Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.511 bài, trang 464 trên 1.476
Cỏ cà ri được nhiều mẹ sau sinh tin dùng để kích thích tiết sữa, nhưng các nghiên cứu lâm sàng hiện nay cho thấy bằng chứng hiệu quả vẫn còn yếu và quy mô thử nghiệm còn nhỏ. Người mẹ cần hiểu rõ cơ chế và tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng.
Lumbrokinase chiết xuất từ giun đất và nattokinase từ đậu tương lên men đều là enzym tiêu sợi huyết tự nhiên. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở cơ chế: lumbrokinase vừa thủy phân trực tiếp sợi huyết vừa kích hoạt plasminogen mà không gây nguy cơ chảy máu quá mức, trong khi nattokinase trực tiếp cắt đứt liên kết fibrin chéo và hỗ trợ phân hủy huyết khối.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây gai có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate và cải thiện dung nạp đường trên mô hình chuột. Dù vậy, các bằng chứng này hoàn toàn chưa được thử nghiệm trên người bệnh, người dân không nên tự ý dùng thảo mộc để thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu GEM theo dõi hơn 3.000 người cao tuổi trong hơn 6 năm chứng minh Ginkgo biloba không giúp ngăn ngừa sa sút trí tuệ hay làm chậm suy giảm nhận thức. Việc lạm dụng thảo dược này với hy vọng phòng bệnh Alzheimer là không có căn cứ khoa học, người dùng cần tỉnh táo trước các quảng cáo.
Cả cúc thơm và bơ gai đều là những thảo dược được nghiên cứu để ngừa đau nửa đầu migraine. Dù bơ gai cho thấy hiệu lực giảm cơn đau rõ rệt hơn, cúc thơm lại an toàn hơn cho gan nhờ không chứa rủi ro từ độc tố alkaloid pyrrolizidine tự nhiên vốn có trong cây bơ gai.
Quả giâu gia chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên như polyphenol, flavonoid và tannin, đồng thời vận hành chu trình ascorbate-glutathione nội sinh. Dù vậy, dữ liệu phòng thí nghiệm hiện nay chưa định lượng chi tiết hồ sơ acid ascorbic hay polyphenol riêng biệt trên từng phần múi và vỏ của loại quả này.
Lignan trong hạt lanh là phytoestrogen có cấu trúc tương tự estrogen nhưng hoạt động theo cơ chế kháng estrogen trên các thụ thể mô nhạy cảm nội tiết tố. Bằng chứng khoa học cho thấy hạt lanh an toàn và hỗ trợ giảm phát triển tế bào ung thư vú, tuy nhiên hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu trực tiếp trên bệnh nhân u xơ tử cung.
Chiết xuất chuẩn hóa EGb 761 được tinh chế nghiêm ngặt với tỷ lệ hoạt chất xác định và loại bỏ gần như hoàn toàn acid ginkgolic độc hại xuống dưới 5 ppm. Ngược lại, tự ý sắc lá bạch quả tươi hoặc khô dễ giữ lại tạp chất độc hại gây dị ứng, ngộ độc và thiếu kiểm soát liều lượng hoạt chất có lợi.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể dùng lá dứa thơm để tạo màu và tạo hương thơm tự nhiên cho món ăn với lượng gia vị thông thường. Tuy nhiên, thai phụ cần tránh uống nước dứa thơm sắc đặc hoặc tinh dầu cô đặc, bởi các dữ liệu an toàn dược lý liều cao trên thai kỳ hiện vẫn chưa được nghiên cứu chứng minh.
Cây giam đẹp (kratom) thường được truyền tai như thảo dược giảm đau và tăng lực, nhưng nhiều báo cáo y khoa quốc tế ghi nhận nguy cơ tổn thương gan cấp tính. Tình trạng ứ mật, vàng da và suy gan có thể xuất hiện sau vài tuần sử dụng thường xuyên.
Cho trẻ uống bột giun đất sống để hạ sốt co giật là phương pháp dân gian nguy hiểm, chưa có bằng chứng an toàn. Nghiên cứu cảnh báo giun đất tích lũy nhiều kim loại nặng độc hại như chì, cadimi, asen, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và nhiễm khuẩn nghiêm trọng cho trẻ nhỏ.
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn phần thịt quả gioi đã rửa sạch và bỏ hạt. Loại quả này mọng nước, giàu chất xơ và polyphenol tự nhiên. Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không ăn hạt, vỏ thân hoặc lá cây vì nguy cơ độc tính, đồng thời cần kiểm soát khẩu phần trái cây hợp lý để phòng ngừa tiểu đường thai kỳ.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá gioi chứa nhiều polyphenol có hoạt tính ức chế chọn lọc một số vi khuẩn và chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại ở quy mô in vitro, kèm theo cảnh báo về độc tính tế bào, hoàn toàn không đủ dữ liệu để thay thế thuốc kháng sinh trong điều trị.
Hạt quả gioi cũng như nhiều loại hạt thực vật họ bồ đào chứa glycoside sinh cyanide có thể gây ngộ độc khi bị nhai nát. Thói quen nuốt trọn hoặc cắn vỡ hạt để chữa bệnh tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nghiêm trọng nếu cơ thể chuyển hóa thành acid hydrocyanic độc hại.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất lá cây gai kim có hoạt tính hỗ trợ hạ đường huyết, tăng tiết insulin và kích thích mô ngoại vi sử dụng glucose. Dù vậy, thảo dược này chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người và người bệnh tuyệt đối không được dùng thay thế thuốc đái tháo đường.
Dầu hạt lanh giàu axit béo omega-3 thực vật tốt cho sức khỏe, nhưng người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng. Bổ sung hạt lanh liều cao có thể làm giảm kết tập tiểu cầu, từ đó làm gia tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm khi kết hợp cùng thuốc điều trị.
Chiết xuất cây gai kim chứa nhóm hợp chất iridoid glucoside thể hiện tiềm năng chống viêm và điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm sinh học. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng và tế bào, người dân không nên tự ý dùng để thay thế thuốc điều trị.
Nhiều thai phụ truyền tai nhau uống tinh dầu hoa anh thảo cuối thai kỳ để kích thích chuyển dạ và dễ sinh thường. Tuy nhiên, các bằng chứng y học chỉ ra phương pháp này không giúp rút ngắn quá trình sinh nở, mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng như ối vỡ sớm kéo dài và chuyển dạ ngưng trệ.
Nhiều người lầm tưởng uống nước lá dừa cạn tươi có thể chữa khỏi ung thư máu vì cây này là nguồn gốc của thuốc vincristine. Tuy nhiên, hoạt chất chống ung thư chỉ tồn tại dạng vết trong lá, việc tự sắc uống thảo dược thô không mang lại hiệu quả mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào xác lập mức liều an toàn của cây gai kim trên cơ thể người. Thử nghiệm trên động vật cho thấy phân đoạn chiết xuất từ thân và lá có độc tính cấp đường uống thấp với chỉ số LD50 trên 3000 mg/kg ở chuột, nhưng người bệnh tuyệt đối không nên tự ý sắc uống bừa bãi.
