Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 193 trên 483
Chiết xuất từ quả bứa (Garcinia cambogia) thường được quảng bá giúp giảm cân, nhưng có thể gây tổn thương gan cấp tính, tụt đường huyết và tương tác thuốc nguy hiểm. Người bệnh gan, thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc điều trị tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Can khương (gừng khô) hỗ trợ giảm buồn nôn và nôn nghén thai kỳ hiệu quả, tương đương vitamin B6. Dù vậy, thai phụ chỉ nên dùng liều an toàn dưới 1000mg đến 1500mg mỗi ngày; lạm dụng liều cao có thể gây ợ nóng và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung.
Cao dê và cao ngựa về bản chất dinh dưỡng đều là nguồn cung cấp đạm cô đặc giàu chuỗi acid amin từ collagen xương như glycine, proline và hydroxyproline. Sự khác biệt thực tế giữa hai loại cao phụ thuộc nhiều vào quy trình chế biến, độ lọc mỡ và tạp chất hơn là sự chênh lệch vượt trội về thành phần hóa sinh.
Canh châu là dược liệu dân gian giàu chất chống oxy hóa nhưng thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng. Phụ nữ mang thai, người có nguy cơ hạ đường huyết và trẻ sơ sinh là 3 nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng, tránh tự ý uống nước sắc từ cây này để phòng ngừa tác dụng phụ nguy hiểm.
Can khương hỗ trợ đẩy nhanh quá trình làm rỗng dạ dày và giảm triệu chứng đầy trướng ở liều thấp từ 1 g đến 3 g mỗi ngày. Tuy nhiên, người đau dạ dày tuyệt đối không dùng liều cao trên 4 g mỗi ngày vì dễ gây kích thích niêm mạc, dẫn tới ợ nóng và cồn cào.
Canh kina và hoạt chất quinine từng nổi tiếng trong điều trị sốt rét nhưng không an toàn để hạ sốt thông thường. Do biên độ an toàn hẹp và nhiều độc tính nguy hiểm, y học hiện đại hoàn toàn không khuyến cáo dùng canh kina thay thế cho paracetamol trong chăm sóc sức khỏe đại trà.
Nước tonic chứa chiết xuất canh kina an toàn khi nồng độ nằm dưới ngưỡng 83 mg/L theo quy định y tế. Tuy nhiên, lạm dụng uống thay nước lọc hoặc dùng ở người có cơ địa dị ứng, thiếu men G6PD có thể gây giảm tiểu cầu, phát ban và rối loạn đông máu nghiêm trọng.
Dù được dùng trong y học dân gian, dược liệu cam đàng hoang chứa nhiều hoạt chất độc tế bào và từng gây tổn thương gan, thận nghiêm trọng trên động vật. Do hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng trên người, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận tuyệt đối không nên sử dụng.
Camu camu là loại quả chứa hàm lượng vitamin C hàng đầu tự nhiên, trung bình 2.300 mg/100 g. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng khẳng định sinh khả dụng của vitamin C tự nhiên từ thực phẩm và acid ascorbic tổng hợp tương đương nhau khi đi vào cơ thể người.
Cả lá canh châu và trà xanh đều chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên giúp bảo vệ tế bào. Tuy nhiên, trà xanh vượt trội hơn hẳn nhờ nguồn catechin dồi dào, đặc biệt là EGCG với cơ sở khoa học lâm sàng phong phú, trong khi canh châu chủ yếu được ghi nhận polyphenol ở mức độ thử nghiệm tế bào.
Bồ kết tây chứa nhiều hoạt chất chống viêm nhưng lại tiềm ẩn lượng saponin đậm đặc ở vỏ và hạt, có thể kích thích tử cung co bóp mạnh gây sẩy thai. Thai phụ và người bụng yếu tuyệt đối không tự ý sắc uống dược liệu này theo kinh nghiệm dân gian.
Uống nước sắc cam xũng liều càng cao không giúp nhanh cắt cơn ho mà còn làm tăng nguy cơ ngộ độc tế bào. Nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược tự nhiên chỉ có tác dụng trong ngưỡng liều nhất định; lạm dụng liều cao làm giảm hiệu quả và tích tụ độc tính nguy hiểm cho cơ thể.
Nhiều phụ huynh truyền tai nhau dùng rễ cây bổ béo để chữa còi xương cho trẻ nhỏ. Đây là quan niệm sai lầm và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Dược liệu thô chứa hoạt chất saponin có thể gây ngộ độc, quá tải hệ thống gan thận non nớt của trẻ, làm chậm trễ việc can thiệp y tế chuẩn xác.
Phụ nữ mang thai không nên dùng an tức hương bồ đề để an thần do thiếu hụt hoàn toàn dữ liệu lâm sàng về an toàn thai kỳ. Hoạt tính thúc đẩy estrogen, kích thích tuần hoàn máu và nguy cơ tạp chất lên tới 29,6% trong sản phẩm thương mại có thể đe dọa sự phát triển của thai nhi.
Trà bụp giấm giàu chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào gan trước các tác nhân gây hại, nhưng sử dụng chiết xuất liều cao kéo dài có thể gây rối loạn men gan và tiềm ẩn độc tính. Người dùng cần hiểu rõ ngưỡng tiêu thụ an toàn để bảo vệ gan thận hiệu quả.
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên dùng cam xũng để chữa cảm sốt. Hoạt chất trong các loài thảo mộc chi Sauropus tiềm ẩn nguy cơ kích thích co thắt cơ tử cung mạnh, làm tăng rủi ro sảy thai và sinh non nguy hiểm cho cả mẹ lẫn con.
Phụ nữ mang thai không nên uống cam thảo nam để thanh nhiệt. Dược liệu này chứa nhiều hoạt chất sinh học kích thích hạ đường huyết mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung bất thường và hiện chưa có bất kỳ dữ liệu lâm sàng nào chứng minh tính an toàn cho thai kỳ.
Nhiều người có thói quen hãm lá cam thảo dây uống thay nước mỗi ngày vì vị ngọt thanh mát, dễ chịu. Dù thảo mộc này chứa các hoạt chất chống oxy hóa, việc dùng liên tục tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc tính abrin hiện diện ở mọi bộ phận cây, do đó không nên uống hằng ngày.
Cam thảo đất chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ hạ đường huyết và thanh nhiệt, nhưng có thể gây nguy hiểm cho người hay tụt đường huyết, huyết áp thấp, suy thận và người thể hàn. Dùng sai đối tượng dễ dẫn đến choáng váng, tụt huyết áp kịch phát hoặc rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng.
Cam thảo đá bia có vị ngọt đậm tự nhiên nhờ hợp chất polyoxypregnane glycoside, nhưng uống mỗi ngày thay nước lọc tiềm ẩn nguy cơ quá tải gan thận, kích ứng dạ dày do tích tụ hợp chất đắng và saponin, hoàn toàn không an toàn cho sức khỏe.
