Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 216 trên 483
Ăn cay vào bữa tối khiến hoạt chất capsaicin kích thích sinh nhiệt và giữ thân nhiệt trung tâm ở mức cao, làm cản trở tiến trình hạ nhiệt tự nhiên của cơ thể. Tình trạng này khiến bạn trằn trọc, kéo dài thời gian vào giấc, giảm giai đoạn ngủ sâu và dễ thức giấc giữa đêm do nóng bực hoặc trào ngược dạ dày.
Hiện tượng buồn đi tiêu sau khi uống cà phê sáng là phản ứng sinh lý thực sự, không đơn thuần do thói quen tâm lý. Sự kết hợp giữa nhịp sinh học đại tràng buổi sáng, phản xạ dạ dày - đại tràng cùng tác động kích thích giải phóng gastrin của caffeine và các hợp chất trong cà phê giúp thúc đẩy nhu động ruột chỉ sau 4 phút.
Chế độ ăn Low-FODMAP giúp làm giảm trướng bụng thông qua việc hạn chế vi khuẩn đường ruột lên men sinh khí, từ đó gián tiếp giải tỏa áp lực ổ bụng đè lên dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp điều trị dứt điểm chứng trào ngược vẫn còn hạn chế và đòi hỏi sự theo dõi y tế chặt chẽ.
Hội chứng chân không yên gây bứt rứt, co giật chân về đêm và làm gián đoạn giấc ngủ thường liên quan mật thiết đến nồng độ ferritin huyết thanh thấp phản ánh tình trạng thiếu sắt tại não. Việc xét nghiệm và bổ sung sắt đường uống kịp thời giúp giảm cảm giác khó chịu và phục hồi giấc ngủ.
Chế độ ăn Địa Trung Hải giàu thực vật, cá và hạt có thể tăng cường hấp thu sắt ở thanh thiếu niên và người cao tuổi, nhưng không đảm bảo ngừa được thiếu máu dinh dưỡng. Do hạn chế thịt đỏ và chứa nhiều chất ức chế hấp thu, mô hình này vẫn ghi nhận tỷ lệ thiếu hụt ferritin và vitamin B12 cao ở phụ nữ.
Táo bón là tác dụng phụ phổ biến khi mới bắt đầu ăn keto do giảm thể tích bã phân và mất nước điện giải. Thay vì bỏ cuộc, bạn hoàn toàn có thể cải thiện bằng cách tăng rau xanh ít carb, bổ sung hạt chia, magiê, muối khoáng và uống đủ nước.
Huyết heo và huyết bò chứa hàm lượng sắt heme dồi dào với khả năng hấp thu cao, hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu máu hiệu quả. Dù vậy, thực phẩm này chỉ an toàn khi nấu chín kỹ và dùng điều độ, do việc nạp quá nhiều sắt heme tiềm ẩn nguy cơ oxy hóa và bệnh lý mạn tính.
Sữa bò tươi tự nhiên chứa rất ít sắt nhưng lại có nồng độ cao canxi và casein làm cản trở hấp thu sắt không heme, đồng thời dễ gây mất máu đường ruột ở trẻ nhỏ. Để phòng ngừa thiếu sắt, phụ huynh không nên dùng sữa bò tươi làm thức uống chính trước 12 tháng tuổi và cần giới hạn liều lượng hợp lý sau 1 tuổi.
Enzyme lactase và alpha-galactosidase chỉ mang lại hiệu quả hỗ trợ rõ rệt cho người mắc hội chứng ruột kích thích khi được dùng cùng các bữa ăn chứa nhiều carbohydrate khó tiêu cụ thể, giúp phân cắt phân tử đường trước khi xuống đại tràng để hạn chế tình trạng lên men sinh khí.
