Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.596 bài, trang 532 trên 1.480
Các hợp chất Neoflavonoid từ lõi thân gỗ Cẩm Lai ghi nhận khả năng chống oxy hóa, dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng ở ống nghiệm và mô hình động vật, người dân không nên tự ý ngâm uống mùn gỗ làm dược liệu.
Uống nước ép cần tây không gây sạm da toàn thân qua đường máu, nhưng tiếp xúc trực tiếp dịch cần tây lên da rồi phơi nắng có thể gây viêm da thực vật ánh sáng, nổi bọng nước và tăng sắc tố thâm kéo dài.
Hoa cẩm cù là cây cảnh quen thuộc nhờ vẻ đẹp độc đáo, nhưng nhiều người lầm tưởng cây có thể hút sạch khí độc hoặc dùng làm thuốc uống chữa bệnh. Nghiên cứu khoa học chỉ ra cơ chế hấp thụ khí của cây rất hạn chế, đồng thời việc tự ý sắc uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc do nhựa mủ gây kích ứng.
Người mắc bệnh tuyến giáp hoàn toàn có thể ăn rau cải dầu nếu được nấu chín kỹ. Nhiệt độ cao trong quá trình nấu nướng sẽ bất hoạt các hợp chất glucosinolate và enzyme phân giải, loại bỏ nguy cơ ức chế hấp thu iod và bảo vệ chức năng hoạt động bình thường của tuyến giáp.
Cây cất hơi (*Drymaria cordata*) được dùng trong dân gian nhưng thiếu hồ sơ độc tính dài hạn trên người. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá cất hơi gây dị dạng phôi và ức chế tăng trưởng. Phụ nữ mang thai, người suy gan và suy thận cần tuyệt đối thận trọng, không tự ý sử dụng.
Các dữ liệu tiền lâm sàng chỉ ra hoạt chất chiết xuất từ thảo dược cùng chi với cảo bản có tác dụng ức chế co bóp tử cung trên chuột. Tuy nhiên, do thiếu thử nghiệm an toàn lâm sàng, phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng vị thuốc này.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng dược liệu từ các loài cây Cẩm Lai. Bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất từ chi Cẩm Lai có thể ức chế thụ thai, làm giảm chiều dài thai nhi và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co thắt tử cung ngoài ý muốn.
Nghiên cứu độc học thực nghiệm cảnh báo chiết xuất lá cây cất hơi (Drymaria cordata) có thể gây độc phôi thai và mang ngưỡng nồng độ gây chết thực nghiệm rõ ràng. Thói quen tự ý sắc nước cất hơi đậm đặc uống kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng cho người dùng.
Nước lá cần thăng thường được truyền tai giúp giải độc và hạ men gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và bảo vệ gan trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; dùng liều cao còn tiềm ẩn rủi ro cho thận.
Bụi gỗ Cẩm Lai (*Dalbergia*) chứa các hợp chất tự nhiên có khả năng gây dị ứng tiếp xúc và viêm da phát tán trong không khí. Nhận diện sớm 4 dấu hiệu gồm viêm da tại chỗ, viêm da dạng bụi bay, mày đay tiếp xúc và phản ứng nhạy cảm ánh sáng giúp phòng tránh nguy cơ chàm mạn tính.
Civetone tự nhiên từ dịch cầy hương và civetone nhân tạo có cấu trúc hương tương đồng, nhưng xạ tổng hợp an toàn hơn về độ tinh khiết và tính nhân đạo. Quan niệm xạ tự nhiên lành tính hơn thực chất là định kiến tâm lý, trong khi dịch động vật thô dễ tiềm ẩn nguy cơ kích ứng da.
Gỗ Cẩm Lai (*Dalbergia oliveri*) và Trắc đỏ (*Dalbergia cochinchinensis*) sở hữu thành phần flavonoid rất khác nhau: Cẩm Lai đặc trưng bởi các sắc tố pelargonidin, vitexin và hàm lượng cao biochanin A, trong khi Trắc đỏ chứa các flavonoid chuyên biệt như 4,7,2'-trihydroxy-4'-methoxyisoflavanol và 6,4'-dihydroxy-7-methoxyflavane có hoạt tính kháng viêm.
Cùng thuộc họ Cam (Rutaceae), Cần Thăng và Ba Chạc có dược tính khác biệt rõ rệt. Trong khi tinh dầu lá Ba Chạc vượt trội về khả năng kháng viêm và quả chứa hệ alcaloid indole quinazoline an thần, giảm đau nhưng kèm độc tính, thì Cần Thăng lại thiên về hoạt tính ức chế tế bào lạ từ tinh dầu bay hơi.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận dịch chiết từ vỏ và quả cần thăng có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate, làm giảm đường huyết trên chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học mới dừng ở động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị.
Nghiên cứu độc tính thực nghiệm chỉ ra rằng dù dịch chiết cần thăng có hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ hạ axit uric máu, liều cao 400 mg/kg thể trọng gây tăng mạnh chỉ số BUN, phát tín hiệu tổn thương thận rõ rệt. Người dân tuyệt đối không nên tùy tiện sắc uống đậm đặc hay lạm dụng thảo dược này.
Trà hoa cẩm quỳ giúp làm dịu cơn ho khan nhờ chứa lượng chất nhầy tự nhiên dồi dào, tạo lớp màng sinh học che chắn niêm mạc hầu họng bị kích ứng. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thảo dược này hỗ trợ giảm đáng kể tần suất ho và cải thiện tình trạng khô rát cổ họng an toàn.
Nước ép cần tây không có khả năng "thải độc" hay đốt cháy mỡ thừa thần tốc như lời đồn. Lợi ích giảm cân thực chất đến từ việc tạo thâm hụt calo do chứa ít năng lượng và nhiều nước, trong khi hiệu quả sinh học phần lớn mới dừng ở thử nghiệm động vật.
Cẩm quỳ chứa nhiều polyphenol và polysacarit tạo màng nhầy tự nhiên, mang lại tiềm năng bảo vệ mô trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ nghiên cứu quy mô lớn trên người khẳng định thảo mộc này chữa khỏi trào ngược dạ dày, người bệnh chỉ nên dùng hỗ trợ kết hợp lối sống khoa học.
Cần núi cùng các thảo mộc họ hoa tán chứa tinh dầu tự nhiên giúp hỗ trợ giãn cơ trơn và điều hòa nhu động ruột, giảm nhẹ cảm giác đầy bụng khó tiêu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng độc lập cho riêng rễ cần núi còn hạn chế, người bệnh nên dùng như liệu pháp bổ trợ thận trọng.
Cải thìa và họ cải nói chung chứa nguồn canxi và sắt dồi dào, đóng vai trò thiết yếu cho xương và máu. Nghiên cứu sinh khả dụng cho thấy tỷ lệ hấp thu khoáng chất phụ thuộc nhiều vào cách chế biến, hàm lượng chất kháng dinh dưỡng và đặc điểm sinh lý từng đối tượng sử dụng.
