Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 652 trên 1.483
Dị ứng bơ thường liên quan chặt chẽ đến hội chứng latex - trái cây do phản ứng chéo giữa kháng thể IgE với mủ cao su thiên nhiên và enzyme chitinase nhóm I trong quả bơ. Người dị ứng cao su, nhân viên y tế hoặc từng ngứa miệng khi ăn chuối, kiwi cần đặc biệt thận trọng để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Vỏ cây bún thiêu chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng kháng viêm, nhưng các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo nguy cơ độc tính tế bào khi sử dụng sai liều lượng. Người bệnh không tự ý dùng liều cao kéo dài để phòng tránh tổn thương gan thận và ngộ độc.
Quả bơ và các thực phẩm giàu dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc chống đông máu warfarin. Biến động lượng vitamin K nạp vào cơ thể làm thay đổi chỉ số đông máu INR, dẫn đến nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc xuất huyết nguy hiểm nếu người bệnh dùng thuốc không kiểm soát chế độ ăn đúng cách.
Bơ hạt mỡ không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh chàm da nhưng là hoạt chất làm mềm hỗ trợ cấp ẩm, giảm khô ráp và làm dịu cơn ngứa hiệu quả trong các chế phẩm kết hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng bơ hạt mỡ để thay thế thuốc bôi corticoid theo chỉ định của bác sĩ.
Bún thiêu (*Crataeva religiosa*) là thảo mộc dân gian chưa có dữ liệu nghiên cứu về độc tính sinh sản và an toàn nội tạng. Hoạt chất trong cây có thể ức chế miễn dịch và gây quá tải chuyển hóa, cảnh báo nguy cơ nguy hiểm cho phụ nữ mang thai và người suy giảm chức năng gan, thận.
Bùm bụp trườn là dược liệu quen thuộc trong các bài thuốc dân gian trị đau nhức xương khớp và phong thấp. Các thử nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận khả năng giảm đau, kháng viêm rõ rệt, nhưng hiện vẫn chưa có dữ liệu lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả điều trị.
Bù ốc leo (Dregea volubilis) là cây thuốc dân gian thường dùng hạ đường huyết, nhưng tiềm ẩn độc tính nguy hiểm. Nghiên cứu cho thấy thảo dược này gây thoái hóa tế bào gan, tăng men gan và gây chết động vật thí nghiệm ở liều cao. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh gan hoặc thận tuyệt đối không nên sử dụng.
Băng phiến bôi ngoài da có khả năng kích hoạt thụ thể làm mát TRPM8 và điều hòa phản ứng viêm để giảm nhức mỏi [1, 2]. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học vững chắc hiện nay hầu hết dừng lại ở nghiên cứu trên động vật [1, 4], thử nghiệm lâm sàng trên người còn rất hạn chế nên người dùng không thể xem đây là thuốc giảm đau thay thế y khoa.
Cây bùng bục được dân gian dùng trị viêm gan, nhưng y học hiện đại chỉ mới ghi nhận hiệu quả bảo vệ gan, giảm xơ hóa và ức chế virus trên động vật thí nghiệm. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Bùi tròn là dược liệu giàu saponin và chất chống viêm, nhưng việc tự nấu cao đặc tại nhà dễ gây ngộ độc do quá liều hoạt chất. Người dùng nên ưu tiên sắc nước loãng theo chỉ định y học cổ truyền, tuyệt đối không tự ý cô đặc cao để tránh tổn thương niêm mạc dạ dày.
Các phân tích hóa thực vật cho thấy bộ phận lá bùng bục chứa nồng độ polyphenol và flavonoid cao hơn rõ rệt so với bộ phận rễ. Nhờ quá trình quang hợp tích cực, mô lá tích tụ dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên, mang lại tiềm năng kháng viêm và bảo vệ cơ thể tốt hơn rễ khi ứng dụng chiết xuất.
Bùng bục và ba chẽ đều là cây thuốc quen thuộc trong dân gian trị đau bụng, tiêu chảy. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh bùng bục chứa các hoạt chất thực vật có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn đường ruột nguy hiểm, hỗ trợ giảm sưng viêm tại mô ruột và tương tác đáng kể với men gan.
Bùm bụp trườn (*Mallotus repandus*) là dạng dây leo thân gỗ chứa các triterpenoid đặc hữu, trong khi bùm bụp lông (*Mallotus apelta*) là cây bụi đứng phủ lông trắng chứa nhiều dẫn xuất benzopyran. Nhận biết đúng hình thái giúp tránh dùng nhầm dược liệu.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng cây bùng bục. Dù có một số tiềm năng kháng virus và chống xơ hóa gan trên động vật, thảo dược này hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn trên thai kỳ, tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung và ngộ độc cho thai nhi.
Băng phiến giúp tăng cường hấp thu và hiệp đồng tác dụng với đan sâm trong các bài thuốc tim mạch. Tuy nhiên, khả năng mở rộng rào cản sinh học của hoạt chất này cũng làm tăng nồng độ thuốc tân dược dùng kèm, đặc biệt làm tăng vọt nguy cơ xuất huyết nguy hiểm ở người đang dùng thuốc chống đông máu warfarin.
Uống trà hoa gạo không thể thay thế thuốc hạ đường huyết. Dù nghiên cứu cho thấy các hoạt chất trong đài hoa và lá gạo có khả năng hỗ trợ tiết insulin trên tế bào và động vật, người bệnh đái tháo đường không nên tự ý dùng để chữa bệnh vì chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Vị thuốc bùi tròn sở hữu hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, phụ nữ có thai, người đang uống thuốc trị bệnh, người suy giảm miễn dịch và bệnh nhân gan thận cần thận trọng tối đa do thiếu thử nghiệm an toàn trên người.
Rễ cây bông gạo được đồn thổi giúp tăng cường sinh lý nam giới vượt trội, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất này chỉ mới cải thiện hành vi giao phối trên chuột mà không làm tăng đáng kể hormone testosterone, người dùng không nên kỳ vọng quá mức.
Băng phiến tự nhiên chứa chủ yếu d-borneol được chứng minh an toàn hơn đáng kể so với băng phiến tổng hợp chứa isoborneol. Các nghiên cứu độc học ghi nhận băng phiến tổng hợp và borneol liều cao có thể gây stress oxy hóa, ứ đọng lipid tế bào, hủy hoại mô gan và ức chế miễn dịch trên động vật thử nghiệm.
Bùi tròn chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng chống oxy hóa nhưng cũng trực tiếp gây giảm huyết áp và làm chậm nhịp tim trên thực nghiệm. Tự ý kết hợp thảo dược này cùng thuốc hạ áp tân dược tiềm ẩn nguy cơ cộng hưởng hạ áp quá mức và gây tương tác hấp thu phức tạp, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
