Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 154 trên 483
Nhiều người nghĩ thảo dược tự nhiên vô hại, song nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo chiết xuất dây lửa ít gân có thể làm thay đổi men gan, ure máu và chỉ số hematocrit. Dược liệu này chưa có dữ liệu lâm sàng trên người, do đó phụ nữ mang thai, người suy gan, suy thận và người rối loạn huyết học không nên tự ý dùng.
Dây táo (*Anamirta cocculus*) là loài thảo dược có độc tính tế bào mạnh và rất dễ bị nhầm lẫn với các loài cây khác trong tự nhiên. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh loại cây này an toàn cho người, do đó phụ nữ mang thai và trẻ em cần tuyệt đối tránh xa để bảo vệ tính mạng và sức khỏe.
Uống rượu dây đau xương hằng ngày không giúp chữa khớp mà còn tiềm ẩn nguy cơ tăng phản ứng viêm và tổn thương gan thận do tác hại của cồn. Thay vì lạm dụng rượu ngâm, người bệnh nên ưu tiên dạng sắc nước hoặc chiết xuất chuẩn liều dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
Dây săng máu (*Celastrus paniculatus*) chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào thần kinh trên mô hình thực nghiệm. Dù vậy, khác với bạch quả đã có nghiên cứu lâm sàng, bằng chứng của dây săng máu hiện chỉ dừng lại ở động vật và chưa thể thay thế các liệu pháp điều trị y khoa chuẩn mực.
Dây đau xương là vị thuốc quen thuộc trị đau nhức xương khớp, nhưng một số hoạt tính sinh học có thể gây tương tác bất lợi. Bốn nhóm người gồm phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật, bệnh nhân tiểu đường và người có vấn đề gan mật cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng.
Nước sắc dây hương (bò khai) chứa nhiều hợp chất tự nhiên nhưng tiềm ẩn rủi ro tụt huyết áp và nguy cơ độc tính phôi thai. Phụ nữ mang thai, người có huyết áp thấp và người đang dùng thuốc điều trị cần đặc biệt thận trọng, tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để tránh ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.
Dây thìa canh sở hữu bằng chứng lâm sàng rõ ràng hơn mướp đắng trong việc hỗ trợ hạ đường huyết và lipid máu ở người bệnh đái tháo đường. Trong khi đó, các thử nghiệm lâm sàng chuẩn về mướp đắng chưa ghi nhận hiệu quả vượt trội so với giả dược, đòi hỏi người bệnh phải sử dụng thận trọng.
Dây ký ninh thường được người dân sắc uống hoặc ngâm rượu hằng ngày để làm mát gan, trị tiểu đường. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cảnh báo thảo dược này chứa furanoditerpenoid có thể gây viêm gan nhiễm độc nặng, tổn thương tế bào gan và làm men gan tăng vọt nếu dùng sai cách.
Cao chiết chuẩn hóa dây thìa canh đem lại hàm lượng acid gymnemic ổn định và khả năng tối ưu hoạt tính sinh học vượt trội hơn so với nước trà sắc thủ công. Do quy trình đun nấu tại nhà khó giải phóng và kiểm soát nồng độ hoạt chất, việc hiểu đúng dạng dùng sẽ giúp người dùng đưa ra lựa chọn an toàn, hiệu quả.
Cao thường xuân là thảo dược trị ho và long đờm phổ biến, nhưng dữ liệu an toàn thực tế trên phụ nữ mang thai hiện còn rất hạn chế. Mặc dù một số nghiên cứu ngắn hạn ban đầu cho thấy kết quả khả quan, các chuyên gia y tế vẫn khuyến cáo mẹ bầu cần hết sức thận trọng và chỉ sử dụng khi có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ.
Nhiều thai phụ tìm đến dây săng máu với mong muốn cải thiện chứng "não cá vàng", nhưng đây là quan niệm sai lầm và nguy hiểm. Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy dược liệu này có hoạt tính kháng sinh sản và gây độc tính trên gan, hoàn toàn chưa có thử nghiệm an toàn trên phụ nữ mang thai.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng nước sắc dây quai bị do chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh tính an toàn đối với thai kỳ. Hoạt chất chưa rõ nguồn gốc từ loại cây này có thể qua nhau thai gây độc, kích thích tử cung hoặc dẫn đến các biến chứng sản khoa khó lường.
Trà lá dâu tằm được nhiều người truyền tai như thức uống thanh nhiệt, nhưng dữ liệu an toàn trên thai kỳ hiện vẫn còn thiếu hụt nghiêm trọng. Chưa có thử nghiệm độc tính sinh sản trên người, vì vậy phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng để tránh những nguy cơ khó lường cho mẹ và thai nhi.
Hạt săng máu được đồn thổi là vị thuốc bổ não, nhưng dược tính mạnh của loại hạt này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe. Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật, người mắc bệnh dạ dày và nam giới trong độ tuổi sinh sản cần hết sức thận trọng để tránh ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Canh dây mảnh bát là món ăn thanh mát quen thuộc, sở hữu nhiều polyphenol và chất chống oxy hóa hỗ trợ ức chế phản ứng viêm, giảm peroxy hóa lipid trên mô hình thí nghiệm. Dù vậy, món canh này chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu cao từ bác sĩ.
Uống nước sắc dây chặc chìu thay nước lọc mỗi ngày là thói quen không tốt cho sức khỏe. Lạm dụng thảo dược kéo dài buộc gan và thận làm việc liên tục để chuyển hóa hoạt chất, dễ dẫn đến tổn thương tế bào gan; người dân chỉ nên dùng nước sắc loãng với lượng vừa phải theo từng đợt ngắn.
Quả dâu tằm chứa nhiều chất chống oxy hóa anthocyanin và các hợp chất hỗ trợ kiểm soát đường ruột. Tuy nhiên, thói quen ngâm dâu tằm với nhiều đường tinh luyện làm tăng vọt lượng đường hấp thu, áp đảo lợi ích sinh học tự nhiên và gây nguy cơ tăng đường huyết, tích tụ mỡ thừa cho người sử dụng.
Bà bầu có thể ăn rau choại với lượng vừa phải nhưng cần nấu chín kỹ và chọn nguồn gốc sạch. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh rau choại gây co bóp tử cung, song bằng chứng về an toàn vi chất vẫn còn hạn chế, đòi hỏi thai phụ phải thận trọng.
Phụ nữ mang thai có thể ăn lá dây mảnh bát nấu chín như rau thông thường với lượng vừa phải, nhưng cần tránh hoàn toàn dịch chiết đậm đặc. Hiện chưa có nghiên cứu trên người chứng minh tính an toàn; nghiên cứu động vật cho thấy dịch chiết thảo dược này có thể gây biến đổi nồng độ nội tiết tố.
Tự ý hái dây khố rách sắc nước uống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng đối với sức khỏe. Chuyên gia kiểm nghiệm cảnh báo các loài thuộc chi này chứa axit aristolochic gây suy thận mạn tính và ung thư, loại độc tính bền nhiệt không thể loại bỏ bằng phương pháp đun sắc thông thường.
