Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 35 trên 1.452
Nhựa đằng hoàng từ cây Garcinia hanburyi chứa hoạt chất chính gambogic acid với độc tính tế bào rất mạnh. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hợp chất này có giới hạn an toàn hẹp, dễ gây tổn thương nghiêm trọng lên gan và thận, nguy cơ tan máu và ngộ độc tạng nếu dùng không kiểm soát.
Ăn đậu ván sống có thể gây ngộ độc do chứa cyanogenic glycoside tự nhiên, chất này sẽ giải phóng hydro xyanua cực độc khi tế bào hạt bị nhai nát. Để đảm bảo an toàn, tuyệt đối không ăn sống mà cần nấu chín kỹ bằng nhiệt độ cao để phân hủy hoàn toàn độc tố trước khi dùng.
Người bị thiếu men G6PD tuyệt đối không nên ăn đậu răng ngựa do chứa các độc chất oxy hóa vicine và convicine. Những hoạt chất này phá hủy glutathione, kích hoạt cơn tan máu cấp tính gây thiếu máu trầm trọng, vàng mắt và nguy cơ đe dọa tính mạng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ từ 2 đến 5 tuổi.
Nhờ chứa hàm lượng tinh bột kháng và chất xơ dồi dào, đậu đen có chỉ số đường huyết (GI) thấp, giúp làm chậm hấp thu carbohydrate và giảm đỉnh đường huyết sau ăn. Tuy nhiên, đậu đen không thể thay thế thuốc điều trị và hiện chưa có bằng chứng trực tiếp chứng minh loại hạt này giúp hạ chỉ số HbA1c.
Phytic acid trong đậu đen liên kết với sắt và kẽm, làm giảm hấp thu khoáng chất tại ruột non. Tuy nhiên, người dùng hoàn toàn có thể khắc phục rào cản này bằng cách ngâm kỹ hạt, nấu chín mềm và kết hợp các thực phẩm giàu vitamin C trong khẩu phần ăn thường ngày.
Phụ nữ mang thai có thể dùng một lượng nhỏ đậu khấu làm gia vị nêm nếm thức ăn. Tuy nhiên, thai phụ tuyệt đối không nên tự ý dùng chiết xuất đậm đặc hoặc liều thảo dược cao, do hoạt chất có thể qua nhau thai ảnh hưởng đến nội tiết và hệ thần kinh non nớt của thai nhi.
Đậu đỏ là loại hạt giàu đạm thực vật, chất xơ và chất chống oxy hóa quen thuộc. Tuy nhiên, 4 nhóm người gồm bệnh nhân suy thận mạn, người có hội chứng ruột kích thích, người tiểu đường đang dùng thuốc và người cơ địa dị ứng cần đặc biệt hạn chế để tránh gây hại cho sức khỏe.
Hiện tượng chướng bụng khi ăn đậu nho nhe bắt nguồn từ các chuỗi đường oligosaccharide khó tiêu bị vi khuẩn đường ruột lên men sinh khí. Hiểu rõ cơ chế này cùng 3 giải pháp khoa học như rang khô, ủ nảy mầm và bổ sung enzyme sẽ giúp bạn thoải mái thưởng thức loại đậu giàu dinh dưỡng này.
Hạt đậu rựa thô chứa hàm lượng dồi dào polyphenol và flavonoid với khả năng chống oxy hóa ấn tượng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, quá trình ngâm nấu bắt buộc để khử độc tính làm suy giảm mạnh các chất này, trong khi bằng chứng lâm sàng về mức độ hấp thu ở người hiện vẫn chưa có.
Tuyên bố ăn đậu sị giúp làm tan huyết khối là sai thực tế. Hoạt tính phân giải sợi huyết chỉ được ghi nhận ở enzyme tinh chế nồng độ cao trong ống nghiệm và thí nghiệm tiêm động vật. Lượng đậu sị ăn hàng ngày chỉ là gia vị, không thể chữa hay làm tan cục máu đông.
