thấp. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Hạt thì là đã được nghiên cứu chứng minh có khả năng làm tăng nồng độ prolactin - hormone kích thích sản xuất sữa mẹ sau sinh. Dù có tiềm năng lợi sữa, các chuyên gia quốc tế vẫn khuyến cáo thận trọng do thiếu dữ liệu an toàn và nguy cơ truyền hoạt chất sang trẻ qua sữa mẹ.
Nhờ chứa hàm lượng cao chất xơ hòa tan, sorbitol và polyphenol, quả mận giúp làm mềm phân, tăng khối lượng phân và cải thiện tần suất đại tiện ở người bị táo bón. Nhiều thử nghiệm lâm sàng cho thấy dùng mận khô hoặc nước ép mận mỗi ngày mang lại hiệu quả nhuận tràng an toàn, thậm chí vượt trội hơn một số loại chất xơ bổ sung thông thường.
Nhiều phụ huynh có xu hướng chuyển sang sữa hạt vì nghĩ rằng sản phẩm thực vật lành tính và tốt hơn sữa bò. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định thức uống từ thực vật không thể thay thế hoàn toàn sữa bò ở trẻ nhỏ, do nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng protein, canxi và các vi chất thiết yếu.
Enzym bromelain chiết xuất từ cây dứa sở hữu đặc tính kháng viêm, giảm đau và hỗ trợ ức chế các chất gây thoái hóa mô sụn khớp. Tuy nhiên, việc ăn dứa tươi chỉ cung cấp một lượng nhỏ enzym và không thể thay thế thuốc điều trị viêm khớp theo phác đồ của bác sĩ.
Sinh tố bơ chuối cung cấp nguồn đường tự nhiên giúp bù đắp năng lượng dự trữ (glycogen) cho cơ bắp sau tập tạ. Tuy nhiên, để tối ưu hóa tốc độ phục hồi và sửa chữa sợi cơ, người tập cần uống ngay trong 30-60 phút đầu và nên kết hợp thêm chất đạm thay vì chỉ dùng trái cây đơn thuần.
Chiết xuất từ lá thóc lép có đuôi (*Helicteres hirsuta* Lour.) cho thấy khả năng chống oxy hóa mạnh và giúp giảm men gan AST, ALT trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người; việc tự sắc nước uống tại nhà không thể thay thế thuốc điều trị và tiềm ẩn nguy cơ cho gan.
Thái tử sâm là thảo dược vừa dùng làm thuốc vừa làm thực phẩm trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, tài liệu khoa học hiện có mới tập trung vào giải pháp nông nghiệp giúp nâng cao chất lượng củ và giảm dư lượng thuốc trừ sâu, chưa có dữ liệu xác định liều dùng bao nhiêu gram mỗi ngày trên người.
Nhiều người có thói quen gọt bỏ vỏ táo vì sợ hóa chất hoặc khó nhai, nhưng các nghiên cứu khoa học khẳng định lớp vỏ này chứa mật độ chất chống oxy hóa polyphenol, flavonol, chất xơ và khoáng chất cao vượt trội so với phần thịt quả, mang lại lợi ích lớn cho mỡ máu và hệ tiêu hóa.
Người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn muộn hoặc đang chạy thận nhân tạo, bắt buộc phải kiêng tuyệt đối quả khế. Loại quả này chứa độc tố thần kinh caramboxin và axit oxalic mà thận suy không thể đào thải, dễ dẫn đến nấc cụt dai dẳng, lú lẫn, co giật, hôn mê và tử vong.
Trái cây chín kỹ thực sự chứa nhiều đường hòa tan hơn hẳn so với quả vừa chín tới. Khi quả chín, hệ thống enzyme tự nhiên sẽ phân giải lượng tinh bột dự trữ sẵn có thành các loại đường đơn và đường đôi như glucose, fructose và sucrose, giúp thịt quả mềm đi và ngọt đậm hơn.
