Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 122 trên 483
Nhiều người tin rằng đắp lá liên mộc giúp vết thương hở mau kéo da non và mờ sẹo. Tuy nhiên, việc này rất nguy hiểm vì hoạt chất allantoin trong lá kích thích biểu bì đóng miệng quá nhanh, dễ bẫy vi khuẩn gây nhiễm trùng mô sâu.
Hoa oải hương khô mang lại hương thơm độc đáo cho món ăn nhưng dễ bị đắng và nồng mùi xà phòng nếu dùng sai cách. Bí quyết nằm ở việc chọn đúng loài *Lavandula angustifolia* ẩm thực chứa ít camphor, dùng lượng vừa phải và lọc bỏ bã nụ hoa để tránh tiết ra vị chát.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng liên kiều do hoàn toàn thiếu dữ liệu độc tính sinh sản và độ an toàn trên cơ thể người. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào và động vật gặm nhấm chưa ghi nhận độc tính di truyền hay dị tật thai, thai phụ vẫn cần tránh dùng để phòng ngừa rủi ro.
Dù liễu bách (*Tamarix aphylla*) cho thấy khả năng kháng viêm mạnh mẽ trong các nghiên cứu tiền lâm sàng, dược liệu này không phù hợp cho tất cả mọi người. Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người có thể trạng hư hàn cần tránh dùng do tính năng tân tán mạnh và hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng an toàn sinh sản trên người.
Lan hoa sâm là vị thuốc truyền thống giàu tiềm năng điều hòa chuyển hóa nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chuẩn liều trên người. Người dân không nên tùy tiện sử dụng bồi bổ kéo dài để tránh rủi ro cho gan, thận do thiếu dữ liệu an toàn.
Nhiều người dùng hạt lai để xổ ruột, trị táo bón hoặc giảm cân cấp tốc theo dân gian. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy tiêu chảy dữ dội sau khi dùng hạt lai thực chất là phản ứng kích ứng tiêu hóa và độc tính tiềm ẩn, có thể gây tổn thương gan chứ không phải tác dụng nhuận tràng an toàn.
Phụ nữ mang thai không nên dùng trà lan kiếm do hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn và độc tính trên thai kỳ. Việc dùng thảo mộc tự nhiên chưa kiểm chứng tiềm ẩn nguy cơ co bóp tử cung, ngộ độc dư lượng hóa chất và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi.
Dù nổi tiếng với khả năng xoa dịu thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ, dầu oải hương vẫn tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp tử cung, tương tác thuốc hoặc ức chế thần kinh quá mức. Bốn nhóm gồm phụ nữ mang thai, người sắp phẫu thuật, người dùng thuốc an thần và người có hệ tiêu hóa mẫn cảm cần hết sức thận trọng.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn hay độc tính sinh sản của lá linh sam trên thai kỳ. Dữ liệu thực nghiệm hiện chỉ thực hiện trên chuột không mang thai. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên tự ý dùng thảo mộc này để tránh rủi ro cho thai nhi.
Nghiên cứu cho thấy da và phụ phẩm kỳ nhông khổng lồ chứa lượng lớn collagen type 1 và peptide kháng khuẩn, có tiềm năng hỗ trợ phục hồi bỏng. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay hoàn toàn mới dừng lại ở mức thử nghiệm tế bào và động vật, người dân không nên xem đây là thần dược trị bệnh.
Cả trà hoa oải hương và trà hoa cúc đều mang lại hiệu quả giảm căng thẳng, lo âu tương đương nhau theo các thử nghiệm lâm sàng đối đầu trực tiếp. Tùy thuộc vào việc bạn chuộng cơ chế đa mục tiêu làm dịu tiêu hóa của hoa cúc hay khả năng ổn định nhịp tim qua khứu giác của oải hương để chọn lựa loại trà phù hợp.
Lá linh sam chua kích thích vị giác và tiết dịch vị giúp tiêu hóa dễ dàng hơn ở người khỏe mạnh, nhưng lại có thể gây kích ứng, đau quặn ở người đang viêm loét dạ dày tá tràng do đặc tính chứa acid hữu cơ tự nhiên.
Nhiều phụ huynh rỉ tai nhau dùng kê nội kim (màng mề gà) tán bột cho trẻ biếng ăn, nhưng y văn hiện đại chưa hề có nghiên cứu xác định liều an toàn ở trẻ nhỏ. Tự ý cho trẻ uống bột thô kéo dài dễ gây kích ứng, tổn thương niêm mạc dạ dày non nớt.
Cả chiết xuất quả la hán và cỏ ngọt stevia đều là chất tạo ngọt tự nhiên không chứa calo và an toàn cho đường huyết. Dù quả la hán có hương vị thanh dịu hơn, stevia lại chiếm ưu thế về mặt pháp lý và dữ liệu kiểm định quốc tế trên toàn cầu.
Hạt mắc ca là thực phẩm giàu chất béo không bão hòa đơn an toàn cho sức khỏe, trong khi hạt lai chứa độc tính có thể gây tử vong ở động vật thí nghiệm và tổn thương gan nếu ăn phải. Người tiêu dùng tuyệt đối không nhầm lẫn hạt lai là hạt ăn được hoặc dùng để giảm bân.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận chiết xuất lá linh sam rất giàu polyphenol và flavonoid, mang lại khả năng quét gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn chưa thực hiện bất kỳ thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào trên người, vì vậy người tiêu dùng không nên tự ý dùng thay thuốc trị bệnh.
Cam thảo là thảo dược quen thuộc nhưng có thể gây tích tụ muối nước, tụt kali máu và rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Bác sĩ tim mạch cảnh báo người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận và người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc digoxin cần tránh xa để phòng biến chứng đe dọa tính mạng.
Cam thảo khử glycyrrhizin (DGL) là dạng chiết xuất đã loại bỏ phân tử glycyrrhizin, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm triệu chứng khó tiêu mà không gây tác dụng phụ giữ muối, tăng huyết áp hay hạ kali máu như cam thảo nguyên bản.
Lan điền là vị thuốc dân gian thanh nhiệt quen thuộc, nhưng phụ nữ mang thai, người suy gan, suy thận không nên tùy tiện dùng. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra nguy cơ gây tăng creatinine máu, biến đổi tim thận từ chi thực vật này và cảnh báo khoảng trống an toàn trên người.
Lan hoa sâm là thảo mộc truyền miệng chưa hề có nghiên cứu chứng minh an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và người suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không nên tự ý dùng để ngâm rượu hay sắc uống vì nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây độc cho thai nhi và tổn thương tạng phủ nghiêm trọng.
