Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.476 bài, trang 477 trên 1.474
Mật ong hoa dương hòe (acacia) chứa tỷ lệ fructose tự nhiên cao và chỉ số đường huyết thấp, giúp đường huyết sau ăn tăng chậm hơn so với đường thông thường. Người tiểu đường có thể dùng để thay thế đường mía nhưng chỉ với lượng vừa phải và cần theo dõi sát chỉ số đường huyết.
Dó tròn (*Helicteres isora*) cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện chuyển hóa lipid rõ rệt trong các nghiên cứu trên động vật và tế bào thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận liều dùng an toàn và hiệu quả thực tế của loại thảo mộc này.
Nhiều người truyền tai nhau dây thần thông có thể chữa dứt điểm viêm mũi dị ứng. Thử nghiệm lâm sàng mù đôi cho thấy chiết xuất này giúp giảm rõ rệt các triệu chứng hắt hơi, ngạt mũi, nhưng dữ liệu nghiên cứu độc lập hiện còn quá ít để khẳng định khả năng chữa khỏi hoàn toàn.
Nhiều lời đồn cho rằng "dạ minh sa" (phân dơi) là thần dược trị quáng gà và sáng mắt, nhưng y học hiện đại không tìm thấy cơ sở khoa học nào xác nhận điều này. Thiếu hụt vitamin A gây quáng gà cần được bổ sung từ nguồn thực phẩm an toàn như gan động vật, trong khi dùng phân dơi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn và vi nấm nguy hiểm.
Dưa chuột bị đắng là do tích tụ cucurbitacin - hợp chất tự nhiên giúp cây phòng vệ sâu bệnh. Khi dưa chỉ hơi nhằng nhặng ở cuống, bạn có thể gọt bỏ để ăn tiếp; nhưng nếu quả đắng ngắt toàn phần, hãy vứt bỏ ngay để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc tiêu hóa, tụt huyết áp và chảy máu đường ruột.
Người suy thận mạn cần hết sức thận trọng và không nên ăn nhiều dưa hấu do nguy cơ tích tụ kali cấp tính. Thận suy yếu không thể đào thải lượng kali dư thừa, dễ dẫn tới tăng kali máu, gây rối loạn nhịp tim ác tính, ngừng tim và đe dọa tính mạng. Người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ khẩu phần ăn.
Hoa dương hòe là món ăn dân dã giàu chất chống oxy hóa, nhưng không phải bộ phận nào của cây cũng lành tính. Trong khi cánh hoa ăn được, các bộ phận như vỏ, hạt và lá lại chứa độc tố lectin robin nguy hiểm, có thể gây nôn mửa, rối loạn tiêu hóa cấp tính và tổn hại tế bào.
Dó hẹp (*Helicteres angustifolia*) và tổ kén lông (*Helicteres isora*) cùng thuộc chi *Helicteres* nhưng khác nhau về đặc trưng hóa học và hoạt tính sinh học. Dó hẹp chứa nhiều triterpenoid đặc thù, trong khi quả tổ kén lông thể hiện khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ hấp thu glucose trên mô hình thử nghiệm.
Nuốt vài hạt dưa hấu không gây hại dạ dày hay tắc ruột ở người khỏe mạnh, bởi hạt nguyên vẹn sẽ theo phân đào thải ra ngoài. Ngược lại, nhân hạt dưa hấu khi bóc vỏ hoặc rang chín lại là nguồn dồi dào kẽm, magie, chất béo không bão hòa và protein tốt cho cơ thể.
Dưa gang tây là cây ăn quả và thảo dược quen thuộc, nhưng việc tự ý dùng dịch chiết từ thân lá chung với thuốc hạ áp có thể gây nguy hiểm. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận tính an toàn, người bệnh cần thận trọng trước nguy cơ tương tác bất lợi.
Viên uống chiết xuất dương xỉ Polypodium leucotomos ngày càng phổ biến với công dụng hỗ trợ chống nắng và bảo vệ da. Dù được đánh giá là dung nạp tốt ở người trưởng thành khỏe mạnh, sản phẩm này không phù hợp cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ do thiếu dữ liệu an toàn, cũng như người có tiền sử đau dạ dày do nguy cơ gặp khó chịu đường tiêu hóa.
Tin đồn dưa chuột chứa enzyme ascorbate oxidase làm mất sạch vitamin C trong cà chua là quan niệm sai lầm. Dù phản ứng oxy hóa có diễn ra trên bề mặt cắt ở cấp độ tế bào, enzyme này nhanh chóng bị vô hiệu hóa trong dạ dày và vitamin C vẫn được cơ thể hấp thu bình thường.
Dưa chuột tươi giàu nước, thanh mát và giữ trọn vi chất tự nhiên, trong khi dưa chuột muối chua bổ sung nhiều chủng lợi khuẩn tốt cho đường ruột qua quá trình lên men. Tuy nhiên, lượng muối rất cao dùng để ức chế khuẩn hại khi ngâm chua tiềm ẩn nguy cơ nạp thừa natri nguy hiểm, đặc biệt đối với người mắc bệnh tim mạch.
Nước lá dưa gang tây được truyền tai trị mất ngủ, nhưng nghiên cứu khoa học hiện mới ghi nhận tác dụng an thần nhẹ ở chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Phần lớn bằng chứng y khoa hiện nay thuộc về loài lạc tiên tây khác, do đó người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Nhiều lời đồn thổi xem dây toàn (Solanum lyratum) như thần dược trị ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trên tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm và mô hình động vật. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hay độ an toàn của dược liệu này trên người bệnh ung thư.
Ăn rau dương xỉ thông thường không mang lại tác dụng chống nắng như các sản phẩm chiết xuất chuẩn hóa. Nhiều loài dương xỉ mọc hoang chứa độc tố ptaquiloside có nguy cơ gây ung thư, trong khi chỉ có chiết xuất từ loài Polypodium leucotomos mới được khoa học chứng minh hiệu quả bảo vệ quang học cho da.
Thay vì vứt bỏ cùi trắng dưa hấu, bạn có thể tận dụng phần này làm món ăn bổ dưỡng. Nghiên cứu khoa học xác nhận cùi dưa hấu chứa lượng L-citrulline và phenolic dồi dào, hỗ trợ sản sinh oxit nitric giúp giãn mạch máu và tăng cường tuần hoàn. Sơ chế sạch lớp vỏ xanh giúp bạn có thêm món ăn thanh mát, an toàn.
Ăn thịt dơi để bồi bổ sức khỏe là quan niệm sai lầm và nguy hiểm. Dơi không đem lại giá trị đạm thần kỳ, ngược lại là ổ chứa tự nhiên của nhiều loại virus nguy hiểm. Việc săn bắt, giết mổ và tiêu thụ dơi đối mặt với rủi ro lây nhiễm bệnh truyền nhiễm chết người rất cao.
Dã chi ma trắng là thảo mộc giàu hoạt chất polyphenol, flavonoid và đặc biệt là nhóm iridoid quý giá. Các thử nghiệm sinh học cho thấy thảo dược này có khả năng chống oxy hóa vượt trội, hỗ trợ ức chế phản ứng viêm và cầm máu hiệu quả, mở ra nhiều triển vọng trong hỗ trợ sức khỏe tự nhiên.
Tình trạng đau bụng, tiêu chảy sau khi ăn dưa bở không bắt nguồn từ "tính hàn" theo quan niệm dân gian, mà chủ yếu do nhiễm khuẩn Salmonella, Listeria từ vỏ dưa nứt lây sang thịt quả và phản ứng đường ruột với dư lượng đường lên men FODMAP.
