Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.591 bài, trang 428 trên 1.480
Húng dũi từ lâu được dùng để giảm đau bụng, khó tiêu, nhưng các bằng chứng khoa học về khả năng chống co thắt tiêu hóa hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình mô cô lập và động vật. Người dùng cần hiểu rõ cơ chế cùng giới hạn nghiên cứu để áp dụng thảo mộc này an toàn, tránh lạm dụng thay thế thuốc điều trị.
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat cần thận trọng khi dùng hạnh nhân và sữa hạnh nhân do thực phẩm này chứa hàm lượng oxalat cao và độ hấp thu lớn. Tuy nhiên, bạn không cần kiêng tuyệt đối nếu biết ăn lượng vừa phải và kết hợp cùng thực phẩm giàu canxi.
Nhung hươu ngâm rượu là bài thuốc dân gian quen thuộc, nhưng quan niệm rượu mạnh chiết xuất hoạt chất tốt nhất là sai lầm khoa học. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh phần lớn dưỡng chất quý như peptide và protein hòa tan tối ưu trong nước, trong khi cồn nồng độ cao có thể gây kết tủa biến tính và tiềm ẩn rủi ro lấn át dược tính.
Thịt nai chứa hàm lượng chất béo thấp hơn và giàu axit béo chưa bão hòa hơn so với thịt bò, giúp giảm gánh nặng mỡ máu. Cả hai loại thịt đỏ này đều cung cấp lượng protein dồi dào cùng sắt heme có tỷ lệ hấp thu sinh học vượt trội, hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu hiệu quả.
Xạ hương có độc tính cấp tính đường uống thấp với chỉ số LD50 trên động vật vượt mức 4000 mg/kg. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo việc phơi nhiễm kéo dài với xạ hương nhân tạo có thể gây độc thần kinh, rối loạn nhịp tim, suy giảm chức năng sinh sản và làm tăng tỷ lệ ung thư gan.
Cây hương bài từ lâu được dân gian dùng ngoài để trị đinh nhọt, ghẻ lở và nấm da. Dù các nghiên cứu hiện đại đã phát hiện nhiều hợp chất flavan và phenolic mới trong loài cây này, bằng chứng khoa học về khả năng kháng khuẩn, diệt nấm trực tiếp vẫn cần được kiểm chứng thêm trước khi áp dụng.
Nhiều người coi An cung ngưu hoàng hoàn chứa xạ hương như thần dược phòng ngừa tai biến mạch máu não, nhưng tự ý sử dụng tại nhà tiềm ẩn 4 mối nguy lớn: tích tụ kim loại nặng, tụt huyết áp bất thường, tương tác thuốc nguy hiểm và làm lỡ mất "thời gian vàng" cấp cứu y tế.
Tinh dầu hương diệp sở hữu hương thơm hoa hồng dễ chịu cùng hoạt tính sinh học mạnh, nhưng không phải ai cũng dùng được. Các tài liệu khoa học cảnh báo phụ nữ mang thai, người có tiền sử hen suyễn do mùi và người da mẫn cảm cần thận trọng hoặc tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ kích ứng da và co thắt đường thở.
Nghiên cứu khoa học cho thấy xạ hương và hoạt chất muscone có khả năng giảm đau, kháng viêm thực sự nhờ ức chế các chất trung gian gây viêm then chốt như TNF-alpha. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện dừng ở mức thử nghiệm tế bào và động vật, người dân không nên tùy tiện sử dụng.
Chiết xuất hương núi được quảng bá giúp hạ đường huyết nhờ ức chế enzyme alpha-glucosidase, nhưng tác dụng này mới chỉ dừng lại ở các giả thuyết phòng thí nghiệm hoặc suy đoán từ loài khác. Chưa có nghiên cứu lâm sàng xác thực hiệu quả và độ an toàn của thảo mộc này trên người bệnh đái tháo đường.
Hương bài thắp Tết mang lại mùi thơm truyền thống nhưng khói sinh ra từ quá trình đốt cháy rễ thảo mộc này chứa nhiều bụi mịn PM2.5, khí CO, formaldehyde và benzene. Hít phải khói hương thường xuyên trong phòng kín có thể gây viêm đường thở, kích thích hen suyễn và tổn hại sức khỏe hô hấp.
Hiện chưa có bằng chứng nào cho thấy bệnh suy mòn mãn tính (CWD) ở hươu lây nhiễm trực tiếp sang người nhờ hàng rào loài vững chắc. Tuy nhiên, do mầm bệnh prion có thể hiện diện trong cơ bắp và không bị tiêu diệt bởi nấu nướng thông thường, giới chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tiêu thụ thịt hay nhung hươu từ nguồn không rõ kiểm dịch.
Các phân tích trong phòng thí nghiệm cho thấy rễ cỏ hương lâu chứa hàm lượng sesquiterpene và hợp chất phenolic dồi dào, mang lại khả năng trung hòa gốc tự do mạnh mẽ, nhiều chỉ số tương đương vitamin C và BHT. Dù vậy, phần lớn dữ liệu hiện chỉ dừng ở mức in vitro và mô hình động vật, chưa thể xem là giải pháp thay thế y khoa.
Rễ hương bài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do chứa các hợp chất gây độc tế bào, chưa từng được chứng minh an toàn để uống. Hiện y văn chưa xác lập 4 dấu hiệu nhận biết sớm cụ thể trên người; người dân tuyệt đối không tự ý đào rễ sắc uống thay thảo mộc để tránh nguy hại tính mạng.
Các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật cho thấy chiết xuất húng quế có tiềm năng hạ đường huyết và chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc này để thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người có thói quen hãm trà hương nhu trắng uống mỗi ngày để giải cảm và giảm đau nhức. Tuy nhiên, hoạt chất chính eugenol trong cây nếu hấp thu hàm lượng cao kéo dài sẽ tăng gánh nặng chuyển hóa qua gan, do đó người dùng chỉ nên sử dụng liều thấp trong thời gian ngắn.
Chiết xuất từ hòe biển và các loài chi Hòe sở hữu nhiều flavonoid prenyl hóa có hoạt tính ức chế viêm ấn tượng trong ống nghiệm. Dù vậy, phần lớn các thử nghiệm mới dừng ở mô hình tế bào và động vật, cần thêm nghiên cứu lâm sàng trên người trước khi khẳng định ứng dụng điều trị.
Hương nhu trắng và hương nhu tía là hai loài thảo dược khác nhau về hiệu suất chiết xuất và cấu tạo tinh dầu. Trong khi hương nhu trắng thường cho hàm lượng eugenol tự do cao và ổn định, hương nhu tía lại có sự phân hóa đa dạng với hoạt tính chống oxy hóa phụ thuộc chặt chẽ vào giống cây và thời điểm thu hái.
Hương nhu tía là thảo dược quý với đặc tính kháng khuẩn, giảm viêm hiệu quả, nhưng các nghiên cứu cho thấy chiết xuất của cây có thể can thiệp vào đường huyết và quá trình đông máu. Người tiểu đường, người rối loạn đông máu, phụ nữ mang thai và người chuẩn bị phẫu thuật cần hết sức thận trọng khi sử dụng.
Hương nhu tía cho thấy khả năng cải thiện tình trạng kháng insulin và mỡ máu trong thử nghiệm lâm sàng trên người béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng hạ đường huyết lúc đói và giảm chỉ số HbA1c hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm.
