Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.011 bài, trang 154 trên 1.451
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá đỏ ngọn thành ngạnh để hạ mỡ máu và ngừa xơ vữa. Dữ liệu thực nghiệm cho thấy các hoạt chất thực vật có thể hỗ trợ chống oxy hóa, ngừa mảng xơ vữa ở động vật, nhưng thảo dược hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị bằng thuốc statin.
Người đang sử dụng thuốc chống đông máu như warfarin tuyệt đối không nên tùy tiện dùng thiến thảo hoặc các thảo dược chưa rõ nguồn gốc. Tương tác thảo dược làm thay đổi tác dụng chống đông, tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nguy hiểm hoặc hình thành huyết khối đe dọa tính mạng.
Quan niệm dùng vỏ cây thung giã đắp ngoài chữa chấn thương dập ngã là sai lầm và thiếu căn cứ khoa học. Phương pháp truyền miệng này chưa từng được kiểm chứng về hiệu quả hay tính an toàn, thậm chí tiềm ẩn rủi ro gây viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng vết thương.
Thài lài lông (*Commelina benghalensis*) và rau trai thường (*Commelina diffusa*) cùng thuộc chi Thài lài nhưng khác biệt rõ rệt về hình thái vi thể, thành phần hóa học và đặc tính sinh học. Trong khi thài lài lông phủ dày lông tơ và chứa các triterpene đặc trưng, rau trai thường thân nhẵn hơn và cho thấy hoạt tính chống oxy hóa, kháng nấm trong ống nghiệm.
Nhiều người có thói quen uống trà lá thành ngạnh hàng ngày để thanh nhiệt, tuy nhiên thức uống này tiềm ẩn rủi ro tụt huyết áp đột ngột, cồn cào xót ruột do hàm lượng tannin cao và thiếu dữ liệu an toàn đối với phụ nữ mang thai hoặc người bệnh tim mạch.
Thài lài tím là loại cây quen thuộc thường được truyền miệng để đắp mụn nhọt hay thanh nhiệt, nhưng việc sử dụng tùy tiện tiềm ẩn rủi ro lớn. Bốn nhóm cần tránh dùng gồm phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có cơ địa dị ứng và bệnh nhân thận do thiếu dữ liệu an toàn và nguy cơ viêm da tiếp xúc.
Thài lài lông thường được dân gian truyền tai dùng trị tiêu chảy hay rối loạn đường ruột. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất loài cây này chỉ mới được thử nghiệm sơ bộ trong ống nghiệm, chưa chứng minh hiệu quả diệt khuẩn đường ruột rõ rệt hay chữa khỏi bệnh tiêu chảy trên người.
Quan niệm nấu chín kỹ giúp loại bỏ độc tố thủy ngân trong hải sản là hoàn toàn sai lầm. Nhiệt độ nấu nướng thông thường như luộc, chiên hay nướng không thể phá hủy hay làm bay hơi hợp chất methylmercury tích tụ trong thớ thịt, do đó người tiêu dùng cần chủ động kiểm soát loại hải sản tiêu thụ.
Thái tử sâm chứa nhiều polysaccharide có khả năng cải thiện sức bền và điều hòa miễn dịch trên mô hình chuột suy nhược. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định tác dụng chống mệt mỏi, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc chữa bệnh.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình tế bào và động vật cho thấy hợp chất trong thiên danh tinh có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa được thiết lập, đòi hỏi sự thận trọng khi áp dụng.
Nhiều người tin rằng thài lài tím có thể lọc sạch khí độc trong nhà. Nghiên cứu thực tế cho thấy cây có khả năng hấp thụ benzen trong phòng thí nghiệm, nhưng giá trị lớn nhất của loài cây này là làm sinh vật chỉ thị đo mức độ ô nhiễm không khí.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận cây thàn mát chứa hoạt chất thuộc nhóm rotenoid và isoflavonoid có khả năng ức chế enzyme hô hấp tế bào, mang lại hiệu lực diệt ấu trùng sâu bọ mạnh mẽ. Tuy nhiên, hoạt chất này có độc tính sinh học cao đối với cá và động vật, đòi hỏi quy trình chiết xuất và sử dụng cẩn trọng.
Ăn cá bị ruốc chết bằng hạt thàn mát tiềm ẩn rủi ro sức khỏe đáng lo ngại do hoạt chất rotenone trong hạt có thể tồn dư trong cơ thịt cá. Dù đường ruột người chuyển hóa rotenone tốt hơn cá, việc phơi nhiễm hoạt chất ức chế hô hấp tế bào này vẫn gắn liền với nguy cơ tổn thương thần kinh lâu dài.
Việc kết hợp thiên niên kiện cùng thuốc chống đông có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm do cơ chế ức chế hiệp đồng lên hệ thống đông cầm máu. Người bệnh tim mạch đang dùng thuốc chống đông tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này để trị đau khớp khi chưa có chỉ định y khoa.
Rotenone trong cây thàn mát là chất độc thần kinh nguy hiểm, có khả năng ức chế hô hấp tế bào ti thể và kích hoạt stress oxy hóa mạnh. Phơi nhiễm rotenone gây tổn hại tế bào thần kinh sản xuất dopamine, dẫn đến các tổn thương thần kinh nghiêm trọng và ngộ độc toàn thân đe dọa tính mạng.
Rau thài lài trắng thường được truyền tai có công dụng hạ sốt, tiêu viêm, nhưng các dữ liệu khoa học thực nghiệm hiện tại cho thấy loài cây này chưa có bằng chứng chứng minh hoạt tính hạ sốt hay kháng viêm; thử nghiệm tế bào thậm chí ghi nhận dịch chiết không ức chế được con đường viêm NF-kappaB.
Thiên trúc hoàng là chất cặn khoáng silic hình thành bên trong gióng tre, đóng vai trò như chất mang sinh học và ức chế enzyme tiêu hóa đường; trong khi trúc nhự là lớp xơ vỏ thân chứa hemicellulose thực vật. Nhận biết đúng nguồn gốc và bản chất hóa học giúp tránh nhầm lẫn tai hại trong việc dùng thuốc y học cổ truyền.
Hạt thàn mát chứa độc tố rotenone cực mạnh, rất dễ bị nhầm lẫn với các loại đậu rừng ăn được. Ăn nhầm hạt này có thể dẫn đến suy hô hấp, tổn thương tiêu hóa và thần kinh, trong khi y học hiện vẫn chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Rotenone trong cây thàn mát là chất kịch độc có khả năng ức chế chuỗi hô hấp tế bào, gây suy kiệt năng lượng và tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Việc nuốt nhầm hạt thàn mát có thể dẫn đến hôn mê, suy hô hấp cấp và tử vong nhanh chóng, trong bối cảnh y học hiện vẫn chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
Cây thàn mát tuyệt đối không được uống hay dùng làm thực phẩm. Hạt của loại cây này chứa độc tố rotenone gây ức chế chuỗi hô hấp tế bào, dẫn đến suy hô hấp, toan chuyển hóa nặng, sốc và có thể gây tử vong nhanh chóng mà hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.
