Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.486 bài, trang 344 trên 1.475
Quan niệm kiêng hoàn toàn muối iod khi mắc bệnh tuyến giáp là sai lầm phổ biến. Nghiên cứu cho thấy thiếu iod làm tăng nguy cơ nhân giáp và bướu cổ, trong khi thừa iod cũng gây bệnh lý. Việc dùng hay kiêng muối iod cần căn cứ vào thể bệnh cụ thể và chỉ định của bác sĩ.
Độc tố citrinin là phụ phẩm nấm mốc có thể phát sinh trong quá trình lên men men gạo đỏ, mang nguy cơ gây hại cho gan và thận. Tuy nhiên, nguy cơ thực tế phụ thuộc vào việc kiểm soát nồng độ; các sản phẩm đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm giới hạn độc tố hiện hành vẫn đảm bảo an toàn cho người dùng.
Trà muồng trâu (Senna) thường được quảng cáo giúp giảm cân, thải độc nhanh chóng. Tuy nhiên, sự sụt giảm cân nặng này hoàn toàn bắt nguồn từ tác dụng nhuận tràng gây mất nước tạm thời qua đường ruột, không đốt mỡ thừa và tiềm ẩn rủi ro tiêu chảy dai dẳng cùng tổn thương gan nguy hiểm.
Mua đất và mua tép (*Osbeckia chinensis*) là hai nhóm thực vật khác nhau thuộc họ Mua, dễ bị nhầm lẫn do hình dáng hoa tương đồng. Phân tích khoa học cho thấy chúng có cấu trúc gene, lông biểu bì và thành phần hóa học riêng biệt, người dùng không nên hái dùng tùy tiện để tránh nhầm lẫn.
Uống nước muồng chét mỗi ngày không giúp hạ mỡ máu ở người như lời đồn. Các tác dụng điều hòa lipid máu hiện mới chỉ ghi nhận trên động vật gặm nhấm bằng dịch chiết cô đặc trong phòng thí nghiệm. Tự ý nấu uống thay nước còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và ảnh hưởng xấu đến chức năng sinh sản.
Cây mua bà từ lâu được dân gian dùng trị vết thương ngoài da. Dù các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, thúc đẩy khép miệng vết thương, dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người hiện vẫn chưa có, do đó người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá tươi.
Nhiều người truyền tai nhau cách tự sắc hạt muồng trĩn uống để trị viêm da mạn tính. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo hành động này tiềm ẩn rủi ro khôn lường; thảo dược này mới chỉ ghi nhận khả năng kháng viêm trong ống nghiệm và động vật, chưa hề có bằng chứng lâm sàng trên người, đồng thời mang độc tính sinh sản.
Hạt muồng nước (chi Adenanthera) và các loài muồng thuộc chi Senna như muồng trâu là hai nhóm thực vật hoàn toàn khác nhau về bản chất sinh học lẫn hoạt chất. Việc nhầm lẫn giữa hai loại thảo dược này có thể dẫn đến sử dụng sai mục đích điều trị, gây rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc chất kháng dinh dưỡng.
Uống muồng trinh nữ kéo dài có gây hại thận không là băn khoăn của nhiều người. Hiện chưa có đủ nghiên cứu khoa học khẳng định độ an toàn của việc dùng dược liệu này lâu dài; tự ý dùng liều cao có thể gây quá tải cho thận và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào bài tiết.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất từ cây muống biển có khả năng ức chế sưng phù và làm dịu cơn đau nhờ các hoạt chất phenolic, isoprenoid và flavonoid. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người còn thiếu, người dân không nên tự ý hái dùng bừa bãi.
Nhiều người tin rằng đắp lá muống biển tươi có thể hút mủ, làm xẹp mụn nhọt và dịu viêm da nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo việc đắp lá tươi chứa tạp chất, vi khuẩn và kim loại nặng lên vết thương hở dễ gây viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng thứ phát nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau dùng cây vuốt hùm để chữa sốt rét, nhưng y học hiện đại khẳng định đây là quan niệm sai lầm. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh loài cây này thay thế được thuốc; tự ý bỏ phác đồ chuẩn rất dễ dẫn đến sốt rét ác tính và tử vong.
Men bia và men dinh dưỡng đều giàu đạm và vitamin nhóm B, nhưng men dinh dưỡng có vị béo ngậy dễ ăn và hoàn toàn không chứa gluten, còn men bia thường có vị đắng tự nhiên và chứa gluten tồn dư từ ngũ cốc ủ bia.
Nhiều người có thói quen dùng mua đỏ và thảo dược liều cao vì tin rằng cây cỏ tự nhiên luôn an toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất thảo mộc có thể ức chế enzyme gan, cản trở chuyển hóa và làm thay đổi nồng độ các thuốc tây y điều trị tim mạch, tiểu đường, hen suyễn, gây rủi ro ngộ độc nghiêm trọng.
Cây mua đỏ chứa nhiều chất chống oxy hóa nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả trị viêm gan hay hạ men gan trên người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng rễ cây mua đỏ thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Muống biển chứa nhiều hoạt chất có tính giảm đau và kháng viêm mạnh trên mô hình thực nghiệm. Tự ý kết hợp thảo dược này với thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID) có thể gây tương tác dược lực học bất lợi, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng tiêu cực tới chức năng thận.
Muồng trâu và phan tả diệp cùng chứa hoạt chất sennoside nhưng khác biệt lớn về nồng độ và ứng dụng y học. Trong khi phan tả diệp là thảo dược kinh điển dùng đường uống trị táo bón, muồng trâu lại nổi trội với khả năng kháng nấm và chăm sóc ngoài da tương đương thuốc tân dược.
Hiện tại hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn và độc tính sinh sản của lá mua tép đối với thai kỳ. Để ngăn ngừa các nguy cơ sảy thai, dị tật bẩm sinh hoặc rối loạn nội tiết phôi thai, phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý sử dụng loại nước lá này theo các kinh nghiệm dân gian truyền miệng.
Muồng hôi (*Senna occidentalis*) và muồng trâu (*Senna alata*) là hai loài thảo dược thuộc chi *Senna* dễ bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng. Bài viết phân biệt rõ hai loài dựa trên mùi hắc đặc trưng của muồng hôi cùng sự khác biệt sâu sắc về thành phần hoạt chất anthraquinone và tinh dầu giữa chúng.
Mua tép thường được truyền tai như bài thuốc dân gian cầm tiêu chảy nhờ chứa hàm lượng tannin làm săn se niêm mạc. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu giàu chất chát này tiềm ẩn rủi ro gây táo bón và che giấu tình trạng nhiễm trùng đường ruột nguy hiểm.