Anthocyanin chiết xuất từ vỏ đậu đen đã chứng minh khả năng ức chế mạnh mẽ các chất gây viêm và gốc tự do trong các thử nghiệm tế bào và động vật. Dù vậy, người dân không nên xem nước vỏ đậu đen là thuốc chữa viêm nhiễm thay thế chỉ định y khoa.
Quan niệm dân gian thường cho rằng thực phẩm màu đỏ như đậu đỏ giúp bổ máu tức thì theo thuyết "ăn gì bổ nấy". Tuy nhiên, khoa học chứng minh sắt trong thực phẩm thực vật là dạng khó hấp thu, hiệu quả phụ thuộc lớn vào phương pháp chế biến và không thể thay thế phác đồ y khoa.
Đậu răng ngựa là nguồn tự nhiên giàu L-dopa có khả năng cải thiện triệu chứng vận động ở người bệnh Parkinson. Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo việc tự ý sử dụng loại đậu này tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường do hàm lượng hoạt chất biến thiên mạnh và dễ gây tác dụng phụ quá liều nghiêm trọng.
Hạt đậu rựa chứa nhiều protein và hoạt chất sinh học nhưng cũng tiềm ẩn các yếu tố kháng dinh dưỡng như lectin, tannin và độc tính khi còn non. Bốn nhóm đối tượng gồm người có hội chứng ruột kích thích, phụ nữ mang thai, người có cơ địa dị ứng và người tiêu hóa kém cần đặc biệt thận trọng khi dùng.
Hạt đậu mèo rừng chứa 4% đến 6% L-DOPA tự nhiên, hoạt chất chính trong thuốc điều trị Parkinson tiêu chuẩn vàng. Dù các thử nghiệm lâm sàng cho thấy tiềm năng cải thiện triệu chứng vận động, số lượng bằng chứng hiện còn hạn chế và việc tự ý dùng chung với thuốc kê đơn có thể gây biến chứng thần kinh nghiêm trọng.
Đảm phàn (đồng sunfat) có khả năng kháng khuẩn và diệt nấm mạnh trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý bôi khoáng chất này lên vết thương hở tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào và hấp thu ion đồng qua da bị tổn thương vào máu, gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Đậu nho nhe chứa tinh bột kháng và polyphenol có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate, hỗ trợ làm chậm hấp thu đường. Tuy nhiên, các bằng chứng hạ đường huyết hiện nay chủ yếu ghi nhận ở mô hình động vật và ống nghiệm; người bệnh không nên dùng đậu để thay thế thuốc điều trị.
Đậu nho nhe (*Vigna umbellata*) và đậu đỏ nhỏ (*Vigna angularis*) là hai loài họ hàng gần gũi trong chi họ đậu, thường bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng. Cả hai đều là nguồn thực phẩm dồi dào chất xơ, protein, khoáng chất và hoạt chất chống oxy hóa, mang lại giá trị dinh dưỡng chất lượng tương đương nhau cho bữa ăn hàng ngày.
Người có u xơ tử cung không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đậu phụ. Phytoestrogen thực vật trong đậu phụ có hoạt tính sinh học yếu và an toàn khi dùng ở mức vừa phải, chỉ lượng tiêu thụ isoflavone rất cao hoặc tiếp xúc liều đậm đặc từ sớm mới làm tăng nguy cơ phát triển khối u.
Đậu nho nhe (*Vigna umbellata*) chứa hàm lượng đạm thực vật lên tới 25,97% cùng lượng sắt đạt mức 3,72 đến 8,37 mg/100 g. Mặc dù khoa học hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp với đậu đỏ, các phân tích hóa sinh khẳng định đậu nho nhe là nguồn cung cấp protein, khoáng chất và acid béo không bão hòa rất giá trị nếu được nấu chín kỹ.
