Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1091 trên 1.483
Quả sâu đông chứa các hoạt chất có tiềm năng hỗ trợ hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có bằng chứng khẳng định tính an toàn khi uống dài ngày trên người. Các nghiên cứu độc tính thảo dược cho thấy việc lạm dụng liều cao kéo dài có thể làm tăng urê, creatinine máu và gây tổn thương cấu trúc ống thận.
Tinh dầu sả Sri Lanka là nguyên liệu tự nhiên quen thuộc giúp xua đuổi muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết và sốt rét. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy tinh dầu này bay hơi rất nhanh, thường chỉ bảo vệ da khoảng 2 giờ ở dạng thông thường, ngắn hơn nhiều so với hoạt chất tổng hợp DEET.
Nhiều người e ngại mực khô bị mất chất sau phơi sấy, nhưng nghiên cứu cho thấy đạm trong mực sấy đúng cách có độ tiêu hóa cao, đồng thời lớp phấn trắng trên bề mặt chính là tinh thể taurine tự nhiên cùng chất béo omega-3 quý giá cô tụ lại chứ không hề bị hao hụt.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy sầu đâu có chứa các hoạt chất giúp hỗ trợ hạ đường huyết và cải thiện sử dụng glucose ở mô ngoại vi. Tuy nhiên, ăn lá sầu đâu không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường và người bệnh cần hết sức thận trọng khi sử dụng để tránh nguy cơ tụt đường huyết quá mức.
Sau phẫu thuật cắt túi mật, cơ thể mất đi nơi lưu trữ và cô đặc dịch mật, làm giảm khả năng tiêu hóa chất béo. Ăn các món chiên ngập dầu mỡ khiến hệ tiêu hóa quá tải, dễ dẫn đến đầy bụng, khó tiêu và tình trạng tiêu chảy, mót đại tiện khẩn cấp ngay sau bữa ăn.
Nhiều phụ huynh sẵn sàng chi tiền triệu mua sâm Ngọc Linh tẩm bổ cho con còi cọc, chậm lớn. Tuy nhiên, hệ nội tiết trẻ nhỏ rất nhạy cảm với các tác động ngoại lai. Việc tự ý dùng thảo dược đại bổ khi chưa có chỉ định y khoa tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong bối cảnh tình trạng dậy thì sớm đang gia tăng toàn cầu.
Nhiều người tin rằng uống một cốc nước chanh ấm ngay sau bữa ăn nhiều dầu mỡ sẽ giúp hòa tan và đào thải chất béo giống như cách tẩy rửa bát đĩa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về sinh lý tiêu hóa khẳng định axit trong chanh không thể phân giải mỡ thừa trong dạ dày và ruột.
Nhiều người lo ngại dầu oliu nguyên chất dễ bốc khói khi chiên xào sẽ sinh chất gây ung thư. Thực tế, nghiên cứu khoa học cho thấy loại dầu này có điểm khói từ 185-210 độ C và chứa tới 90% chất béo bền nhiệt, giúp chống lại quá trình oxy hóa tạo độc tố tốt hơn nhiều loại dầu tinh luyện khác.
Thói quen ăn đồ chiên rán, nướng quay ở nhiệt độ cao làm sản sinh lượng lớn hợp chất AGEs. Khi đi vào cơ thể, các phân tử này tạo liên kết chéo làm cứng hóa protein cấu trúc, kích hoạt phản ứng viêm và đẩy nhanh quá trình chảy xệ, lão hóa da.
Ăn đồ chiên rán khiến gan tích tụ ồ ạt mỡ triglyceride và tạo ra các hợp chất glycat hóa (AGEs). Tác nhân này kích hoạt thụ thể RAGE trên tế bào miễn dịch, gây stress oxy hóa và đẩy nhanh tiến trình từ gan nhiễm mỡ đơn thuần sang viêm gan nhiễm mỡ NASH cùng nguy cơ xơ hóa gan.
Nhiều người có thói quen uống nước sả hàng ngày để "thải độc" và giảm cân. Tuy nhiên, nghiên cứu lâm sàng trên người cho thấy việc uống trà sả chanh liên tục trong 30 ngày có thể làm giảm độ lọc cầu thận, tăng creatinin máu và gây thất thoát điện giải qua nước tiểu do tác động lợi tiểu kéo dài.
Các phương pháp chiên có kiểm soát áp suất giúp giữ độ ẩm thịt vượt trội và hạn chế ngấm dầu tốt hơn chiên ngập dầu thông thường. Nhờ tốc độ khóa ẩm bề mặt nhanh và áp lực hơi nước bên trong, phần lõi thịt luôn mọng nước trong khi dầu thừa không thể thẩm thấu ngược vào cấu trúc mô.
Dù cung cấp lượng calo dồi dào cho giai đoạn xả cơ, thịt cá chiên rán lại chứa nhiều dầu thừa, gốc tự do và protein bị oxy hóa. Những thành phần sinh ra ở nhiệt độ cao này không chỉ làm giảm chất lượng đạm nuôi cơ mà còn gây áp lực lên hệ tiêu hóa và sức khỏe.
Sả chanh không chỉ là gia vị quen thuộc mà còn chứa hoạt chất citral có khả năng ức chế phản ứng viêm và giảm tín hiệu đau khớp trên các mô hình nghiên cứu tiền lâm sàng. Hiểu đúng cơ chế và giới hạn của loại thảo dược này giúp bạn tận dụng lợi ích an toàn, hiệu quả.
Tinh dầu sả Sri Lanka giúp đuổi muỗi hiệu quả nhưng chứa các hợp chất nhóm terpene có thể gây kích ứng da, mắt và gây độc cho gan, thận nếu thú cưng nuốt phải hoặc tiếp xúc nồng độ cao. Mèo nhạy cảm hơn chó gấp nhiều lần, đòi hỏi chủ nuôi phải pha loãng và dùng đúng cách.
Dùng sữa tươi hoặc sữa chua cùng bữa thịt bò không cản trở nạp kẽm trong khẩu phần ăn hàng ngày. Do thịt bò không chứa phytate và protein từ sữa giải phóng các peptide giúp hòa tan khoáng chất, canxi tự nhiên không gây ức chế hấp thu kẽm như các đồn đoán phổ biến.
Cháo và súp cá chép là món ăn bồi bổ quen thuộc của phụ nữ Việt sau sinh. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định cá chép trực tiếp kích thích tạo sữa; lượng sữa thực chất phụ thuộc vào hormone prolactin, cách chế biến không chứa cồn và chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi tổng thể của mẹ.
Nhiệt độ cao khi chiên cá có thể làm suy giảm và oxy hóa các axit béo Omega-3 quý giá như EPA và DHA. Tùy thuộc vào loại cá, loại dầu chiên và thời gian chế biến, lượng dưỡng chất này có thể bị hao hụt đáng kể hoặc bị biến đổi thành các hợp chất oxy hóa không có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Xịt chống muỗi từ sả Sri Lanka có tác dụng xua đuổi muỗi nhưng không thể thay thế hoàn toàn DEET khi đi rừng. Do đặc tính bay hơi rất nhanh, tinh dầu sả cần lượng dùng cao hơn và có thời gian bảo vệ ngắn hơn nhiều so với tiêu chuẩn DEET.
Thói quen ăn đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ vào bữa tối hoặc sát giờ đi ngủ trực tiếp làm giảm chất lượng giấc ngủ. Các nghiên cứu cho thấy bữa tối giàu chất béo gây trào ngược axit, kéo dài thời gian trằn trọc trước khi ngủ, làm suy giảm giấc ngủ sâu và liên quan đến tình trạng ngủ ngắn kéo dài.
