Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.571 bài, trang 533 trên 1.479
Cải xoong ăn sống hoặc hấp nhẹ giúp bảo toàn enzyme myrosinase, tối ưu hóa việc giải phóng hợp chất kháng ung thư phenethyl isothiocyanate (PEITC) và chất chống oxy hóa. Trong khi đó, luộc hoặc nấu chín kỹ làm mất enzyme và thất thoát polyphenol nhưng lại giúp giải phóng nhiều carotenoid hơn.
Tuyên bố rễ cần núi giúp thanh lọc, thải độc gan chỉ dựa trên các thử nghiệm chống oxy hóa hạn chế trên tế bào trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người dân không nên tự ý dùng dịch chiết đậm đặc thay thế các phác đồ y khoa chính thống.
Lá cải ô rô tươi chứa hàm lượng cao sesquiterpene lactone tạo nên vị đắng đặc trưng, có tác dụng kích thích dịch vị tiêu hóa, hỗ trợ kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ. Nhờ nguồn polyphenol dồi dào, loại rau này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe đường ruột và chuyển hóa mỡ máu.
Các nghiên cứu ống nghiệm cho thấy tinh dầu chiết xuất từ chi cần hôi chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn và vi nấm. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người, không thể dùng thay thế thuốc kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Cải ô rô được dân gian ca ngợi là bài thuốc giải độc gan kỳ diệu, nhưng các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ mới chứng minh tác dụng bảo vệ tế bào gan trên mô hình động vật thí nghiệm. Việc thiếu dữ liệu lâm sàng trên người cho thấy người tiêu dùng không nên lạm dụng để thay thế điều trị y khoa.
Cần hôi là loại rau gia vị giàu chất chống oxy hóa nhưng sở hữu lượng tinh dầu rất nồng. Để tránh vị gắt át món ăn hoặc gây cồn cào tiêu hóa, người nội trợ chỉ nên dùng ngọn non lượng nhỏ, vò nhẹ khử bớt tinh dầu và nêm vào lúc tắt bếp.
Cần hôi và nhiều loài cây dại kịch độc cùng họ Hoa tán có hình thái cụm hoa và mùi thơm tương tự nhau. Bằng mắt thường, người không có chuyên môn thực vật học không thể phân biệt chuẩn xác, dẫn đến nguy cơ ngộ độc đường tiêu hóa, tổn thương gan, thần kinh hoặc suy đa tạng.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác nhận tính an toàn của cây cần thăng đối với phụ nữ mang thai. Do nguy cơ tiềm ẩn về độc tính sinh sản và dị tật bẩm sinh chưa thể kiểm soát, thai phụ được khuyến cáo thận trọng tuyệt đối, không tự ý sử dụng dược liệu này.
Lá non và quả cần thăng từng được dùng rải rác trong ẩm thực dân gian để tạo vị chua hay ăn ghém, nhưng bằng chứng khoa học thực nghiệm về độ an toàn thực phẩm của chúng hiện còn rất hạn chế. Bạn không nên tự ý hái lá, quả từ cây cảnh để ăn vì nguy cơ ngộ độc hóa chất tồn dư và các hoạt chất sinh học chưa rõ độc tính.
Cải sen là nguồn cung cấp folate tự nhiên quý giá giúp phòng ngừa dị tật ống thần kinh thai nhi, nhưng mẹ bầu chỉ nên ăn lượng vừa phải đã nấu chín kỹ nhằm ngăn ngừa chứng đầy hơi, khó tiêu và chướng bụng trong thai kỳ.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất cảo bản chứa acid ferulic, acid chlorogenic và dẫn chất phthalide giúp giảm viêm hiệu quả. Dược liệu này ức chế giải phóng các chất trung gian gây viêm như IL-1beta, IL-6 và PGE2 tại mô tổn thương, mở ra cơ sở khoa học cho ứng dụng giảm đau, tiêu sưng.
Nhiều người thường giã nát cây cất hơi tươi để đắp lên mụn nhọt, vết côn trùng cắn nhằm giảm sưng đau. Tuy nhiên, khoa học chưa chứng minh hiệu quả này, trong khi chiết xuất từ cây cất hơi đã được ghi nhận mang độc tính phụ thuộc liều lượng đối với tế bào mô sống và việc đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc, bội nhiễm.
Cây cất hơi và rau má rất dễ bị nhầm lẫn do hình thái tương đồng, nhưng chúng khác biệt hoàn toàn về giá trị y học. Rau má chứa các triterpene glycoside quý giúp chống viêm và làm lành mô, trong khi cây cất hơi hoàn toàn thiếu vắng hoạt chất này và có độc tính sinh học cao hơn đáng kể.
Tự ý hái cành, lá cây cần thăng làm cảnh sắc nước uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, suy giảm chức năng gan, thận do tồn dư lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật độc hại và thiếu hụt dữ liệu an toàn y khoa.
Cây cơm rượu chứa nhóm hoạt chất carbazole alkaloid dồi dào, đã được khoa học chứng minh sở hữu tiềm năng kháng viêm, kháng khuẩn và ức chế khối u trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức in vitro, người dân tuyệt đối không tự ý dùng bừa bãi.
Cần núi và nhiều loài cây họ hoa tán chứa độc chất furanocoumarin có thể gây bỏng rát, phồng rộp da nặng nề khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Việc nhận biết nguy cơ và chủ động bảo vệ da bằng găng tay, áo dài tay là cách đơn giản nhất để phòng ngừa tình trạng nguy hiểm này.
Uống cảo bản quá liều có thể gây kích ứng cấp tính do lượng tinh dầu thơm đậm đặc. Người dùng dễ gặp các dấu hiệu ngộ độc nhẹ như buồn nôn, cồn cào ruột gan và chóng mặt, choáng váng; việc tuân thủ liều lượng an toàn từ 3-10g mỗi ngày là rất cần thiết.
Hạt cườm rụng mọc hoang có vỏ ngoài hóa sừng trơ cứng chỉ dùng làm xâu chuỗi mỹ nghệ hoặc thức ăn chăn nuôi. Ngược lại, ý dĩ nếp là giống cây trồng có vỏ mềm, nhân giàu tinh bột, chất xơ hòa tan và acid béo có lợi, phù hợp dùng nấu ăn và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa.
Bổ sung inulin từ rễ cải ô rô giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, nhưng nạp quá mức dễ gây chướng khí và tiêu chảy thẩm thấu. Để bảo vệ đường tiêu hóa, người dùng nên duy trì mức nạp dưới 10g mỗi ngày nhằm tránh các triệu chứng khó chịu thường bùng phát ở ngưỡng 20-30g.
Cảo bản trị đau đỉnh đầu không đơn thuần là lời đồn dân gian mà đã được khoa học chứng minh có cơ sở sinh học rõ ràng. Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận dược liệu này chứa nhiều hoạt chất giúp kháng viêm mạnh và giãn cơ trơn mạch máu, hỗ trợ làm dịu áp lực đau nhức.
