Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 651 trên 1.483
Bạc hà cay chứa lượng lớn menthol có đặc tính làm giãn cơ vòng thực quản dưới, khiến dịch axit dạ dày dễ dàng trào ngược lên trên. Người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản hoặc thường xuyên ợ nóng nên tránh sử dụng loại thảo dược này để ngăn ngừa tổn thương niêm mạc thực quản.
Người đang dùng thuốc tây không nên tùy tiện ăn bưởi hoặc uống nước ép bưởi. Hợp chất furanocoumarin trong bưởi làm bất hoạt enzyme CYP3A4 và ức chế bơm P-glycoprotein, khiến nồng độ thuốc trong máu tăng vọt bất thường, dễ gây ngộ độc nguy hiểm, đặc biệt với thuốc hạ mỡ máu, tim mạch và ức chế miễn dịch.
Bơ hạt mỡ không có khả năng kháng khuẩn mụn và dễ gây quá tải nếu dùng nguyên chất trên da dầu nhờn. Người có làn da dầu mụn chỉ nên dùng bơ hạt mỡ ở tỷ lệ thấp trong các loại dưỡng ẩm dạng lỏng nhẹ, tránh dùng dạng sáp đặc để hạn chế nguy cơ hình thành vi nhân mụn.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất calotropin từ cây bông tai có khả năng ức chế và kích hoạt tế bào ung thư tự chết. Tuy nhiên, bằng chứng mới dừng lại trên ống nghiệm và chuột, chưa thử nghiệm trên người và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tim cao.
Lupeol, hoạt chất triterpene tự nhiên chiết xuất từ vỏ thân cây bún thiêu (*Crataeva nurvala*), cho thấy tiềm năng kháng viêm và giảm sưng ổ khớp rõ rệt trong các thử nghiệm tiền lâm sàng nhờ ức chế hoạt hóa bổ thể và điều hòa miễn dịch.
Nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột cho thấy flavonoid từ lá bùng bục giúp hạ men gan và giảm tích tụ xơ hóa do nhiễm độc. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thô thay thế phác đồ điều trị y tế.
Bơ đậu phộng là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng chỉ nên dùng từ 1 đến 2 muỗng canh (15-32g) mỗi ngày để hỗ trợ cơ bắp. Khẩu phần này cung cấp năng lượng và chất béo lành mạnh mà không gây dư thừa calo, cần kết hợp thêm các nguồn đạm chất lượng cao để kích thích tổng hợp cơ tối ưu.
Bù ốc leo chứa nhóm hoạt chất polyoxypregnane glycoside và flavonoid với tiềm năng kháng viêm, dọn gốc tự do đã được chứng minh trong ống nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh.
Bơ hạt mỡ và dầu dừa đều là chất dưỡng ẩm tự nhiên phổ biến, nhưng cơ chế tác động lên hàng rào biểu bì không hoàn toàn giống nhau. Bơ hạt mỡ nổi bật nhờ cấu trúc lipid đa dạng giúp hỗ trợ màng bảo vệ, trong khi dầu dừa cấp ẩm tốt và kháng khuẩn nhưng cần thận trọng trên từng nền da.
Dầu bơ và dầu ô liu đều có độ bền nhiệt và mức độ ổn định oxy hóa tương đương nhau khi đun nấu ở mức 180 độ C. Người nội trợ có thể an tâm sử dụng cả hai loại cho các món chiên xào hàng ngày mà không lo chất béo bị biến đổi nhanh chóng.
Lời đồn lá bún thiêu giúp giải độc gan nhanh chóng chưa có cơ sở lâm sàng ở người. Nghiên cứu khoa học xác nhận hoạt chất lupeol từ vỏ cây bún thiêu có tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ men gan tương đương silymarin trên chuột thí nghiệm, nhưng không thể dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết hợp cây bún thiêu cùng thuốc lợi tiểu tây y tiềm ẩn rủi ro lớn đối với sức khỏe. Tác dụng lợi tiểu tự nhiên của thảo mộc có thể cộng hưởng với thuốc điều trị, làm tăng đào thải khoáng chất, dẫn đến nguy cơ hạ kali máu nguy hiểm và gây ra hàng loạt tương tác dược lý bất lợi.
Dây bòng bong là toàn bộ thân lá chứa nhiều flavonoid, trong khi hải kim sa là lớp hạt bào tử mịn trên lá. Dù cùng một cây, dây thân dùng sắc uống giải nhiệt bảo vệ mô gan, còn bào tử chuyên dùng trong túi lọc hỗ trợ tiêu viêm đường tiểu.
Bùng bục thường được truyền miệng là cây thuốc giúp hạ men gan và giải độc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng bảo vệ gan chỉ mới dừng lại ở chiết xuất thực nghiệm trên tế bào và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người.
Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy dịch chiết hạt bùm bụp trườn có khả năng ức chế vi khuẩn Gram âm, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trên cơ thể người. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo mộc này thay thế kháng sinh điều trị nhiễm trùng.
Bún thiêu là vị thuốc cổ truyền quen thuộc, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt tính bảo vệ thận và hạ đường huyết của cây mới chỉ được chứng minh trên động vật thí nghiệm. Người bệnh không nên xem đây là thần dược thay thế thuốc chữa bệnh.
Bún thiêu chứa hoạt chất lupeol cho thấy khả năng ức chế lắng đọng tinh thể canxi oxalat và bảo vệ mô thận trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù vậy, dữ liệu mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định khả năng điều trị sỏi tiết niệu.
Bùm bụp trườn có tiềm năng chống oxy hóa và hỗ trợ làm lành vết thương trong ống nghiệm, nhưng hiện hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng an toàn trên phụ nữ mang thai. Do nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi, mẹ bầu được khuyến cáo tuyệt đối không tự ý sử dụng thảo dược này.
Quả bơ rất giàu dinh dưỡng nhưng lại nằm trong nhóm thực phẩm có hàm lượng kali cao, tiềm ẩn nguy cơ tăng kali máu nghiêm trọng ở người suy thận mạn. Việc tích tụ kali quá mức có thể dẫn đến loạn nhịp tim nguy hiểm và đột tử, đòi hỏi người bệnh phải kiểm soát chặt chẽ.
Thêm quả bơ vào đĩa salad rau củ giúp tăng hấp thu các hợp chất carotenoid như beta-carotene, alpha-carotene, lutein và lycopene từ vài lần đến hàng chục lần, đồng thời thúc đẩy hiệu quả chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể nhờ nguồn chất béo tự nhiên dồi dào của bơ.
