Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.481 bài, trang 476 trên 1.475
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy rễ dương đào chứa một số hoạt chất có khả năng gây độc tế bào ung thư và ức chế khối u trên động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng bài thuốc này thay thế phác đồ y khoa.
Ăn dưa chuột trừ cơm giúp giảm cân nhanh trước mắt nhờ cắt giảm lượng calo đột ngột và thể tích nước lớn gây no tạm thời. Tuy nhiên, cách ăn cực đoan này không bền vững, dễ gây mất cơ bắp, thiếu hụt vi chất, suy nhược cơ thể và khiến cân nặng tăng vọt trở lại khi ăn uống bình thường.
Nhiều người tin dùng hoa dương hòe để giải nhiệt, trị sốt và giảm viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại mới dừng ở mức nghiên cứu ống nghiệm và trên chuột về khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn; chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hoa dương hòe có thể hạ sốt hay kháng viêm ở người.
Chiết xuất dương xỉ (*Polypodium leucotomos*) được chứng minh an toàn và mang lại hiệu quả bảo vệ da tối ưu ở dải liều 240 mg đến 480 mg mỗi ngày. Hoạt chất này giúp giảm phản ứng cháy nắng và hỗ trợ điều trị nám da, nhưng người dùng vẫn cần kết hợp bôi kem chống nắng đầy đủ.
Ăn cả vỏ dưa chuột giúp bổ sung thêm chất xơ nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ hấp thu dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật. Các nghiên cứu khoa học cho thấy thao tác gọt vỏ giúp loại bỏ tới 63-93% lượng thuốc trừ sâu bám dính, vượt trội hơn hẳn so với việc chỉ ngâm rửa thông thường.
Chiết xuất dương xỉ Polypodium leucotomos được chứng minh giúp hỗ trợ giảm mức độ nghiêm trọng của nám da khi dùng kết hợp với kem chống nắng và thuốc thoa. Tuy nhiên, hoạt chất này chỉ đóng vai trò bổ trợ chống oxy hóa từ bên trong, không thể thay thế kem chống nắng hay phác đồ điều trị nám chuẩn y khoa.
Quả dướng ngâm rượu không phải thức uống an toàn để dùng tùy tiện. Dù quả dướng giàu chất chống oxy hóa, các nghiên cứu khoa học cảnh báo rượu có thể hòa tan các alkaloid mang độc tính tế bào cao, gây nguy cơ tích lũy chất độc và tổn hại các tế bào lành của cơ thể khi lạm dụng.
Các dẫn xuất chalcone và flavonoid từ dướng nhỏ bước đầu cho thấy khả năng ức chế men tổng hợp acid uric trong ống nghiệm và trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người bệnh gút hiện vẫn chưa có, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh độ an toàn của thạch hay nước cốt dây xanh đối với phụ nữ mang thai. Mặc dù loài cây này cho thấy tác dụng hạ đường huyết và kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, thai phụ nên thận trọng, tránh dùng dạng nước cốt đậm đặc để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé.
Quả dương đào (kiwi) chứa oxalate tập trung nhiều ở vỏ và hạt, trong khi thịt quả có mức oxalate từ thấp đến vừa. Người có tiền sử sỏi canxi oxalat vẫn có thể ăn thịt quả với lượng vừa phải, nhưng cần gọt sạch vỏ, uống đủ nước mỗi ngày và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nếu có rối loạn hấp thu.
Cảm giác ngứa rát họng khi ăn quả dương đào rừng xuất phát từ sự kết hợp giữa các tinh thể canxi oxalat hình kim đâm xuyên niêm mạc và enzyme protease phân giải protein. Nắm rõ cơ chế này cùng mẹo sơ chế đúng cách giúp bạn thưởng thức trọn vẹn hương vị mà không lo kích ứng.
Dó tròn được y học cổ truyền dùng nhiều bộ phận như quả, rễ và vỏ, nhưng khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp hoạt tính chống oxy hóa giữa các phần này. Dữ liệu thực nghiệm tập trung nhiều nhất ở quả với hàm lượng phenolic cao và khả năng khử gốc tự do mạnh mẽ, trong khi rễ và vỏ cần thêm nghiên cứu làm rõ.
Nhiều người có thói quen ngâm rượu hoặc sắc rễ dương đào uống dài ngày để bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, các dạng chiết xuất cồn và nước mang lại hàm lượng hoạt chất khác biệt, tiềm ẩn rủi ro quá liều và độc tính tế bào khi tự ý lạm dụng kéo dài mà không có chỉ dẫn y khoa.
Dương đào thu hút sự chú ý của giới khoa học nhờ tiềm năng kháng viêm ghi nhận trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định công dụng điều trị bệnh viêm.
Nhiều người tin rằng tự sắc lá dương địa hoàng uống có thể giúp trợ tim và cải thiện suy tim tại nhà. Tuy nhiên, y học khẳng định đây là phương pháp hoàn toàn sai lầm và cực kỳ nguy hiểm. Hàm lượng glycoside tim trong lá cây dao động khó lường, khoảng cách giữa liều trị bệnh và liều tử vong rất mong manh, dễ dẫn đến ngộ độc chết người.
Chiết xuất dương hòe chứa nhiều polyphenol và flavonoid như robinin, acacetin hay rutin. Các dữ liệu tiền lâm sàng cho thấy các hợp chất này có khả năng ức chế hoặc làm thay đổi hoạt tính của enzym cytochrom P450 ở gan, tiềm ẩn nguy cơ tương tác với thuốc chuyển hóa qua gan. Người bệnh đang dùng thuốc mạn tính cần thận trọng.
Củ dưa leo dại được dân gian truyền tai nhau về công dụng chữa đau dạ dày, nhưng khoa học thực nghiệm chỉ ghi nhận dịch chiết củ có hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm nhẹ và có độc tính ở mức vừa phải trên động vật, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh khả năng kháng tiết acid hay chữa viêm loét ở người.
Nhiều thai phụ băn khoăn về việc dùng trà và mật ong hoa dương hòe để bồi bổ hoặc dưỡng tâm. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo mẹ bầu không nên dùng do chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn, đồng thời nhiều hoạt chất thực vật tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây nguy hiểm cho thai nhi.
Phụ nữ mang thai thường băn khoăn về độ an toàn khi dùng các bộ phận của cây dương đào (kiwi). Quả tươi chín là thực phẩm quen thuộc, giàu dinh dưỡng và an toàn khi dùng lượng vừa phải, nhưng các bài thuốc sắc từ thân rễ cây chưa có dữ liệu kiểm chứng độc tính thai kỳ, tuyệt đối không tự ý dùng.
Nhiều người bệnh đái tháo đường phân vân giữa dưa leo dại và mướp đắng trong việc hạ đường huyết. Dù mướp đắng có nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng và chất chống oxy hóa dồi dào, các thử nghiệm trên người vẫn chưa chứng minh hiệu quả vượt trội. Dưa leo dại mới dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm và động vật.
