Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 148 trên 483
Lignan trong hạt lanh là phytoestrogen có cấu trúc tương tự estrogen nhưng hoạt động theo cơ chế kháng estrogen trên các thụ thể mô nhạy cảm nội tiết tố. Bằng chứng khoa học cho thấy hạt lanh an toàn và hỗ trợ giảm phát triển tế bào ung thư vú, tuy nhiên hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu trực tiếp trên bệnh nhân u xơ tử cung.
Chiết xuất chuẩn hóa EGb 761 được tinh chế nghiêm ngặt với tỷ lệ hoạt chất xác định và loại bỏ gần như hoàn toàn acid ginkgolic độc hại xuống dưới 5 ppm. Ngược lại, tự ý sắc lá bạch quả tươi hoặc khô dễ giữ lại tạp chất độc hại gây dị ứng, ngộ độc và thiếu kiểm soát liều lượng hoạt chất có lợi.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể dùng lá dứa thơm để tạo màu và tạo hương thơm tự nhiên cho món ăn với lượng gia vị thông thường. Tuy nhiên, thai phụ cần tránh uống nước dứa thơm sắc đặc hoặc tinh dầu cô đặc, bởi các dữ liệu an toàn dược lý liều cao trên thai kỳ hiện vẫn chưa được nghiên cứu chứng minh.
Cho trẻ uống bột giun đất sống để hạ sốt co giật là phương pháp dân gian nguy hiểm, chưa có bằng chứng an toàn. Nghiên cứu cảnh báo giun đất tích lũy nhiều kim loại nặng độc hại như chì, cadimi, asen, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và nhiễm khuẩn nghiêm trọng cho trẻ nhỏ.
Bà bầu hoàn toàn có thể ăn phần thịt quả gioi đã rửa sạch và bỏ hạt. Loại quả này mọng nước, giàu chất xơ và polyphenol tự nhiên. Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không ăn hạt, vỏ thân hoặc lá cây vì nguy cơ độc tính, đồng thời cần kiểm soát khẩu phần trái cây hợp lý để phòng ngừa tiểu đường thai kỳ.
Dầu cá chứa EPA/DHA tác động trực tiếp ức chế các cytokine gây viêm, trong khi dầu hoa anh thảo cung cấp GLA cần chuyển hóa thành DGLA qua enzyme nội mô để hạ thấp các phân tử kết dính mạch máu. Hiểu rõ sự khác biệt sinh hóa giúp người dùng bổ sung hợp lý thay vì nhầm lẫn vai trò chống viêm của hai loại chất béo này.
Hạt lanh sống chứa các cyanogenic glycoside có khả năng thủy phân tạo ra hydro xyanua gây độc hại. Dữ liệu thử nghiệm lâm sàng ghi nhận người trưởng thành khỏe mạnh tiêu thụ tới 50g hạt lanh sống xay mỗi ngày không gặp ngộ độc, đồng thời các phương pháp xử lý nhiệt như nướng bánh hay đun sôi giúp loại bỏ đáng kể hợp chất này.
Hạt gai dầu nhỉnh hơn hạt chia về hàm lượng protein thực vật tổng thể (đạt khoảng 20-25%), đồng thời sở hữu nguồn acid amin dễ tiêu hóa và giàu arginine. Trong khi đó, hạt chia lại vượt trội về hàm lượng acid béo omega-3 cùng tỷ lệ n-3:n-6 có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Củ gai thường được truyền tai dùng để an thai và bồi bổ, nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người tỳ vị hư hàn, bệnh nhân có bệnh thận mạn tính và người đang dùng thuốc chuyển hóa qua gan cần tuyệt đối tránh uống tùy tiện để phòng ngừa tương tác độc hại và rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.
Nhiều người có thói quen uống thảo dược Echinacea mỗi ngày với hy vọng tạo "lá chắn" ngăn ngừa cảm lạnh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy việc dùng dự phòng hàng ngày mang lại lợi ích rất khiêm tốn, trong khi hiệu quả hỗ trợ điều trị khi triệu chứng vừa xuất hiện lại rõ ràng hơn.
