Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.591 bài, trang 531 trên 1.480
Nhiều người tin rằng cẩu tích là "thần dược" bổ thận tráng dương giúp tăng cường sinh lý phái mạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học thực tế chỉ ghi nhận dược liệu này có tác dụng chống viêm, bảo vệ sụn khớp và ngăn ngừa loãng xương, hoàn toàn không có bằng chứng cải thiện khả năng tình dục.
Cẩm quỳ hỗ trợ giảm táo bón chức năng hiệu quả ở mức độ nhẹ nhờ lượng chất nhầy giữ nước làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Nghiên cứu ghi nhận thảo dược này an toàn, giúp tăng số lần đi ngoài, song không phải thần dược và không thay thế thuốc chữa bệnh.
Để chiết xuất tối đa lượng chất nhầy quý giá từ cẩm quỳ, ngâm lạnh hoặc dùng nước ấm vừa phải là lựa chọn vượt trội so với nước sôi 100 độ C. Cách làm này giúp hòa tan trọn vẹn chuỗi polysaccharide trơn mịn, tránh làm biến tính protein và hạn chế phai màu trà.
Người đang dùng thuốc hạ áp cần thận trọng khi sử dụng cẩm xà lặc hay các thảo mộc giãn mạch, lợi tiểu. Cơ chế cộng gộp tác dụng dược lý và nguy cơ biến đổi nồng độ thuốc trong máu có thể khiến huyết áp hạ quá mức hoặc gây mất kiểm soát huyết áp an toàn.
Nước ép cần tây giúp cơ thể hấp thu nhanh một số chất chống oxy hóa, trong khi ăn cả bã cung cấp trọn vẹn chất xơ giúp no lâu và giảm calo nạp vào. Tùy thuộc vào mục tiêu quản lý cân nặng hay bổ sung vi chất, người dùng có thể linh hoạt lựa chọn hoặc kết hợp cả hai hình thức để tối ưu sức khỏe.
Cẩm địa (*Kaempferia rotunda*) và địa liền (*Kaempferia galanga*) là hai loài thảo dược khác nhau thuộc họ Gừng, thường bị nhầm lẫn trên thị trường. Cẩm địa có thân lá cao, mặt dưới lá ánh tím, hoa nở trước lá, chuyên dùng làm thuốc mỡ trị bầm tím; trong khi địa liền mọc sát đất, chứa tới 66% ethyl p-methoxy cinnamate mang tính cay ấm, giúp kháng viêm và giảm đau nhức.
Nhiều lời đồn thổi cho rằng cẩm xà lặc có thể trị dứt điểm bệnh viêm khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của chi thảo dược này trên mô hình nuôi cấy tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Nhiều người có thói quen ngâm rượu cẩm địa uống hằng ngày để bồi bổ sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiên cứu độc tính cho thấy dược liệu này an toàn ở liều thấp nhưng có thể gây tổn thương gan, thận khi dùng liều cao, cộng thêm tác hại tích lũy từ cồn nếu lạm dụng.
Cần hôi cùng nhiều loài thực vật họ Hoa tán chứa furanocoumarins – nhóm chất phòng vệ tự nhiên có thể gây viêm da ánh sáng bọng nước nghiêm trọng khi gặp tia cực tím. Người có cơ địa nhạy cảm, bệnh nhân tổn thương da và người lao động ngoài trời cần tránh tiếp xúc hoặc dùng loại thảo mộc này tùy tiện.
Quan niệm củ ngải máu cẩm địa giúp bổ huyết, phục hồi thể trạng phụ nữ sau sinh hoàn toàn thiếu bằng chứng y học. Chiết xuất loài này mới chỉ thử nghiệm kháng viêm, giảm đau trên động vật hoặc tế bào, chưa có dữ liệu an toàn cho mẹ và bé bú.
Nhựa mủ trắng của cẩm cù và nhiều cây cảnh chứa hợp chất tự nhiên gây kích ứng mạnh khi dính vào mắt hoặc nuốt phải. Người trồng cần hiểu rõ nguy cơ độc tính, biết cách xử lý tiếp xúc và thực hiện các biện pháp an toàn khi chăm sóc cây tại nhà.
Các nghiên cứu nuôi cấy đĩa thạch cho thấy chiết xuất lá cẩm xà lặc có khả năng ức chế nhiều vi khuẩn Gram âm và Gram dương gây bệnh. Dù vậy, hiệu quả thực tế trên vết thương người hoàn toàn chưa được kiểm chứng lâm sàng, việc tự ý đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất từ chiết xuất thực vật chi Cẩm Lai có khả năng ức chế các chất gây viêm và bảo vệ tế bào. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Quả cần thăng chứa nhiều beta-carotene, vitamin nhóm B cùng lượng chất nền dẻo phù hợp làm thạch, si-rô nhưng hàm lượng vitamin C thực tế chỉ ở mức vết. Do còn thiếu thử nghiệm lâm sàng và có hoạt tính chống sinh tinh, người tiêu dùng chỉ nên dùng quả ở mức vừa phải.
Các nghiên cứu sơ bộ trên động vật cho thấy chiết xuất vỏ Cẩm Lai (*Dalbergia latifolia*) không gây độc cấp tính và thậm chí hỗ trợ giảm men gan AST, ALT ở chuột béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng an toàn trên người hiện hoàn toàn còn bỏ ngỏ do thiếu dữ liệu lâm sàng.
Các hợp chất Neoflavonoid từ lõi thân gỗ Cẩm Lai ghi nhận khả năng chống oxy hóa, dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng ở ống nghiệm và mô hình động vật, người dân không nên tự ý ngâm uống mùn gỗ làm dược liệu.
Uống nước ép cần tây không gây sạm da toàn thân qua đường máu, nhưng tiếp xúc trực tiếp dịch cần tây lên da rồi phơi nắng có thể gây viêm da thực vật ánh sáng, nổi bọng nước và tăng sắc tố thâm kéo dài.
Hoa cẩm cù là cây cảnh quen thuộc nhờ vẻ đẹp độc đáo, nhưng nhiều người lầm tưởng cây có thể hút sạch khí độc hoặc dùng làm thuốc uống chữa bệnh. Nghiên cứu khoa học chỉ ra cơ chế hấp thụ khí của cây rất hạn chế, đồng thời việc tự ý sắc uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc do nhựa mủ gây kích ứng.
Người mắc bệnh tuyến giáp hoàn toàn có thể ăn rau cải dầu nếu được nấu chín kỹ. Nhiệt độ cao trong quá trình nấu nướng sẽ bất hoạt các hợp chất glucosinolate và enzyme phân giải, loại bỏ nguy cơ ức chế hấp thu iod và bảo vệ chức năng hoạt động bình thường của tuyến giáp.
Cây cất hơi (*Drymaria cordata*) được dùng trong dân gian nhưng thiếu hồ sơ độc tính dài hạn trên người. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá cất hơi gây dị dạng phôi và ức chế tăng trưởng. Phụ nữ mang thai, người suy gan và suy thận cần tuyệt đối thận trọng, không tự ý sử dụng.
