Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.526 bài, trang 389 trên 1.477
Uống rượu kiến gai đen để bổ thận, tráng dương chỉ là lời đồn thổi chưa có căn cứ khoa học trên người. Việc lạm dụng rượu ngâm côn trùng còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cồn, gây tổn thương tế bào gan và làm suy giảm nghiêm trọng chức năng sinh lý nam giới.
Kiến gai đen thường được truyền tai như bài thuốc quý trị viêm khớp, song các bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trên người chứng minh loài côn trùng này có thể điều trị dứt điểm các bệnh lý xương khớp.
Khô mộc (*Renanthera coccinea*) và thạch hộc (*Dendrobium*) là hai loài phong lan hoàn toàn khác biệt về mặt di truyền và hóa học. Trong khi thạch hộc giàu polysaccharide và alkaloid có giá trị làm thuốc, khô mộc chỉ có giá trị làm cảnh, bảo tồn và chưa có bằng chứng làm dược liệu.
Cây kim vàng được dân gian đồn thổi là "thần dược" chữa đau khớp nhờ khả năng giảm sưng viêm nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng y học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và giảm phù nề trên động vật và tế bào, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định khả năng điều trị bệnh khớp.
Kim ngân hoa là thảo dược giải nhiệt quen thuộc, nhưng đặc tính hàn và khả năng điều hòa miễn dịch của nó không phù hợp cho tất cả. Bốn nhóm người gồm tỳ vị hư hàn, mắc bệnh tự miễn, rối loạn đông máu và cơ địa suy nhược cần hết sức cẩn trọng để tránh rối loạn tiêu hóa hay các biến chứng sức khỏe ngoài ý muốn.
Nhiệt độ cao và thời gian đun nấu kéo dài là nguyên nhân chính khiến các hợp chất bay hơi trong kinh giới núi bị phân hủy và thất thoát. Để giữ trọn hương vị và dưỡng chất tự nhiên, người nội trợ nên tránh đun lâu trên lửa lớn và chỉ nên cho rau vào nồi khi món ăn đã tắt bếp.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nước hoa kim phượng giúp hạ đường huyết và trị dứt điểm tiểu đường. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có nghiên cứu nào trên hoa kim phượng ở người; các dữ liệu hạ đường huyết mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm trên chuột cống bằng chiết xuất hạt hoặc vỏ thân các loài cùng chi.
Ăn cả vỏ kiwi giúp bổ sung lượng lớn chất xơ và polyphenol chống oxy hóa dồi dào hơn thịt quả. Tuy nhiên, lớp vỏ này cũng chứa mật độ cao các tinh thể canxi oxalat dạng kim nhọn và lông tơ dễ gây ngứa rát, kích ứng niêm mạc miệng. Người có cơ địa nhạy cảm hoặc tiền sử sỏi thận cần cân nhắc kỹ.
Kiwi giàu dưỡng chất nhưng có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng và sốc phản vệ ở người dị ứng mủ cao su, trẻ nhỏ dưới 4 tuổi, người mắc hen do bột ngũ cốc và người có cơ địa mẫn cảm. Việc nắm rõ các cảnh báo khoa học giúp bạn chủ động phòng ngừa rủi ro.
Kinh giới lá rách (*Schizonepeta tenuifolia*) cho thấy khả năng ức chế giải phóng histamin và giảm phản ứng viêm trên mô hình tế bào cùng động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, vì vậy người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này để thay thế thuốc chữa dị ứng.
Kim thất tai cùng các loài thuộc chi Gynura vốn quen thuộc trong dân gian như một vị thuốc và món rau ăn, nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo nhóm thực vật này chứa alkaloid pyrrolizidine. Hợp chất tự nhiên này tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan không thể phục hồi và hội chứng tắc xoang gan nguy hiểm.
Kim ngân hoa và cúc hoa đều là thảo mộc thanh nhiệt phổ biến nhưng sở hữu thế mạnh sinh học khác nhau. Nếu bạn bị nóng trong kèm sưng viêm, đau họng hoặc mụn nhọt, kim ngân hoa là lựa chọn nổi trội nhờ hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm mạnh mẽ. Trong khi đó, cúc hoa lại thích hợp hơn cho việc làm mát dịu nhẹ hàng ngày.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy kinh giới dại chứa hoạt chất chống oxy hóa giúp hạ men gan và giảm tổn thương gan trên chuột và cá. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người chưa có, việc tự ý sắc uống liều cao thậm chí đã ghi nhận trường hợp suy đa tạng nguy kịch.
Khổ diệp (chi *Picrasma*) và Khổ sâm (chi *Sophora* hoặc *Croton*) là hai vị thuốc thuộc các họ thực vật hoàn toàn khác nhau, sở hữu hoạt chất và độc tính riêng biệt. Sự nhầm lẫn giữa hai loại thảo dược có vị đắng này có thể dẫn đến ngộ độc, sai lệch phác đồ điều trị và gây tổn hại nghiêm trọng đến chức năng gan, thận.
Người bệnh tiểu đường hoàn toàn có thể ăn kiwi nhờ chỉ số đường huyết thấp và lượng nước dồi dào. Nhờ cấu trúc chất xơ đặc biệt làm chậm quá trình hấp thu đường glucose trong ruột, loại quả này giúp ổn định đường huyết sau bữa ăn khi sử dụng với liều lượng hợp lý.
Ăn 2 quả kiwi mỗi ngày là giải pháp tự nhiên đã được kiểm chứng lâm sàng giúp tăng tần suất đi ngoài, làm mềm phân và giảm cảm giác phải rặn ở người bị táo bón. Tác dụng nhuận tràng này tương đương việc bổ sung chất xơ psyllium, đồng thời giúp cải thiện chứng đau bụng nhờ hàm lượng chất xơ và enzyme actinidin tự nhiên.
Chiết xuất cây kim vàng (Barleria lupulina) đã bộc lộ hoạt tính ức chế virus Herpes simplex trong các thử nghiệm ống nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả chữa bệnh trên người, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý giã đắp lá tươi lên vùng mụn rộp.
Rau kinh giới ăn (*Elsholtzia ciliata*) và kinh giới dại (*Salvia plebeia*) là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau về cấu tạo gen, nguồn gốc chi thực vật và hoạt chất chính. Trong khi kinh giới ăn giàu tinh dầu có hoạt tính kháng khuẩn thì kinh giới dại lại là thảo dược chứa nhiều flavonoid và acid rosmarinic.
Kim thất tai là thảo dược quen thuộc nhưng chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid có thể gây tổn thương gan và tương tác thuốc. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh gan, bệnh nhân suy thận và người chuẩn bị phẫu thuật cần tránh sử dụng để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc tế bào và biến chứng nguy hiểm.
Tùy tiện kết hợp dịch chiết kim phượng với thuốc hạ áp tiềm ẩn nguy cơ hiệp đồng dược lý khiến huyết áp giảm đột ngột và tổn thương tuần hoàn. Người đang điều trị bệnh tim mạch tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này khi chưa có ý kiến và theo dõi từ bác sĩ chuyên khoa.
