Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 601 trên 1.483
Chìa vôi bốn cạnh chứa hoạt chất giúp tăng khoáng hóa và rút ngắn thời gian liền xương trong một số thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, các nghiên cứu hiện tại còn cỡ mẫu nhỏ và chỉ mang tính hỗ trợ sau khi đã phẫu thuật hoặc cố định xương chuẩn y khoa.
Đắp lá chân rết tươi trị mụn nhọt hay vết cắn là phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng lâm sàng trên người. Mặc dù chiết xuất cây có hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm, việc tự ý bôi đắp lá sống lên vết thương hở tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc kích ứng, phản ứng dị ứng và nhiễm trùng thứ phát nguy hiểm.
Chiết xuất chuẩn hóa CQR-300 từ chìa vôi bốn cạnh có bằng chứng lâm sàng giúp giảm mỡ thừa và cải thiện chuyển hóa sau 8-10 tuần. Thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể đốt mỡ thần tốc hay thay thế lối sống lành mạnh như quảng cáo thương mại.
Cao chè vằng cô đặc giúp kiểm soát liều lượng ổn định và giảm nguy cơ nấm mốc so với lá khô bảo quản kém. Tuy nhiên, nước lá khô lại dễ kiểm tra độ nguyên chất bằng mắt thường. Chọn dạng dùng an toàn đòi hỏi hiểu rõ chất lượng chế biến và kiểm soát liều dùng hợp lý mỗi ngày.
Chua me đất hoa vàng thường được dân gian truyền tai dùng để chữa ho và hạ sốt. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học về tác dụng này hiện mới chỉ ghi nhận trên động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không đủ căn cứ để thay thế các loại thuốc hạ sốt, giảm ho chuẩn y khoa.
Châu chấu tự nhiên tuy giàu đạm nhưng tiềm ẩn nguy cơ tích tụ thuốc trừ sâu và kim loại nặng độc hại từ đồng ruộng và chất thải công nghiệp. Việc ăn côn trùng hoang dã không rõ nguồn gốc có thể gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.
Chè đắng rừng chứa alkaloid kích thích và polyphenol hỗ trợ mỡ máu nhưng chưa có chuẩn liều lượng lá khô an toàn trên người. Người dùng chỉ nên pha thật loãng lượng nhỏ thưởng thức sau bữa ăn, không uống khi đói hay thay thế hoàn toàn nước lọc để tránh kích ứng dạ dày và quá tải gan, thận.
Người bị bệnh gút và tăng acid uric máu không nên ăn châu chấu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm côn trùng này chứa hàm lượng protein và purine rất cao. Quá trình chế biến nhiệt như luộc hay nướng không giúp loại bỏ purine, từ đó làm tăng mạnh nồng độ acid uric và kích hoạt cơn gút cấp.
Quan niệm chua me lá me an toàn cho phụ nữ mang thai là sai lầm. Dù có hoạt tính chống oxy hóa, loại cây này tác động mạnh lên hệ miễn dịch và ion tế bào. Thai phụ dùng tùy tiện đối mặt nguy cơ co bóp tử cung, ảnh hưởng xấu tới thai nhi.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy hoạt chất flavonoid và chiết xuất từ cây chè rừng (*Phyla nodiflora*) có khả năng giảm phù nề tương đương tân dược, đồng thời ức chế giải phóng các cytokine gây viêm thông qua việc khóa các con đường truyền tín hiệu nội bào.
Tinh dầu châu thụ chứa hàm lượng methyl salicylate rất cao, dễ gây bỏng rát và tổn thương mô nếu thoa trực tiếp. Để xoa bóp an toàn, tinh dầu bắt buộc phải được pha loãng trong dầu dẫn thực vật với nồng độ dưới 2% trên da lành và cần thử kích ứng trước khi dùng.
Chân danh tàu (*Euonymus alatus*) chỉ mới được ghi nhận có hoạt tính ức chế một số dòng tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm và trên chuột, tuyệt đối chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh khả năng tiêu u hay ngừa ung thư.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy chiết xuất cây chành rành có khả năng hạ đường huyết và cải thiện chuyển hóa mỡ, nhưng toàn bộ kết quả mới chỉ dừng lại trên chuột và tế bào thí nghiệm. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Chè vằng từ lâu được dân gian tin dùng để lợi sữa sau sinh, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chưa chứng minh loại thảo dược này giúp kích thích tiết sữa. Việc lạm dụng thậm chí có nguy cơ làm giảm lượng sữa mẹ nếu dùng sai cách.
Chè dây và trà xanh khác biệt rõ rệt về tác động lên dạ dày: trà xanh chứa nhiều caffein và tannin dễ kích thích tăng tiết axit, gây xót ruột, trong khi chè dây dịu nhẹ hơn và ít nguy cơ kích ứng niêm mạc. Người đau dạ dày nên ưu tiên chè dây hoặc pha loãng trà xanh sau bữa ăn.
Chiết xuất chàm lá nhỏ thể hiện tác dụng bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm trên chuột cống và chuột nhắt bị nhiễm độc chất. Giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên cơ thể người, người bệnh không được tự ý sử dụng cây thuốc này thay thế phác đồ điều trị bệnh gan.
Nhiều thai phụ băn khoăn về độ an toàn của chàm lá nhỏ khi dùng nhuộm tóc hay uống thuốc. Dù có nguồn gốc thiên nhiên, loại thảo mộc này thiếu dữ liệu an toàn thai kỳ, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, rối loạn nội tiết và gây hại thai nhi nên mẹ bầu không nên sử dụng.
Các phân tích khoa học cho thấy protein từ châu chấu hoàn toàn có thể thay thế dinh dưỡng cho thịt bò nhờ hàm lượng đạm cao vượt trội, chứa đủ mọi acid amin thiết yếu, độ tiêu hóa đạt tới 98% và rất giàu sắt, kẽm, vitamin B12.
Chân danh tàu và Vệ mâu (*Euonymus alatus*) là hai loài cùng chi nhưng khác biệt rõ rệt về đặc điểm thân cành và mức độ kiểm chứng an toàn. Vệ mâu có cánh bần dẹt đặc trưng trên vỏ cây, được nghiên cứu hỗ trợ hạ đường huyết, trong khi nhầm lẫn với các loài cây cùng chi chưa chuẩn hóa dễ dẫn đến ngộ độc đường tiêu hóa nguy hiểm.
Nhiều người lầm tưởng tinh dầu châu thụ hay các loại cao xoa bóp chứa methyl salicylate chỉ bôi ngoài da nên vô hại. Tuy nhiên, hoạt chất này có thể ngấm sâu vào máu, làm tăng mạnh tác dụng của thuốc chống đông warfarin, đẩy chỉ số đông máu lên mức nguy hiểm và làm tăng đột biến nguy cơ xuất huyết đe dọa tính mạng.