Dầu hạt gai dầu sở hữu tỷ lệ omega-6 và omega-3 tự nhiên hiếm có, dao động quanh mức 2,5:1 đến 3:1, được xem là tối ưu cho dinh dưỡng người. Tỷ lệ này hỗ trợ cân bằng phản ứng viêm và cải thiện tình trạng viêm da cơ địa, nhưng rất dễ bị phá hủy nếu tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Dứa dại thường được truyền tai dùng để lợi tiểu, trị sỏi nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Thảo dược này có thể gây giảm thể tích máu, đe dọa sảy thai và hạ kali máu cấp tính, tuyệt đối cần tránh ở thai phụ, bệnh nhân suy thận và người đang uống thuốc lợi niệu.
Tầm gửi châu Âu (*Viscum album*) chứa các hoạt chất kích thích miễn dịch mạnh mẽ, tiềm ẩn nhiều phản ứng bất lợi. Do thiếu bằng chứng an toàn và nguy cơ làm bùng phát bệnh hoặc tương tác thuốc, 4 nhóm đối tượng gồm người bệnh tự miễn, phụ nữ mang thai, người cho con bú và người dùng thuốc ức chế miễn dịch cần tuyệt đối tránh dùng.
Cỏ cà ri và quế đều hỗ trợ hạ đường huyết nhưng theo cơ chế khác biệt: cỏ cà ri tác động mạnh đến kiểm soát glucose và cải thiện insulin, trong khi quế hỗ trợ vận chuyển đường và tăng độ nhạy insulin. Mức liều nghiên cứu ghi nhận từ 2-15 g hạt cỏ cà ri và 1.000 mg quế mỗi ngày.
Lá gai làm bánh gai chứa hàm lượng flavonoid và hợp chất phenolic dồi dào, mang hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm tốt trên mô hình tế bào. Bánh gai cung cấp dưỡng chất thực vật quý, song bản thân món bánh chứa đường, tinh bột và mỡ, cần ăn điều độ.
Giấm dừa nước lên men được dân gian tin dùng để ổn định đường huyết và mỡ máu. Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận chiết xuất giấm dừa nước hỗ trợ làm chậm hấp thu đường, cải thiện insulin và hạ mỡ máu trên động vật, nhưng người bệnh cần dùng đúng cách và không thể thay thế phác đồ điều trị.
Nhiều người thường bỏ lõi dứa vì xơ cứng hoặc rát lưỡi, nhưng cũng có tin đồn lõi dứa mới là nơi chứa nhiều bromelain nhất. Các phân tích sinh hóa cho thấy phần thịt quả chứa lượng bromelain dồi dào hơn lõi dứa, trong khi lõi dứa vẫn là nguồn phụ phẩm giữ hoạt tính phân giải đạm tốt.
Hiện chưa có đủ dữ liệu khoa học chứng minh siro elderberry (cơm cháy đen) an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Do đó, Cơ quan Quản lý Dược phẩm Châu Âu (EMA) khuyến cáo mẹ bầu không nên tự ý sử dụng loại thảo dược này khi bị cảm mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Khi bị cảm cúm, dùng siro hay viên nang chứa chiết xuất elderberry chuẩn hóa mang lại hiệu quả rút ngắn thời gian bệnh vượt trội hơn trà khô tự nấu. Công nghệ chiết xuất công nghiệp giúp bảo toàn và ổn định hàm lượng polyphenol quý giá, điều mà các phương pháp đun nấu thủ công tại nhà khó có thể đạt được.
Nhiều người chuộng siro thùa từ dứa bà vì chỉ số đường huyết thấp, nhưng nghiên cứu cho thấy lượng fructose đậm đặc trong loại mật này vẫn gây tích tụ mỡ ở gan và tăng triglyceride máu tương đương đường kính.
