Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.591 bài, trang 530 trên 1.480
Chiết xuất cẩm địa cho thấy khả năng bảo vệ niêm mạc, giảm diện tích tổn thương và kích thích tiết chất nhầy dạ dày trên các mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay dừng lại ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm đối chứng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị loét dạ dày.
Hoa cỏ chân vịt ấn chứa hàm lượng cao các hợp chất polyphenol và flavonoid tự nhiên như rutin, naringenin, axit chlorogenic. Trong môi trường phòng thí nghiệm, các hoạt chất này thể hiện khả năng dập tắt gốc tự do vượt trội cùng tác động ức chế men alpha-glucosidase, mở ra tiềm năng lớn cho ứng dụng dược liệu tương lai.
Cỏ chân vịt Ấn (Sphaeranthus indicus) và cỏ chân vịt châu Phi (Sphaeranthus africanus) cùng thuộc họ Cúc nhưng khác nhau về nguồn gốc, cấu trúc phấn hoa và hoạt chất đặc trưng. Trong khi loài của Ấn Độ chứa 7-hydroxyfrullanolide, loài mọc tại Việt Nam giàu dẫn xuất carvotacetone với tác dụng kháng viêm và ức chế alpha-glucosidase.
Cẩm cù (*Hoya carnosa*) là loài cây cảnh phổ biến, không có bằng chứng khoa học chứng minh khả năng tiêu diệt tế bào lạ hay trị ung thư trên người. Các dữ liệu hiện có về loài cây này chỉ tập trung vào sinh lý ty thể thực vật, việc gán ghép tác dụng trị bệnh xuất phát từ sự nhầm lẫn tai hại.
Cảo bản là vị thuốc trị đau đầu và cảm lạnh, nhưng tính chất kích thích tuần hoàn mạnh khiến dược liệu này chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người đau đầu do huyết hư và bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật để tránh nguy cơ xuất huyết và co bóp tử cung.
Cà phê phân chồn biến đổi hóa sinh chủ yếu ở hàm lượng chất béo, este thơm và chất chống oxy hóa nhờ hệ vi sinh ruột cầy hương. Trái với lời đồn, hàm lượng caffeine và protein trong hạt chồn không khác biệt so với cà phê thông thường.
Tocotrienol từ quả cọ dầu là nhóm vitamin E tự nhiên có hoạt tính chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ bảo vệ mạch máu và tế bào thần kinh theo các nghiên cứu lâm sàng. Tuy nhiên, hiệu quả hấp thu thực tế của hợp chất này phụ thuộc lớn vào công thức bào chế và cần được nhìn nhận đúng mực, không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
Dầu cọ chứa hàm lượng axit béo bão hòa và axit palmitic rất cao, có thể làm tăng cholesterol xấu và nguy cơ tim mạch. Ba nhóm đối tượng gồm người mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ, người bị rối loạn mỡ máu và người thừa cân béo phì kháng insulin cần chủ động hạn chế các thực phẩm chế biến chứa loại dầu này.
Cẩm xà lặc chứa phong phú các hoạt chất chống oxy hóa thực vật, tiêu biểu là polyphenol, flavonoid, iridoid và alpha-tocopherol. Các hợp chất này giúp quét gốc tự do và bảo vệ màng sinh học lipid khỏi quá trình hư hại tế bào.
Tannin dồi dào trong quả cậy có thể tạo phức chelate và kết tủa với thuốc sắt, kháng sinh đường uống cùng các chế phẩm đa vi chất. Tương tác này làm giảm mạnh khả năng hấp thu thuốc qua đường ruột, khiến việc điều trị kém hiệu quả hoặc thất bại nếu không dùng cách xa nhau.
Quan niệm dùng cảo bản hằng ngày để thanh nhiệt giải cảm là hoàn toàn sai lầm. Cảo bản có vị cay, tính ấm, chuyên trị cảm lạnh phong hàn và giảm đau chứ không có tính mát. Tự ý uống dược liệu này khi đang bị cảm nóng hay sốt cao có thể làm tổn hại tân dịch, khiến bệnh tình thêm trầm trọng.
Quả cần thăng có thể hỗ trợ tiêu hóa hoặc gây táo bón tùy thuộc vào độ chín và lượng ăn. Lượng chất xơ trong cùi quả thúc đẩy chuyển hóa, nhưng tanin làm săn se niêm mạc ruột. Ăn quả chưa chín già hoặc lạm dụng quá mức sẽ làm chậm nhu động ruột, dẫn tới táo bón.
Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận cẩu tích chứa nhiều hoạt chất giúp giảm viêm, kích thích tế bào sụn và ngăn ngừa mất xương hiệu quả. Dù vậy, thảo dược này hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chiết xuất từ thân cây cẩm cù chứa các hợp chất steroid glycoside có khả năng ức chế phản ứng viêm trên tế bào thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức in vitro, chưa có thử nghiệm trên người và người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng cây tươi chữa bệnh.
Cây cần thăng chứa hoạt chất limonin có khả năng ức chế mạnh men gan CYP3A4, làm chậm quá trình đào thải thuốc trong cơ thể. Sự tương tác này tiềm ẩn nguy cơ gây quá liều, tụt huyết áp cấp hoặc hạ đường huyết nguy hiểm ở người đang điều trị tim mạch, đái tháo đường.
Nhiều người lầm tưởng cây cọ xẻ Việt Nam có thể chữa phì đại tiền liệt tuyến, nhưng thực tế cọ xẻ hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng. Chỉ có chiết xuất lipidosterol từ cây cọ lùn Bắc Mỹ (*Serenoa repens*) mới được nghiên cứu chứng minh tác dụng hỗ trợ cải thiện chứng tiểu khó và giảm viêm mô tuyến.
Nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất quả và lá cậy chứa dồi dào chất chống oxy hóa, hỗ trợ trung hòa gốc tự do và bảo vệ hồng cầu, thận, tim trên mô hình động vật. Tác dụng giảm men gan và ngừa thoái hóa mỡ mới chỉ được ghi nhận từ lá cậy trên chuột béo phì, người dùng không nên lạm dụng quả cậy để thay thế thuốc chữa bệnh gan.
Uống nước lá cẩm xà lặc hằng ngày thay nước lọc tiềm ẩn rủi ro lớn gây nhiễm độc gan và thận do quá tải chuyển hóa. Dữ liệu độc tính trên động vật cho thấy việc dung nạp dược liệu không kiểm soát liều lượng trong thời gian dài có thể gây viêm hoại tử mô và suy giảm bài tiết nghiêm trọng.
Xạ cầy hương lâu nay được đồn thổi có công dụng an thần, trị mất ngủ và chống co giật. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa ghi nhận bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả này; việc lạm dụng dược liệu truyền khẩu tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Cẩm địa chỉ mới thể hiện hoạt tính ức chế tế bào ung thư trong các thử nghiệm ống nghiệm và nano nhân tạo. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu trên người chứng minh cẩm địa chữa khỏi khối u hay thay thế được các phác đồ điều trị ung thư y khoa.
