Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 128 trên 483
Nhiều nghiên cứu đoàn hệ lớn cho thấy phụ nữ tiêu thụ nhiều khoai tây trước khi thụ thai hoặc trong 3 tháng đầu thai kỳ có nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ cao hơn. Việc thay thế khoai tây bằng các loại rau củ khác, đậu đỗ hoặc ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm đáng kể rủi ro chuyển hóa đường huyết này.
Các phân tích định lượng phòng thí nghiệm cho thấy không có loại khoai lang nào vượt trội toàn diện về mọi hoạt chất. Khoai lang tím dẫn đầu về hàm lượng anthocyanin và polyphenol tổng số, trong khi khoai lang vàng và cam chiếm ưu thế tuyệt đối về carotenoid và beta-carotene; khoai lang trắng chứa ít sắc tố hơn nhưng vẫn giàu axit phenolic.
Khoai sọ an toàn cho trẻ từ 6 tháng tuổi nhờ hạt tinh bột mịn đạt độ tiêu hóa tới 99%, nhưng bắt buộc phải nấu chín nhừ để loại bỏ oxalat gây ngứa và kích ứng đường ruột. Cha mẹ nên bắt đầu bằng lượng nhỏ để theo dõi dung nạp của trẻ.
Cả khoai sọ và khoai tây đều có thể hỗ trợ kiểm soát thể trọng nếu dùng đúng cách. Khoai tây có chỉ số đường huyết trung gian và giàu tinh bột kháng giúp tăng hormone no, trong khi củ khoai sọ chứa tinh bột dồi dào, rất dễ tiêu hóa nhưng lại có chỉ số đường huyết cao hơn.
Cây khô mộc hiện chưa có dữ liệu lâm sàng chứng minh tính an toàn trên người. Ba nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan thận và trẻ nhỏ cần tuyệt đối tránh sử dụng loại cây này để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc, quá tải chuyển hóa và biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.
Người muốn giảm cân không cần cắt bỏ hoàn toàn khoai tây khỏi bữa ăn hằng ngày. Khoai tây luộc sở hữu chỉ số no kỷ lục giúp kiểm soát cơn thèm ăn hiệu quả, trong khi nguy cơ tăng cân thực chất đến từ cách chế biến nhiều dầu mỡ như chiên ngập dầu hoặc nghiền trộn bơ sữa.
Men gan cao là dấu hiệu cho thấy tế bào gan đang bị viêm hoặc tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau. Dù một số nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận hoạt chất từ thảo dược như kháo lông (Centipeda minima) có tiềm năng giảm tổn thương gan trên động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hay bỏ thuốc điều trị chuẩn.
Rau khoai lang chứa hàm lượng polyphenol và chất chống oxy hóa vượt trội so với củ, giúp bảo vệ tế bào và hệ tim mạch. Để giảm bớt vị chát của tannin mà không làm hao hụt dưỡng chất, người nội trợ nên hấp hoặc xào nhanh thay vì luộc ngập nước quá lâu.
Tinh bột kháng loại 3 từ củ khoai riềng đóng vai trò như một prebiotic tự nhiên cho đường ruột. Nghiên cứu cho thấy loại tinh bột này bền vững qua tiêu hóa, giúp thúc đẩy lợi khuẩn Bifidobacterium, ức chế vi khuẩn gây hại và gia tăng sản sinh các axit béo chuỗi ngắn có lợi.
Khô mộc (huyết nhung) chứa dồi dào polyphenol, flavonoid và lignan với khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ trong ống nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở cấp độ tế bào và thử nghiệm trên động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng xác nhận hiệu quả cũng như độ an toàn toàn diện trên cơ thể người.
Khoai lang thường thân thiện hơn với người tiểu đường nhờ chỉ số đường huyết thấp khi luộc và giàu chất xơ hỗ trợ độ nhạy insulin. Tuy nhiên, khoai tây vẫn có thể sử dụng an toàn nếu được chế biến đúng cách và kết hợp hài hòa trong bữa ăn hỗn hợp thay vì kiêng khem tuyệt đối.
Nhiều người kiêng khoai tây vì sợ béo, nhưng nghiên cứu lâm sàng cho thấy khoai tây luộc đứng đầu bảng về chỉ số tạo cảm giác no, vượt xa bánh mì trắng và cơm. Ăn khoai tây luộc đúng cách không gây tăng cân mà còn giúp hạn chế calo nạp vào hiệu quả.
Chỉ số đường huyết của khoai lang thay đổi rõ rệt tùy thuộc vào cách nấu. Khi nướng, tinh bột chuyển hóa thành đường maltose khiến chỉ số đường huyết tăng vọt lên mức rất cao, trong khi phương pháp luộc giúp duy trì ở mức thấp, an toàn hơn cho người tiền tiểu đường.
Nấu chín khoai tây rồi để nguội kích hoạt quá trình thoái hóa tinh bột, làm tăng lượng tinh bột kháng type 3 tự nhiên. Lượng tinh bột kháng này giúp làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, hỗ trợ giảm đỉnh đường huyết sau ăn ở đa số người dùng và mang lại lợi ích cho sức khỏe đường ruột.
Khoản đông hoa là vị thuốc trị ho, hen phế quản lâu đời nhưng bị giới chức y tế châu Âu siết chặt thời gian sử dụng. Lý do bắt nguồn từ các pyrrolizidine alkaloid có độc tính tích lũy đối với gan, buộc các cơ quan quản lý phải áp dụng ngưỡng phơi nhiễm khắt khe.
Vỏ khoai lang chứa nhiều chất xơ giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, nhưng cũng là nơi tích tụ thuốc trừ sâu và kim loại nặng cao gấp nhiều lần phần thịt. Nếu không rõ nguồn đất canh tác, gọt sạch vỏ trước khi ăn là biện pháp an toàn nhất để tránh phơi nhiễm chất độc.
Khoai riềng chứa lượng tinh bột kháng dồi dào giúp làm chậm tiêu hóa, nhưng chưa đủ cơ sở khoa học để thay thế hoàn toàn khoai tây trong ăn kiêng. Khoai tây luộc vẫn giữ ưu thế vượt trội về mật độ calo thấp và khả năng tạo cảm giác no thực tế trên người.
Củ sâm đất chứa nhiều chất xơ hòa tan tốt cho chuyển hóa, nhưng không phù hợp cho tất cả mọi người. Người đang bị tiêu chảy, người mắc bệnh lý về thận hoặc người có cơ địa mẫn cảm cần đặc biệt thận trọng để tránh rối loạn tiêu hóa và phản ứng dị ứng nguy hiểm.
Phụ nữ mang thai không nên dùng trà từ cây khiên ngưu mắt đen (*Thunbergia alata*). Hiện chưa có bất kỳ dữ liệu khoa học nào chứng minh tính an toàn của loài cây này đối với thai kỳ, trong khi các loài thuộc họ Ô rô tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp tử cung.
Củ khoai riềng luộc giữ trọn vẹn chất xơ tự nhiên, khoáng chất và chất chống oxy hóa vốn bị loại bỏ trong quá trình lọc bã. Ngược lại, miến dong trải qua quá trình hồ hóa và hồi hóa lại giàu tinh bột kháng, mang lại chỉ số đường huyết thấp và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột.