Chỉ số ferritin thấp khi hồng cầu bình thường cảnh báo kho dự trữ sắt của cơ thể đã cạn kiệt, báo hiệu giai đoạn tiền thiếu máu. Thay đổi chế độ ăn giàu sắt hấp thu tốt kết hợp loại bỏ chất ức chế là chìa khóa then chốt để tái tạo nguồn sắt dự trữ kịp thời.
Rượu bia tác động độc tính trực tiếp lên tủy xương, làm xuất hiện không bào bệnh lý, ức chế quá trình tạo hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Đồng thời, cồn gây rối loạn sử dụng và ứ đọng sắt, dẫn đến thiếu máu nguyên bào sắt và tăng lắng đọng sắt trong cơ thể.
Người ăn chay trường có lượng sắt nạp vào tương đương người ăn thịt nhưng dễ thiếu hụt dự trữ do sắt thực vật khó hấp thu hơn. Việc kết hợp các loại đậu, hạt giàu khoáng chất cùng phương pháp sơ chế ngâm, nảy mầm và bổ sung vitamin C giúp phòng ngừa thiếu máu hiệu quả.
Men bánh mì và bột chua kích hoạt enzyme phytase tự nhiên, giúp phân hủy axit phytic (chất giữ chặt vi chất trong ngũ cốc nguyên cám). Nhờ hạ thấp độ pH và kéo dài thời gian ủ, quy trình này giải phóng khoáng chất sắt, giúp cơ thể hấp thu vi chất dễ dàng hơn.
Nhu cầu sắt ở vận động viên tăng cao do hiện tượng tán huyết khi va chạm bàn chân, mất sắt qua mồ hôi và vi xuất huyết tiêu hóa. Đồng thời, phản ứng viêm sau tập luyện kích thích gan tăng tiết hormone hepcidin, gây cản trở hấp thu và khóa dự trữ sắt trong cơ thể.
Nhai kỹ giúp nghiền nhỏ thức ăn, tối ưu hóa tốc độ vận chuyển qua hầu họng và giảm áp lực làm rỗng của dạ dày. Dù không trực tiếp quyết định thời gian bài xuất phân ở ruột già, thói quen ăn chậm nhai kỹ là tiền đề hỗ trợ nhu động toàn ống tiêu hóa vận hành trơn tru.
Thay vì bánh kẹo nhiều tinh bột gây tăng đường huyết đột ngột, người mắc đái tháo đường có thể sử dụng các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt dẻ cười cho bữa phụ. Nguồn đạm thực vật, chất béo tốt và magie dồi dào trong các loại hạt giúp làm chậm hấp thu đường và cải thiện độ nhạy insulin hiệu quả.
Sắt heme từ động vật được cơ thể hấp thu với tỷ lệ vượt trội và ít bị ảnh hưởng bởi các chất đi kèm. Ngược lại, sắt non-heme từ thực vật có tỷ lệ hấp thu thấp hơn nhiều, phụ thuộc chặt chẽ vào các chất thúc đẩy hay ức chế trong bữa ăn hàng ngày.
Sữa chua và men vi sinh có thể hỗ trợ cải thiện tốc độ làm rỗng dạ dày và giảm bớt chứng trào ngược, ợ nóng ở một số đối tượng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chưa đủ mạnh để coi đây là biện pháp thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bột xơ bổ sung là giải pháp hiệu quả khi chế độ ăn hằng ngày không đủ cải thiện chứng táo bón chức năng, giúp làm mềm phân và kích thích nhu động ruột. Tuy nhiên, việc bổ sung có thể gây đầy hơi, chướng bụng và cần được dùng đúng liều lượng, tăng dần từ từ để hạn chế khó chịu tiêu hóa.
Hạt chia và hạt lanh cung cấp dồi dào chất xơ nhớt và axit béo omega-3 dạng ALA giúp cải thiện men gan và kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển hóa thành EPA và DHA trong cơ thể người rất thấp, do đó chúng chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thể trực tiếp làm tan mỡ gan nếu thiếu chế độ ăn giảm calo.
