Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.506 bài, trang 380 trên 1.476
Uống nước rễ cam thảo tự nấu không giúp giải độc gan như lời đồn. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo chỉ cho thấy khả năng hạ men gan, kháng viêm ở dạng thuốc tiêm hoặc chiết xuất biệt dược qua nghiên cứu hạn chế, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y tế chuyên sâu.
Trà hoa lan kiếm gần đây được quảng bá rầm rộ như một thức uống thảo mộc giúp dưỡng nhan và chống lão hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính sinh học của các hợp chất trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả làm đẹp trên người.
Cả la hán quả và cỏ ngọt đều là chất tạo ngọt tự nhiên không calo được công nhận an toàn. Tuy nhiên, mogroside từ la hán quả thường chiếm ưu thế hơn nhờ hương vị ngọt dịu, ít dư vị đắng và khả năng dung nạp êm ái cho đường tiêu hóa so với steviol glycoside.
Cam thảo là thảo dược quen thuộc nhưng có thể gây tích tụ muối nước, tụt kali máu và rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Bác sĩ tim mạch cảnh báo người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận và người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc digoxin cần tránh xa để phòng biến chứng đe dọa tính mạng.
Uống nước sắc lan điền trị đau khớp là kinh nghiệm lưu truyền dân gian, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả. Các nghiên cứu hiện tại mới dừng ở mức tế bào và động vật với chiết xuất cồn, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Lan kim tuyến chứa hoạt chất kinsenoside cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và bảo vệ tế bào tụy trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Lời đồn kỳ nhông khổng lồ là món ăn bổ dưỡng giúp trường thọ hoàn toàn thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện nay chỉ ghi nhận peptide và dịch chiết từ da, phụ phẩm của loài này có tiềm năng trong tái tạo vết thương ngoài da ở phòng thí nghiệm, không có tác dụng cải lão hoàn đồng khi ăn.
Lan kim tuyến chứa hoạt chất giúp chống viêm, giảm men gan và bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm trên chuột và mô tế bào. Tuy nhiên, thảo mộc này chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc chữa bệnh gan.
Uống nước la hán nguyên chất không làm tăng đường huyết do vị ngọt đến từ các hợp chất mogroside hầu như không sinh calo và không hấp thu thành glucose tự do. Các nghiên cứu tiền lâm sàng còn cho thấy tiềm năng hỗ trợ kích thích tiết insulin và cải thiện tình trạng kháng insulin.
Nhiều người có thói quen đào rễ củ lan kiếm để ngâm rượu uống bồi bổ, trị bệnh khớp hoặc đau nhức. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu xác thực về dược tính hay độc tính của rễ lan kiếm. Tự ý ngâm và uống rượu từ loại rễ cây này tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc, tổn thương gan thận và tương tác thuốc nguy hiểm.
Cam thảo khử glycyrrhizin (DGL) là dạng chiết xuất đã loại bỏ phân tử glycyrrhizin, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm triệu chứng khó tiêu mà không gây tác dụng phụ giữ muối, tăng huyết áp hay hạ kali máu như cam thảo nguyên bản.
Lan điền là vị thuốc dân gian thanh nhiệt quen thuộc, nhưng phụ nữ mang thai, người suy gan, suy thận không nên tùy tiện dùng. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra nguy cơ gây tăng creatinine máu, biến đổi tim thận từ chi thực vật này và cảnh báo khoảng trống an toàn trên người.
Nhiều người bôi trực tiếp tinh dầu lavender nguyên chất lên da mà không biết thành phần linalool và linalyl acetate rất dễ tự oxy hóa khi tiếp xúc không khí. Quá trình này tạo ra các chất hydroperoxide có khả năng gây dị ứng, viêm da tiếp xúc mạnh, khiến việc pha loãng trước khi dùng trở thành yêu cầu bắt buộc.
Nước la hán quả rất được ưa chuộng nhờ vị ngọt thanh tự nhiên, nhưng hiện chưa có nghiên cứu xác định liều lượng quả khô tiêu chuẩn cho người mỗi ngày. Bạn chỉ nên dùng lượng vừa phải, tránh nấu quá đặc kéo dài vì có thể gây đầy trướng hoặc kích ứng hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Nghiên cứu trên chuột cho thấy khói và tinh dầu kỳ nam có tác dụng an thần, giảm lo âu nhờ kích hoạt hệ GABA và gia tăng serotonin. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có dữ liệu lâm sàng quy mô lớn trên người, người dùng không nên lạm dụng khói xông để thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Lan kiếm là loài hoa cảnh quý với hương thơm đặc trưng, thường được dân gian truyền tai về khả năng thư giãn tinh thần. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học hiện tại về lan kiếm mới chỉ dừng lại ở phân tích hệ gen, phiên mã hoa và chưa hề có thử nghiệm dược lý trên hệ thần kinh động vật hay người.
Lan hoa sâm là thảo mộc truyền miệng chưa hề có nghiên cứu chứng minh an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và người suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không nên tự ý dùng để ngâm rượu hay sắc uống vì nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây độc cho thai nhi và tổn thương tạng phủ nghiêm trọng.
Hoạt chất mogroside V trong la hán quả sở hữu khả năng dọn gốc tự do và giảm stress oxy hóa ấn tượng trong các thử nghiệm tế bào và động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế, đòi hỏi người dùng cần hiểu đúng để sử dụng hợp lý.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy dịch chiết cây lan hoa sâm có hoạt tính kháng viêm đường hô hấp và hỗ trợ giảm tiết đờm. Tuy nhiên, thảo dược này hiện hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Các phân tích dược lý xác định cây lan điền chứa nhiều lignan và flavonoid có tiềm năng chống viêm, kháng khuẩn. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
