Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 614 trên 1.483
Nhiều người có thói quen dùng cao rắn hổ mang chữa đau nhức nhưng lại không biết rằng các protein nọc rắn có khả năng chống đông và ức chế tiểu cầu rất mạnh. Kết hợp cao rắn chung với thuốc chống đông máu tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng do hiện tượng cộng gộp tác dụng làm loãng máu.
Quả chay nấu canh không chỉ tạo vị chua thanh tự nhiên mà còn cung cấp vitamin C, carotenoid cùng nhiều chất chống oxy hóa từ chi thực vật *Artocarpus*. Việc sử dụng quả chay giúp bữa ăn ngon miệng và bổ dưỡng hơn, nhưng không thể thay thế các liệu pháp điều trị y khoa.
Lời đồn trứng cút chữa hen và viêm mũi dị ứng tốt hơn thuốc hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học. Các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận chiết xuất trứng cút hỗ trợ giảm triệu chứng viêm mũi, trong khi ovomucoid của trứng cút thực chất là một dị nguyên có thể gây sốc phản vệ nguy hiểm.
Người bệnh tiểu đường hoàn toàn có thể ăn chanh dây với lượng vừa phải mà không lo tăng vọt đường huyết. Nhờ chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ và chứa hoạt chất polyphenol piceatannol dồi dào trong hạt, loại quả này hỗ trợ cải thiện chuyển hóa glucose và tăng cường độ nhạy insulin hiệu quả.
Hiện tượng dị ứng trứng cút dù dung nạp tốt trứng gà là hoàn toàn có thật. Do lòng trắng trứng cút chứa dị nguyên ovotransferrin đặc hiệu loài, hệ miễn dịch vẫn có thể kích hoạt phản ứng dị ứng độc lập mà không xuất hiện phản ứng chéo với trứng gà.
Rượu bìm bịp từ lâu được đồn thổi là thần dược giúp phái mạnh tráng dương và tăng cường sinh lực. Tuy nhiên, dưới góc nhìn nội tiết học, thức uống này không có bất kỳ cơ sở khoa học nào để kích thích testosterone, ngược lại còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ hủy hoại gan thận và làm suy giảm khả năng tình dục lâu dài.
Chasteberry (*Vitex agnus-castus*) hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt nhờ cơ chế kích thích thụ thể dopamine D2 giúp hạ prolactin nhẹ. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng trong trường hợp suy pha hoàng thể do tăng prolactin máu tiềm ẩn và tuyệt đối không thay thế thuốc kê đơn khi bị u tuyến yên.
Xét trên cùng trọng lượng 100g, trứng cút chứa lượng cholesterol nhỉnh hơn trứng gà, nhưng không gây hại nếu ăn đúng khẩu phần. Thay vì tin vào tin đồn hạ đường huyết vô căn cứ, người dùng chỉ cần duy trì số lượng vừa phải mỗi lần ăn để nạp đạm và chất béo tốt an toàn cho tim mạch.
Nhai cau kích thích hệ thần kinh cholinergic gây tăng nhịp tim, co thắt mạch máu và tăng áp lực tuần hoàn. Bằng chứng khoa học chỉ ra thói quen này làm tăng gấp đôi nguy cơ xơ cứng động mạch, thúc đẩy bệnh mạch vành, hội chứng chuyển hóa và gia tăng nguy cơ tử vong do tim mạch.
Nhai cau gây nghiện do chứa arecoline, một alkaloid hoạt tính kích hoạt thụ thể nicotinic và muscarinic trong não bộ. Hoạt chất này thao túng mạch tưởng thưởng, làm tăng dopamine nhưng gây lệ thuộc liều lượng, hội chứng cai khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào thần kinh theo thời gian.
Tự ý dùng chung cau đất với thuốc hạ huyết áp tiềm ẩn rủi ro tương tác dược học nghiêm trọng. Các hoạt chất thực vật có thể can thiệp enzym chuyển hóa, làm tăng nồng độ thuốc tây trong máu, gây hạ huyết áp quá mức và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Người đái tháo đường có thể dùng chanh đào ngâm mật ong để làm dịu cơn ho nhưng cần kiểm soát liều lượng nghiêm ngặt. Mật ong chứa tới 80% carbohydrate với lượng glucose và fructose đậm đặc, nếu nạp quá mức sẽ trực tiếp làm tăng đường huyết sau ăn và làm xấu chỉ số HbA1c.
Thịt chim bìm bịp thường được đồn thổi bổ hơn thịt gà, bồ câu nhờ tác dụng chữa đau lưng, bồi bổ sinh lực. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chưa có bằng chứng cho thấy bìm bịp vượt trội về đạm hay khoáng chất so với gia cầm thông thường, trong khi rủi ro lây nhiễm mầm bệnh hoang dã rất cao.
Lá chay Bắc Bộ cho thấy tiềm năng kháng u trên mô hình chuột thí nghiệm, nhưng dữ liệu an toàn trên người vẫn còn thiếu hụt. Do đó, người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, mẹ đang cho con bú và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý dùng.
Pha mật ong chanh bằng nước sôi 100 độ C khiến các enzyme quý như diastase, invertase bị biến tính mất hoạt tính và tăng tốc phân hủy vitamin C. Để bảo toàn trọn vẹn dưỡng chất và hoạt tính sinh học, người dùng chỉ nên pha thức uống này với nước ấm dưới 40-50 độ C.
Quan niệm nhai trầu cau giúp sạch miệng và chắc răng là hiểu lầm tai hại. Nghiên cứu khoa học xác nhận cau chứa chất gây ung thư, là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ hóa niêm mạc miệng không thể hồi phục và làm tăng mạnh nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô khoang miệng.
Quả chay và quả sấu đều có chỉ số đường huyết thấp, giàu axit hữu cơ tốt cho người cần hạ đường huyết. Tuy nhiên, quả chay nhỉnh hơn nhờ các hoạt chất thuộc chi *Artocarpus* có tiềm năng ức chế enzym tiêu hóa tinh bột, miễn là không chế biến kèm đường.
Vắt chanh hoặc uống nước chanh pha loãng trong bữa ăn giàu tinh bột thực sự giúp giảm khoảng 30% đỉnh đường huyết và làm chậm hấp thu glucose. Tác động này đến từ việc môi trường acid ức chế tạm thời men tiêu hóa alpha-amylase, ngăn tinh bột phân giải ồ ạt thành đường tự do.
Oxyresveratrol chiết xuất từ thân và vỏ cây chay cho thấy khả năng ức chế enzyme tạo sắc tố tyrosinase mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Thử nghiệm lâm sàng ghi nhận dung dịch 0,25% và kem 0,1% từ chiết xuất này giúp làm sáng da rõ rệt sau 2 đến 4 tuần sử dụng.
Cây trinh nữ châu Âu (chasteberry) được chứng minh giúp giảm đáng kể cảm giác căng tức ngực, cáu gắt và ứ nước tiền kinh nguyệt trong nhiều thử nghiệm lâm sàng. Dù kết quả rất hứa hẹn và an toàn, hầu hết các bằng chứng hiện có bắt nguồn từ các nghiên cứu cỡ mẫu vừa và nhỏ.
