Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 923 trên 1.483
Nhiều người truyền tai nhau uống nước ép củ cải sống giúp giải độc rượu nhanh chóng, nhưng khoa học cho thấy các enzyme rau củ không thể thay thế gan chuyển hóa cồn hay acetaldehyde. Gan cần coenzyme NAD+ và vi chất nội sinh để xử lý rượu, do đó mẹo dân gian này không có tác dụng giải rượu thần tốc.
Ngô hạt nguyên cám chứa tổng lượng chất chống oxy hóa và hợp chất phenolic cao hơn đáng kể so với lúa mì nguyên cám. Cả hai đều giàu acid ferulic và chất xơ bảo vệ đường ruột, nhưng ngô vượt trội về khả năng trung hòa gốc tự do và hàm lượng sắc tố carotenoid.
Ăn củ cải sống gây đầy hơi, chướng bụng do chứa đường khó tiêu raffinose và chất xơ hòa tan dồi dào. Các chất này không phân giải tại ruột non mà đi xuống đại tràng, bị vi khuẩn lên men sinh ra lượng lớn khí và gây ứ đọng đường ruột.
Thay thế hoàn toàn cơm bằng củ cải để giảm cân cấp tốc là sai lầm nguy hiểm, gây cạn kiệt năng lượng, bùng phát cơn thèm ăn dữ dội và khiến cơ thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt vi chất nghiêm trọng kéo dài.
Ngưu bàng chứa các dẫn xuất lignan có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu, làm chậm quá trình tạo nút cầm máu cơ học. Khi dùng chung với thuốc chống đông, hai cơ chế chống huyết khối bị cộng dồn, khiến thời gian chảy máu kéo dài và làm tăng rõ rệt nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng.
Nước rễ ngưu bàng chứa các hoạt chất giúp làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ tiết insulin trong các nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn rất hạn chế, người bệnh tiểu đường không được tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nước ngưu bàng thay thế.
Người huyết áp thấp không nên dùng canh ngưu bàng thường xuyên. Các hợp chất tự nhiên trong ngưu bàng có tác dụng dãn mạch, dễ làm giảm áp lực tuần hoàn và kích hoạt triệu chứng choáng váng, hoa mắt do hạ huyết áp tư thế khi thay đổi tư thế đột ngột.
Nhiều người tiếc của thường gọt bỏ phần nấm mốc trên lát ngưu bàng khô rồi đun sôi kỹ lấy nước uống. Tuy nhiên, hành động này rất nguy hiểm vì độc tố vi nấm mycotoxin đã ngấm sâu vào mô xơ rễ và có tính bền nhiệt cao, không thể bị phân hủy bởi nước sôi 100 độ C.
Củ cải trắng nấu nấm đông cô là món canh quen thuộc trong bữa cơm gia đình. Sự kết hợp này mang lại giá trị dinh dưỡng cao nhờ hoạt chất beta-glucan trong nấm và chất xơ, hỗ trợ cải thiện chuyển hóa mỡ máu và tăng cường sức khỏe tim mạch khi dùng đúng cách.
Củ cải trắng hấp mật ong là mẹo dân gian quen thuộc giúp giảm đau rát họng và ho. Tác dụng giảm ho chủ yếu đến từ mật ong nhờ khả năng bao phủ làm dịu niêm mạc hầu họng và kháng khuẩn tự nhiên, trong khi củ cải trắng hỗ trợ tiết dịch nước giúp làm loãng hỗn dịch dễ uống.
Ngưu bàng chứa dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên như axit chlorogenic, axit caffeic và luteolin. Nghiên cứu cho thấy các dẫn xuất axit chlorogenic phân bố nhiều ở vỏ củ ngưu bàng, có sự biến thiên độ bền nhiệt tùy theo từng dạng đồng phân cấu trúc khi chịu tác động gia nhiệt.
Phụ nữ mang thai không nên dùng củ ngưu bàng, đặc biệt dưới dạng trà hoặc thực phẩm chức năng đậm đặc. Dù có giá trị dinh dưỡng cao, thảo dược này tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung theo y văn truyền thống, có thể gây hại cho sự an toàn của thai nhi.
Nhiều người tin củ cải trắng chứa enzyme giúp "đánh tan" mỡ thừa ứ đọng lâu năm trong cơ thể theo quan niệm thực dưỡng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy củ cải chỉ hỗ trợ chống oxy hóa, giảm tổn thương gan và hạn chế tích tụ mỡ ở mức tế bào thực nghiệm, không thể trực tiếp làm tiêu biến mô mỡ tích tụ.
Ăn thực dưỡng ngặt nghèo loại bỏ đạm động vật dễ dẫn đến thiếu kẽm nghiêm trọng. Tình trạng này làm suy giảm số lượng tế bào lympho T, teo tuyến ức, rối loạn chức năng đại thực bào và kích hoạt các phản ứng viêm toàn thân nguy hại cho cơ thể.
Nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, làm giảm đáng kể lực cọ xát cơ học và áp lực co bóp lên thành dạ dày. Tuy nhiên, hành động này không thể thay thế thuốc điều trị, bởi viêm loét bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa axit dịch vị và hàng rào bảo vệ niêm mạc.
Ngưu bàng là thảo mộc bổ dưỡng nhưng người bệnh tiểu đường, người có cơ địa dị ứng họ Cúc, bệnh nhân dùng thuốc chống đông máu hoặc suy gan cần hết sức cẩn trọng khi dùng thường xuyên nhằm tránh tương tác thuốc và tác dụng phụ nguy hiểm.
Ngưu bàng tươi chế biến nhanh ở nhiệt độ cao giúp bất hoạt enzyme gây hao hụt polyphenol, trong khi ngưu bàng sấy đông khô hoặc rang kỹ rồi đun sôi 60 phút mang lại khả năng giải phóng chất chống oxy hóa tối đa so với phơi nắng thông thường.
Uống trà rễ ngưu bàng không thể trị sạch mụn nội tiết. Nghiên cứu chỉ chứng minh rễ ngưu bàng có đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa và diệt khuẩn ngoài da, hoàn toàn chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thảo mộc này điều chỉnh được hormone gây mụn bên trong cơ thể.
Nước trà củ cải trắng khô không có khả năng "thanh lọc" hay "rửa sạch" thận như lời đồn thổi. Y học ghi nhận chiết xuất củ cải có tác dụng chống oxy hóa trên động vật, nhưng người bệnh thận cần thận trọng trước nguy cơ quá tải dịch và rối loạn điện giải.
Nhiều người chuộng tương miso ủ lâu năm vì tin rằng hoạt chất chống oxy hóa càng để lâu càng tăng. Nghiên cứu thực tế cho thấy quá trình lên men đậu nành tạo ra các peptide và sản phẩm phản ứng Maillard giúp khử gốc tự do; tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khẳng định mốc 1 năm hay 3 năm đạt đỉnh dưỡng chất.
