Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.601 bài, trang 536 trên 1.481
Chiết xuất dược liệu chứa tinh dầu như cảo bản bằng cồn (rượu) cho hiệu suất hòa tan hoạt chất bay hơi vượt trội so với sắc nước. Dung môi cồn giúp thu trọn tinh dầu kém phân cực và tăng cường tác dụng sinh học, trong khi sắc nước dễ làm tinh dầu thất thoát do bay hơi.
Nhiều lời đồn cho rằng uống trà cúc tâm tư có thể trị dứt điểm viêm loét dạ dày. Dù ghi nhận tác động chống viêm trên tế bào và bảo vệ niêm mạc ở chuột, thử nghiệm trên người cho thấy thảo dược này không giúp làm lành ổ loét dạ dày tá tràng.
Cây cơm cháy thường được truyền miệng giúp giảm đau khớp, song bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở mức tế bào và mô hình động vật với các hoạt tính kháng viêm, bảo vệ xương. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người chứng minh hiệu quả trị viêm khớp của loại cây này.
Cải sen chứa hàm lượng glucosinolate và hợp chất phenolic dồi dào với tiềm năng chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng bảo vệ tế bào hiện nay chỉ mới dừng lại ở thử nghiệm in vitro, mô phỏng máy tính và mô hình động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định tác dụng chữa bệnh trên người.
Nước sắc cải ma lùn thường được truyền tai giúp mát gan trị vàng da, nhưng y học hiện nay chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận. Các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc chiết xuất hoạt chất giúp giảm tổn thương gan, hạ men gan và bilirubin trên mô hình động vật thí nghiệm.
Rau cải cúc là món ăn thanh mát quen thuộc, nhưng người có cơ địa dị ứng thực vật họ Cúc, người mắc chứng tỳ vị hư hàn bị tiêu chảy và bệnh nhân đang dùng thuốc lợi tiểu cần đặc biệt cẩn trọng khi dùng thường xuyên nhằm tránh dị ứng chéo và rối loạn điện giải.
Người đang điều trị bằng thuốc chống đông warfarin hoàn toàn có thể ăn cải sen mà không cần kiêng khem tuyệt đối. Điều cốt lõi để giữ chỉ số đông máu INR ổn định là duy trì lượng ăn đều đặn mỗi tuần, kiểm soát khẩu phần vừa phải và tuyệt đối tránh thói quen ăn dồn dập trong một bữa.
Người bị hội chứng ruột kích thích (IBS) không nên tự ý dùng rễ cải ô rô do chứa lượng lớn fructan chuỗi ngắn. Thành phần này lên men nhanh ở đại tràng, sinh nhiều khí và dễ gây đau quặn bụng, đầy hơi dữ dội trên đường ruột quá mẫn cảm.
Cúc áo hoa vàng và cúc La Mã giảm viêm theo hai cơ chế hoàn toàn khác biệt. Trong khi cúc áo dựa vào alkylamide gây tê giảm đau tại chỗ, cúc La Mã phát huy tác dụng nhờ mạng lưới flavonoid apigenin và tinh dầu bisabolol giúp điều hòa miễn dịch, thu dọn gốc tự do và làm dịu niêm mạc.
Cải ô rô chứa các hoạt chất ức chế enzym tiêu hóa và tăng nhạy cảm insulin. Khi dùng chung với metformin hoặc insulin, tác dụng hạ đường huyết bị cộng dồn, làm tăng nguy cơ tụt đường huyết quá mức gây nguy hiểm cho người bệnh tiểu đường.
Cúc vạn thọ chứa các hoạt chất có khả năng ức chế thần kinh trung ương và làm tăng tác dụng gây ngủ của thuốc an thần. Việc tự ý phối hợp loài hoa này với các loại thuốc điều trị mất ngủ, lo âu có thể dẫn đến ức chế thần kinh quá mức, gây li bì và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng.
Cảo bản và xuyên khung cùng họ Hoa tán, giàu hoạt chất phthalide giúp giảm đau, nhưng khác biệt rõ rệt về đích tác động: cảo bản chuyên trị đau nhức đỉnh đầu do phong hàn, còn xuyên khung hoạt huyết mạnh, giải tỏa đau đầu toàn diện và bảo vệ mạch máu não.
Rau cải trời chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa quý như polyphenol và flavonoid. Tuy nhiên, các hoạt chất này rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ cao. Nắm vững kỹ thuật nấu nhanh, không đun sôi lâu giúp giữ trọn vẹn dưỡng chất tự nhiên và nâng cao giá trị dinh dưỡng cho bữa ăn.
Uống nước cải trời sắc không giúp hạ sốt và không thể thay thế kháng sinh trị nhiễm trùng. Dù tinh dầu cải trời có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, việc sắc nước đun sôi làm bay hơi phần lớn tinh dầu, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ thân nhiệt trên người.
Cảo bản không thể chữa được mọi chứng đau đầu. Dược lý chứng minh Cảo bản chỉ hiệu quả khi trị đau đầu do phong hàn, cảm mạo, co thắt mạch. Dùng dược liệu này cho người thể âm hư hỏa vượng, đau đầu do nhiệt hay huyết áp cao có thể khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
Người có nguy cơ sỏi thận không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối cải sen. Việc luộc ngập nước rồi bỏ nước luộc có thể loại bỏ 30-87% lượng oxalate hòa tan dễ hấp thu, kết hợp ăn đủ canxi giúp khóa oxalate tại ruột, giảm đáng kể nguy cơ lắng đọng tinh thể ở thận.
Uống cơm cháy tròn cùng thuốc tiểu đường tiềm ẩn nguy cơ hạ đường huyết quá mức do tương tác dược lý làm tăng nồng độ thuốc hoặc kích thích tiết insulin ngoài ý muốn. Người bệnh cần thận trọng, theo dõi đường huyết sát sao và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Cải trời trị bướu cổ chỉ là kinh nghiệm dân gian truyền miệng, chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả làm teo bướu hay tiêu hạch. Việc tự ý uống nước lá thay thuốc có thể làm chậm trễ chẩn đoán bệnh lý nguy hiểm.
Cải trời và kim thất tai là hai cây dại họ Cúc thường bị nhầm khi hái làm rau, thuốc. Nhầm lẫn dẫn đến nguy cơ ngộ độc do nhầm loài chứa độc tố hoặc dược tính mạnh. Phân biệt chính xác qua dạng lá, thân, hoa và kiểm tra nguồn gốc là điều thiết yếu.
Nhiều người e ngại axit erucic trong dầu hạt cải gây hại tim, nhưng khoa học cho thấy độc tính cơ tim chỉ xuất hiện ở động vật với liều rất cao và chưa từng được ghi nhận trên người. Hiện nay, dầu hạt cải ăn uống đều được kiểm soát hàm lượng axit erucic ở mức an toàn.
