Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 53 trên 97
Hãm trà kỷ tử uống hàng ngày là thói quen phổ biến của dân văn phòng để giảm mỏi mắt. Các nghiên cứu cho thấy kỷ tử rất giàu zeaxanthin và hoạt chất chống oxy hóa giúp bảo vệ điểm vàng, nhưng chỉ uống phần nước trong mà bỏ xác quả sẽ làm mất đi phần lớn dưỡng chất quan trọng này.
Bạch hoa xà từ lâu đã xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian trị đau nhức xương khớp và viêm nhiễm. Dưới lăng kính khoa học hiện đại, các nghiên cứu tiền lâm sàng chứng minh hoạt chất plumbagin trong loài cây này có khả năng dập tắt phản ứng viêm bằng cách ức chế các cytokine gây viêm, can thiệp các trục truyền tín hiệu nội bào và giảm đau ngoại biên rõ rệt.
Uống trà hoa cúc hàng ngày không giúp chữa khỏi tình trạng đỏ mắt do máy tính vì hoạt chất chống viêm đường uống không thể tập trung đủ trên bề mặt nhãn cầu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngâm rửa mắt bằng nước trà cúc để tránh nguy cơ nhiễm trùng và dị ứng nghiêm trọng.
Kẹo cao su vị bạc hà chỉ có tác dụng che giấu mùi khó chịu tạm thời nhờ hương thơm mạnh, không thể chữa khỏi hôi miệng tận gốc. Mặc dù tinh dầu bạc hà Âu có hoạt tính ức chế vi khuẩn kỵ khí sinh khí lưu huỳnh trong phòng thí nghiệm, việc loại bỏ căn nguyên đòi hỏi phải làm sạch mảng sinh học trên lưỡi và răng.
Nước nấu từ vỏ bưởi chứa nhiều flavonoid và chất chống oxy hóa quý, có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa lipid và ức chế tích tụ mỡ theo các nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ lối sống, không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Gội đầu bằng vỏ bưởi không trực tiếp kích thích nang tóc mọc mới, nhưng tinh dầu vỏ bưởi chứa hàm lượng cao limonene có khả năng kháng khuẩn, ức chế màng sinh học và chống oxy hóa mạnh mẽ. Nhờ đó, dược liệu này giúp làm sạch da đầu, giảm viêm chân tóc và hạn chế tình trạng rụng tóc gián tiếp.
Chiết xuất Cepharanthine từ rễ củ bình vôi hoa đầu mang lại tác động giảm đau nhức xương khớp vượt trội nhờ cơ chế kép: vừa ức chế phản ứng viêm sưng ngoại biên qua trục AMPK/NF-kappaB, vừa có khả năng vượt qua hàng rào máu não để dập tắt các tín hiệu viêm thần kinh trung ương kéo dài.
Hít phải tinh dầu bạc hà hoặc các hợp chất chứa menthol có thể khiến trẻ sơ sinh bị ngừng thở đột ngột do kích hoạt phản xạ co thắt thanh quản. Cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan thoa dầu gió hay khuếch tán tinh dầu bạc hà gần đường thở của trẻ nhỏ.
Chiết xuất hạt bưởi chứa polyphenol và axit hữu cơ có khả năng ức chế vi khuẩn trong bao bì thực phẩm và chế phẩm súc miệng. Tuy nhiên, hoạt tính này từng gây tranh cãi do pha trộn chất bảo quản, người dân không nên tự ý dùng thay kháng sinh.
Nhiều người tin rằng cây đinh lăng giúp tăng cường tuần hoàn não và giảm hoa mắt nhanh chóng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng bảo vệ thần kinh và chống oxy hóa của các hoạt chất như saponin trên mô hình thực nghiệm, chưa đủ cơ sở chứng minh khả năng đặc trị thiếu máu não ở người.
Uống nước gừng ấm có thể giúp làm dịu đường tiêu hóa tạm thời nhưng không thể giải quyết dứt điểm trào ngược dạ dày bắt nguồn từ thói quen ngồi khom lưng. Khi ngồi sai tư thế, áp lực nội dạ dày gia tăng ép van thực quản mở ra; việc điều chỉnh tư thế thẳng lưng và chia nhỏ bữa ăn mới là giải pháp cốt lõi.
Nhiều lời đồn dân gian cho rằng sắc vỏ rễ cây bông vải uống có thể giúp tử cung co bóp để điều hòa kinh nguyệt. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này, việc tự ý dùng vỏ rễ chưa chuẩn hóa còn tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết và co thắt nguy hiểm.
Nhờ chứa hoạt chất apigenin và tinh dầu tự nhiên có tác dụng an thần nhẹ, trà hoa cúc là giải pháp hỗ trợ an toàn giúp dân văn phòng giải tỏa căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, thảo mộc này chỉ mang lại hiệu quả hỗ trợ ngắn hạn chứ không thể thay thế thuốc điều trị mất ngủ.
Chiết xuất từ lá cây bông vải chỉ có tác dụng kháng khuẩn trực tiếp rất yếu đối với các chủng vi khuẩn thông thường trên da. Dù vậy, nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dược liệu này có khả năng kích thích tăng sinh nguyên bào sợi và bảo vệ tế bào da chống lại tổn thương oxy hóa ở nồng độ thích hợp.
Tâm sen giúp giảm lo âu và hỗ trợ giấc ngủ nhờ chứa hàm lượng cao các hoạt chất alkaloid. Tuy nhiên, thành phần chính neferine trong tâm sen cũng đồng thời làm hạ huyết áp, giảm lực co bóp cơ tim và hạ thân nhiệt. Người làm ca đêm cần biết cách dùng đúng liều lượng để tránh mệt mỏi và biến cố tim mạch.
Khi bị mất ngủ do căng thẳng, tâm sen và các chiết xuất từ cây sen là lựa chọn phù hợp hơn nhờ chứa các hoạt chất tác động trực tiếp lên hệ thống serotonin giúp thư giãn thần kinh và kéo dài giấc ngủ sâu, trong khi đại diện họ bình vôi chủ yếu thể hiện tác dụng hạ huyết áp và chống loạn nhịp tim.
Đun hạt bí đao lấy nước uống là mẹo dân gian được nhiều người truyền tai nhau để làm tan sỏi thận. Thực tế, các nghiên cứu hiện mới ghi nhận bí đao và hạt của nó có tính lợi tiểu truyền thống, giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm đau và bảo vệ thận trên động vật, chứ chưa có bằng chứng làm tan sỏi ở người.
Uống trà hoa cúc sau ca trực sáng mang lại tác dụng an thần nhẹ và giảm lo âu nhờ hoạt chất apigenin, nhưng không thể thay thế thuốc ngủ hay lập tức đảo ngược nhịp sinh học ngày - đêm của cơ thể. Để ngủ ngày ngon hơn, người làm ca đêm cần kết hợp trà cúc với phòng ngủ tối và kiểm soát ánh sáng.
Bèo tây non ven sông rạch rất dễ bị hái nhầm làm rau ăn thay rau ngổ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo bèo tây tích tụ hàm lượng lớn kim loại nặng như asen và crom từ nguồn nước ô nhiễm, tiềm ẩn rủi ro ung thư và ngộ độc nghiêm trọng, tuyệt đối không nên dùng làm thực phẩm.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết bèo tây (lục bình) chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng và trực khuẩn *E. coli* trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu lực này phụ thuộc vào dung môi chiết xuất chuyên biệt và cây bèo ngoài tự nhiên tiềm ẩn nhiều độc chất tích tụ, đòi hỏi sự thận trọng cao.
