Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 119 trên 1.452
Bột ngọc trai nano và ngọc trai thủy phân giúp tăng đáng kể độ hòa tan và sinh khả dụng canxi so với dạng nghiền thông thường. Tuy nhiên, người dùng cần dùng lượng vừa phải theo khuyến cáo y khoa, uống đủ nước và thận trọng nếu có tiền sử sỏi thận hay rối loạn canxi máu.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng quả trám trắng để giải rượu nhanh sau các bữa tiệc. Dưới góc nhìn sinh hóa, trám trắng chứa một số hợp chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm, nhưng không thể "hóa giải" cồn tức thì hay đảo ngược tác hại của việc lạm dụng rượu bia.
Nghiên cứu hiện tại chưa công bố nồng độ caffeine cụ thể trong lá và hoa trà hoa vàng so với trà xanh thông thường. Tuy nhiên, thuộc chi Trà (*Camellia*), thức uống này có thể tác động đến hệ thần kinh; người mất ngủ cần thận trọng, tránh uống đặc hoặc dùng sát giờ ngủ.
Cây xấu hổ từ lâu được dân gian tin dùng để giảm đau nhức xương khớp. Dù các nghiên cứu trên động vật cho thấy thảo dược này có tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người để khẳng định hiệu quả chữa trị bệnh lý khớp.
Thân trúc đen chứa các hợp chất phenolic và flavonoid có khả năng chống oxy hóa trên đĩa thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt tính này chỉ ở mức trung bình và các phân tử phức tạp rất khó hấp thu qua hệ tiêu hóa người, chủ yếu đọng lại ở đại tràng.
Uống mủ trôm có thể tạo cảm giác no tạm thời nhờ chất gôm thực vật hút nước và trương nở trong dạ dày, làm chậm quá trình tiêu hóa. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh mủ trôm giúp tiêu mỡ; việc lạm dụng hoặc pha nhiều đường thậm chí còn gây phản tác dụng cho cân nặng.
Trâm bột và bọt ếch là hai loài cây bụi thuộc các chi thực vật khác nhau, sở hữu cấu trúc bộ gen lục lạp riêng biệt cùng thành phần hóa học đặc trưng. Các nghiên cứu cho thấy bọt ếch giàu saponin và triterpenoid có hoạt tính sinh học trên tế bào, người dân không nên tự ý thu hái dùng làm thuốc.
Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật và người huyết áp thấp không nên dùng hạt và vỏ cây trâm mốc để trị bệnh. Bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính trong ống nghiệm, trong khi dữ liệu về tính an toàn và cơ chế tác động trên cơ thể người vẫn chưa được xác định.
Nhiều người dùng trà tráng dương (damiana) để giải tỏa căng thẳng và lo âu. Các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất apigenin trong thảo mộc này thực sự có tác động sinh học làm dịu hệ thần kinh trung ương, không đơn thuần là hiệu ứng giả dược, dù hầu hết dữ liệu mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật.
Nhiều cha mẹ có thói quen bôi dầu tràm cho trẻ sơ sinh, song tinh dầu tràm lá dài chứa hàm lượng 1,8-cineole cao từ 43% đến 61%. Hệ hô hấp non nớt của trẻ rất dễ bị kích ứng, trong khi chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn lâm sàng của loại tinh dầu này trên trẻ sơ sinh.
Nhựa từ các loài cây cảnh có thể gây viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc dị ứng khi chạm phải. Trẻ nhỏ, người có cơ địa viêm da và thú nuôi là 3 nhóm cần đặc biệt tránh tiếp xúc hoặc nuốt phải nhựa cây trúc Pháp nhằm phòng ngừa tổn thương da và khó chịu tiêu hóa.
Mủ trôm là thức uống giải nhiệt quen thuộc nhưng không thể dùng tùy tiện. Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị nội soi, người viêm tắc ruột và người thể hàn cần thận trọng do thiếu dữ liệu an toàn, nguy cơ cản trở tiêu hóa và y văn đã ghi nhận ca tổn thương gan nghiêm trọng.
Trúc nhự là vị thuốc cổ truyền quen thuộc thường được dùng để giảm nôn, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay phần lớn mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật và tế bào. Chiết xuất này cho thấy tiềm năng kháng viêm ruột và chống oxy hóa, song chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả chống nôn trên người.
Chưa có nghiên cứu chứng minh trúc diệp sâm an toàn khi kết hợp với thuốc tây y. Dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ làm thay đổi quá trình chuyển hóa thuốc qua hệ enzym gan cytochrome P450, dễ dẫn đến ngộ độc hoặc giảm hiệu quả điều trị bệnh mạn tính.
Bún gạo lứt giữ lại lớp cám giàu chất xơ và vi chất tự nhiên, giúp giảm mức tăng đường huyết và insulin sau ăn so với bún gạo trắng. Tuy nhiên, các phân tích lâm sàng dài hạn cho thấy thực phẩm này không tạo ra khác biệt lớn về đường huyết lúc đói hay mỡ máu, chỉ mang lại lợi thế vừa phải.
Axit sterculic trong dầu hạt trôm là axit béo vòng cyclopropenoid có hoạt tính sinh học mạnh. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cảnh báo chất này có thể ức chế enzym chuyển hóa lipid SCD1, kích thích tăng sinh cơ trơn mạch máu và gây rối loạn nội tiết sinh sản, đòi hỏi sự thận trọng lớn khi sử dụng.
Măng trúc đen giàu dinh dưỡng nhưng chứa độc tố cyanogenic glycoside tự nhiên, có thể chuyển hóa thành cyanide gây ngộ độc chết người nếu ăn sống. Áp dụng kỹ thuật luộc sôi mở nắp vung, ngâm muối và nấu chín kỹ là giải pháp bắt buộc để loại bỏ hoàn toàn độc tố, bảo vệ sức khỏe cả gia đình.
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa tinh dầu tràm gió và tràm trà vì tên gọi tương tự. Dù cùng chi thực vật, thành phần hóa học của chúng hoàn toàn khác nhau: tràm trà thương mại nổi bật với hoạt chất terpinen-4-ol giúp kháng khuẩn và giảm viêm, trong khi các dòng giàu cineole lại mang đặc tính khác biệt.
Phở là món ăn sáng quen thuộc nhưng thói quen ăn hằng ngày tiềm ẩn rủi ro nạp quá nhiều natri từ nước dùng và carbohydrate tinh chế từ bánh phở. Người mắc bệnh thận, đái tháo đường, tim mạch - huyết áp và người có nguy cơ bệnh dạ dày cần đặc biệt lưu ý kiểm soát khẩu phần để tránh bệnh tiến triển nặng.
Ngâm mủ trôm bằng nước sôi làm phá vỡ mạng lưới hydrogel tự nhiên, khiến mủ trôm mất độ nhớt và làm tăng nguy cơ ngộ độc do vi khuẩn phát triển khi nguội. Người dùng cần hoàn nguyên mủ trôm bằng nước đun sôi để nguội trong bình kín sạch để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
