Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1074 trên 1.483
Nhiều người mách nhau dùng thóc lép có đuôi để chữa thoái hóa khớp gối, nhưng y học hiện đại khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả thảo dược này. Đau khớp bắt nguồn từ cơ chế thần kinh và viêm phức tạp; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn để tránh biến chứng.
Thái tử sâm là vị thuốc bồi bổ êm dịu, được khoa học chứng minh có khả năng kích hoạt mạnh mẽ đại thực bào và lympho bào. Các hoạt chất polysaccharide và peptide trong dược liệu này giúp tăng cường khả năng thực bào, cân bằng tế bào lympho T và hỗ trợ phục hồi sức đề kháng khi cơ thể suy yếu.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất hạt thì là có tiềm năng ức chế tế bào hủy xương và giảm mất xương xốp trên thực nghiệm động vật. Tuy nhiên, ăn rau thì là tươi trong bữa ăn chỉ mang tính hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế các phác đồ y khoa ngăn ngừa loãng xương cho phụ nữ tiền mãn kinh.
Nhiều người bệnh tiểu đường type 2 thường kiêng tuyệt đối sầu riêng vì sợ vị ngọt đậm làm tăng đường máu. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy sầu riêng có chỉ số đường huyết thấp nhờ giàu chất xơ và chất béo, nhưng người bệnh vẫn cần kiểm soát chặt khẩu phần và thận trọng nếu có bệnh thận.
Hầm canh và ăn cả xác củ giúp thu nhận trọn vẹn dưỡng chất từ thái tử sâm hơn so với chỉ hãm trà lấy nước. Nghiên cứu cho thấy nước chỉ hòa tan được khoảng 47-57% chất chiết trong củ, chủ yếu là polysaccharide, trong khi nhiều hoạt chất quý như saponin vẫn nằm lại trong mô vỏ và đầu củ.
Thái tử sâm thường được dùng trong y học cổ truyền để trị suy nhược, mệt mỏi và chán ăn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ dừng ở mức độ tế bào trong phòng thí nghiệm. Do chưa có dữ liệu chứng minh tính an toàn cho thai nhi và trẻ bú mẹ, phụ nữ mang thai và sau sinh không nên tự ý sử dụng.
Cần tây chứa hoạt chất phthalides và apigenin giúp giãn mạch, lợi tiểu và hạ huyết áp. Tuy nhiên, ăn cọng và lá cần tây hàng ngày chủ yếu giúp giảm nhẹ huyết áp tâm trương, trong khi tác dụng hạ huyết áp toàn diện và rõ rệt nhất đến từ chiết xuất hạt cần tây.
Các nghiên cứu ghi nhận tinh dầu hạt thì là có khả năng giảm co thắt ruột và rút ngắn thời gian khóc dạ đề ở trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn còn hạn chế về chất lượng, phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống nước hãm thì là thô tại nhà khi chưa có chỉ định y khoa.
Quả sung muối chua vẫn giữ được lượng chất xơ dồi dào, đồng thời sinh thêm lợi khuẩn axit lactic và tăng hoạt tính chống oxy hóa nhờ quá trình lên men tự nhiên. Tuy nhiên, do chứa hàm lượng muối và axit cao, người tiêu dùng chỉ nên ăn với lượng vừa phải để tránh gây hại cho huyết áp, thận và dạ dày.
Thanh tùng châu Âu là cây cảnh phổ biến nhưng chứa độc tố cực mạnh ở lá, vỏ và hạt, có thể gây ngừng tim và tử vong chỉ sau vài giờ nuốt phải. Do chưa có thuốc giải độc đặc hiệu, việc nhận biết sớm dấu hiệu đau bụng, nôn mửa, nhịp tim chậm để cấp cứu kịp thời là yếu tố quyết định mạng sống.
Thài lài tím có khả năng hấp thụ khí độc benzen và giữ lại bụi mịn chứa kim loại nặng trên bề mặt lá thông qua cơ chế trao đổi khí và enzyme nội sinh. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào mật độ cây và điều kiện chăm sóc; cây chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế máy lọc khí.
Chiết xuất từ các bộ phận của cây chanh dây chứa flavonoid và GABA có khả năng tác động lên thụ thể GABA thần kinh, giúp hỗ trợ an thần và giảm triệu chứng lo âu. Tuy nhiên, hiệu quả này chủ yếu đến từ các chế phẩm chiết xuất chuẩn hóa thay vì chỉ uống nước ép quả tươi thông thường.
Nhiều phụ nữ tiền mãn kinh truyền tai nhau uống thóc lép có đuôi để ngừa loãng xương, nhưng thảo dược này hoàn toàn không có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả. Tình trạng mất xương bắt nguồn từ thiếu hụt estrogen, đòi hỏi chẩn đoán sớm và can thiệp y khoa chuẩn mực để phòng tránh nguy cơ gãy xương nguy hiểm.
Chiết xuất hạt thì là (*Anethum graveolens*) cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, triglyceride và LDL-C nhờ kích hoạt enzym đào thải qua gan và chống oxy hóa. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế ở mức khiêm tốn, không thể thay thế thuốc đặc trị và người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng dạng bổ sung đậm đặc.
Quả việt quất chứa hợp chất proanthocyanidins giúp ngăn vi khuẩn E. coli bám vào niêm mạc bàng quang trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc chỉ ăn việt quất vài lần mỗi tuần chưa đủ bằng chứng rõ ràng để ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu trên người như các chế phẩm nam việt quất chuẩn hóa dùng hàng ngày.
Thái tử sâm hỗ trợ phục hồi cho người mới ốm dậy nhờ chứa hoạt chất chính là polysaccharide. Các bằng chứng thực nghiệm cho thấy hoạt chất này giúp giảm kiệt sức, thúc đẩy cơ bắp hấp thu glucose tạo năng lượng, đồng thời củng cố hệ miễn dịch suy yếu và bảo vệ đường ruột sau thời gian cơ thể chống chọi với bệnh tật.
Nước dừa tươi giàu kali và dễ hấp thu hơn nước ngọt có ga, nhưng không thể thay thế hoàn toàn oresol khi sốt cao hay tiêu chảy mất nước. Các nghiên cứu cho thấy nước dừa thiếu hụt sự cân bằng điện giải chuẩn và gây bài tiết ngược natri tại ruột, chỉ nên dùng hỗ trợ tạm thời khi mất nước rất nhẹ.
Chiết xuất thanh hao hoa vàng được chứng minh giúp giảm đau, giảm cứng khớp và cải thiện vận động ở người thoái hóa khớp gối, khớp háng sau 12 tuần sử dụng. Thảo dược này hoạt động nhờ cơ chế ức chế các enzyme gây viêm và bảo vệ sụn, nhưng cần dùng đúng dạng chuẩn hóa và liều lượng.
Chuối tiêu xanh chứa tinh bột kháng, pectin và các hợp chất tự nhiên có khả năng kích thích tiết chất nhầy, thúc đẩy tái tạo tế bào niêm mạc và giảm stress oxy hóa tại dạ dày. Tuy nhiên, chuối xanh không thể tiêu diệt vi khuẩn HP và chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế được thuốc điều trị vết loét.
Nhiều người e ngại trái cây đông lạnh bị mất hết vitamin so với hàng tươi sống. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chứng minh nông sản cấp đông nhanh giữ lại lượng vitamin, chất xơ và khoáng chất tương đương, thậm chí đôi khi cao hơn đồ tươi bảo quản nhiều ngày.
