Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1090 trên 1.483
Acrylamide trong khoai tây chiên không phải hóa chất nhân tạo mà hình thành tự nhiên qua phản ứng Maillard giữa đường khử và axit amin asparagine ở nhiệt độ cao. Nắm rõ cơ chế này giúp người nội trợ dễ dàng áp dụng các biện pháp giảm thiểu độc chất ngay tại nhà.
Nghiên cứu về chi *Syzygium* (chi sắn thuyền, trâm) chỉ ra quá trình chế biến, phơi sấy làm suy giảm đáng kể hàm lượng hoạt chất sinh học so với dạng tươi tự nhiên. Tuy nhiên, lá khô lại tiện bảo quản và vẫn giữ được các dẫn xuất hữu ích khi hãm sắc đúng cách.
Tinh dầu sả chanh chứa hoạt chất có khả năng ức chế nhiều loại nấm gây bệnh ngoài da trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc chấm trực tiếp tinh dầu nguyên chất chưa qua pha loãng hay bào chế chuyên biệt lên vết ngứa rất dễ gây kích ứng da và dẫn đến viêm da tiếp xúc dị ứng.
Đồ chiên rán để qua đêm thường bốc mùi ngai ngái, hôi dầu do nhiệt độ cao lúc nấu đã kích hoạt chuỗi phản ứng oxy hóa chất béo. Quá trình này tạo ra hợp chất trung gian hydroperoxide, sau đó phân hủy thành các chất bay hơi gây mùi ôi khét và sinh ra nhiều độc tố có hại cho tim mạch, tế bào.
Các nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy chiết xuất lá sắn thuyền có khả năng làm giảm chỉ số cholesterol toàn phần trên động vật nhờ hoạt chất squalene, nhưng chưa có bằng chứng xác nhận tác dụng hạ triglyceride hay hiệu quả lâm sàng trên người. Do đó, người bệnh không nên tự ý dùng liều cao thay thế thuốc điều trị.
Nồi chiên không dầu giúp giảm hấp thu chất béo từ dầu ăn nhưng luồng khí nóng nhiệt độ cao vẫn làm giảm lượng EPA, DHA và thúc đẩy cholesterol oxy hóa trong cá. Việc hiểu rõ cơ chế peroxy hóa lipid và kết hợp thảo mộc tự nhiên sẽ giúp bạn bảo toàn tối đa dưỡng chất quý giá của món cá.
Ngâm khoai tây vào nước lạnh, chần nước ấm hoặc ngâm dung dịch muối loãng, chanh, giấm trước khi chiên giúp giảm mạnh chất độc acrylamide có khả năng gây ung thư. Bước sơ chế đơn giản này giúp hòa tan và rửa trôi đường khử cùng axit amin asparagine trên bề mặt khoai trước khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ lá, hạt và vỏ cây sầu đâu có khả năng làm giảm mật độ, giảm độ di động và tăng tỷ lệ dị dạng tinh trùng ở động vật thực nghiệm thông qua cơ chế kháng androgen và tổn thương biểu mô sinh tinh. Nam giới đang chuẩn bị có con nên thận trọng khi sử dụng.
Thói quen ăn nhiều gà rán, cá chiên hay đồ thức ăn nhanh trước và trong khi mang thai làm tăng đáng kể nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ. Nhiệt độ chiên rán phá hủy chất béo tốt và sinh ra chất béo chuyển hóa, làm trầm trọng thêm tình trạng kháng insulin tự nhiên của cơ thể mẹ bầu.
Tinh bột sắn dây chứa lượng lớn tinh bột kháng hoạt động như một prebiotic tự nhiên. Khi xuống đại tràng, chất này trở thành thức ăn cho lợi khuẩn lên men, sản sinh các axit béo chuỗi ngắn giúp phục hồi niêm mạc ruột, giảm viêm và hỗ trợ chuyển hóa năng lượng hiệu quả.
Trà sả chanh chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa, được chứng minh trên thực nghiệm có khả năng giảm hấp thu cholesterol và hạ mỡ xấu LDL. Tuy nhiên, thức uống này ít tác động đến chỉ số triglyceride, mới dừng ở nghiên cứu trên động vật và không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Nấu chín bột sắn dây là lựa chọn vượt trội hơn cho hệ tiêu hóa so với uống sống. Quá trình gia nhiệt giúp tinh bột hồ hóa, tăng khả năng phân giải và hấp thu của enzyme, đồng thời loại bỏ nguy cơ đau bụng, đầy hơi hay nhiễm khuẩn do tinh bột sống gây ra.
Ăn nhiều đồ chiên rán gián tiếp thúc đẩy mụn trứng cá bùng phát do kích thích tiết insulin và gia tăng nồng độ yếu tố tăng trưởng giống insulin 1 (IGF-1). Trục tín hiệu này kích thích tuyến bã nhờn tăng tiết dầu, thay đổi thành phần axit béo và giải phóng các cytokine gây viêm tại nang lông.
Người tăng huyết áp nên tránh đồ chiên rán vì cả muối lẫn mỡ. Lớp bột tẩm ướp chứa lượng natri ẩn rất cao làm tăng áp lực tuần hoàn, kết hợp cùng chất béo thoái hóa từ dầu nhiệt độ cao gây rối loạn chức năng nội mô và suy giảm khả năng giãn mạch.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên ăn món ăn chế biến từ sầu đâu. Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm đã chỉ ra rằng chiết xuất từ sầu đâu có khả năng gây sảy thai, làm tăng cytokine gây thoái hóa phôi, cản trở phôi làm tổ, dẫn đến dị tật nội tạng và hạn chế thai nhi phát triển.
Sau khi cắt túi mật, gan mất đi kho lưu trữ và cô đặc dịch mật, khiến dòng chảy dịch mật xuống ruột bị xáo trộn. Việc ăn nhiều thịt mỡ và thịt đỏ dễ làm gián đoạn quá trình nhũ hóa lipid, làm bùng phát tiêu chảy, stress oxy hóa và viêm đại tràng kéo dài.
Người đang uống thuốc tây trị tiểu đường tuyệt đối không nên uống thêm trà sầu đâu. Sự kết hợp này dễ gây tương tác cộng gộp dược lực học, khiến đường huyết bị kéo tụt đột ngột xuống mức quá thấp, dẫn đến các cơn hạ đường huyết cấp tính nguy hiểm đe dọa tính mạng.
Nồi chiên không dầu giúp cắt giảm đáng kể lượng chất béo ngấm vào thức ăn so với rán ngập dầu. Tuy nhiên, thiết bị này tốn nhiều thời gian làm chín hơn và vẫn tạo ra hợp chất có nguy cơ gây ung thư acrylamide ở mức tương đương, thậm chí cao hơn nếu người nấu không ngâm rửa nguyên liệu đúng cách.
Chiên thực phẩm chưa rã đông hoàn toàn khiến tinh thể nước bốc hơi đột ngột gây nổ dầu nguy hiểm. Sự chênh lệch nhiệt khiến lớp vỏ ngoài nhanh cháy khét, sinh ra các chất độc hại như acrylamide, trong khi phần tâm vẫn chưa đủ nhiệt độ để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.
Ăn đồ chiên rán nhiều dầu mỡ vào bữa trưa kích thích giải phóng ồ ạt hormone cholecystokinin (CCK) và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, buộc hệ tiêu hóa phải làm việc căng thẳng. Phản ứng sinh lý này kết hợp cùng gánh nặng chuyển hóa chính là nguyên nhân khiến bạn rơi vào trạng thái tụt năng lượng và buồn ngủ uể oải.
