Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 355 trên 483
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên nạp lượng đường tự do dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, tương đương khoảng 50 gam đường. Việc tiếp tục cắt giảm xuống dưới 5%, tức khoảng 25 đến 30 gam, sẽ mang lại thêm nhiều lợi ích bảo vệ tim mạch và ngăn ngừa béo phì.
Trái cây sấy khô tự nhiên có mật độ đường và calo cao gấp nhiều lần quả tươi do mất nước, rất dễ gây dư thừa năng lượng nếu ăn mất kiểm soát. Tuy nhiên, nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào, chúng có chỉ số đường huyết từ thấp đến trung bình và không gây hại nếu ăn đúng khẩu phần.
Nạp gel năng lượng đúng cách trong chạy marathon đòi hỏi sự kết hợp khoa học giữa glucose và fructose theo tỷ lệ 2:1 hoặc 1:1 với liều lượng 30-90g carbohydrate mỗi giờ, giúp tối ưu hóa hấp thu qua đường ruột, ngăn ngừa kiệt sức do hạ đường huyết mà không gây quá tải tiêu hóa.
Người bệnh tiểu đường không cần kiêng tuyệt đối trái cây ngọt như xoài hay sầu riêng. Bằng cách áp dụng khái niệm tải lượng đường huyết (GL) để kiểm soát lượng ăn ở mức nhỏ, ăn quả tươi thay vì ép nước, người bệnh hoàn toàn có thể thưởng thức mà vẫn giữ đường huyết an toàn.
**Đậu tương lên men tempeh có khả năng cải thiện hệ vi sinh đường ruột nhờ cung cấp chất xơ biến đổi và các chủng vi khuẩn phong phú, giúp thúc đẩy các lợi khuẩn như *Bifidobacterium* và *Lactobacillus*. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào quy trình sản xuất và phương pháp chế biến.**
Sữa chua không đường giữ trọn lợi ích ổn định đường huyết và kéo dài cảm giác no nhờ lượng đạm cao. Ngược lại, sữa chua có đường thường chứa 10-13% đường bổ sung, làm giảm khả năng kiểm soát cơn đói và cản trở nỗ lực giữ dáng.
Tiêu thất (Piper cubeba) giàu tinh dầu và hoạt chất lignan cubebin, giúp kích thích tiết dịch vị, chống co thắt và kháng viêm đường ruột tự nhiên. Nhờ đó, loại gia vị ấm nồng này hỗ trợ phân giải thức ăn giàu đạm nhanh hơn, tống đẩy khí ứ trệ và giảm hiệu quả tình trạng đầy hơi, trướng bụng sau bữa ăn.
Người bị viêm loét dạ dày không cần kiêng tuyệt đối tiêu lốt, nhưng chỉ nên dùng lượng nhỏ khi bệnh đã ổn định. Dù có vị cay nồng, hoạt chất piperine trong tiêu lốt qua thực nghiệm lại giúp chống oxy hóa, giảm tiết dịch vị và bảo vệ niêm mạc, tuy nhiên vẫn có thể gây khó chịu nếu lạm dụng.
Phụ nữ mang thai không nên ăn các món cay nồng chế biến từ tiêu lốt. Nghiên cứu khoa học cảnh báo hoạt chất trong tiêu lốt có thể gây giảm cân nặng thai nhi, độc tính phát triển phôi và rối loạn hình thành tim mạch ở liều cao, đồng thời thảo dược này có lịch sử được dùng làm thuốc ngừa thai.
Nước mía là thức uống giải khát phổ biến trong những ngày nắng nóng, nhưng hàm lượng đường sucrose tự nhiên chiếm tỷ trọng áp đảo có thể gây biến động đường huyết nhanh. Người mắc đái tháo đường, béo phì và rối loạn mỡ máu cần hết sức cẩn trọng để tránh các rủi ro tim mạch và chuyển hóa.
Ăn sáng nhiều đường hoặc carbohydrate tinh chế khiến đường huyết vọt lên đỉnh rồi nhanh chóng tụt sâu do lượng lớn insulin được giải phóng. Hiện tượng "hạ đường huyết phản ứng" này kích thích cơn đói cồn cào và thôi thúc bạn ăn trưa nhiều hơn.
Cơn thèm đồ ngọt trước kỳ kinh nguyệt là phản ứng sinh học bắt nguồn từ việc sụt giảm serotonin trong não bộ do biến động nội tiết tố giai đoạn hoàng thể. Thay vì kiềm chế tiêu cực, phụ nữ có thể kiểm soát hiệu quả bằng cách lựa chọn carbohydrate phức hợp và điều chỉnh lối sống khoa học.
Khi bị ho, viêm họng, bạn không cần kiêng tuyệt đối mọi loại đường nhưng nên hạn chế tối đa đồ ngọt nồng độ cao. Lượng đường tăng vọt trong máu và dịch tiết có thể làm suy giảm khả năng bám dính, ức chế chức năng thực bào của bạch cầu trung tính và tiếp thêm nhiên liệu cho phản ứng viêm đường hô hấp.
Thêm tiêu Tứ Xuyên vào món thịt nướng không chỉ gia tăng hương vị cay tê hấp dẫn mà còn kích thích dạ dày tiết dịch vị, hỗ trợ điều hòa nhu động ruột và cung cấp polysaccharide hoạt động như prebiotic nuôi dưỡng lợi khuẩn, giúp giảm hẳn cảm giác nặng bụng, khó tiêu sau bữa ăn nhiều đạm mỡ.
Nhiều người nghĩ chan nước mỡ thịt kho vào cơm trắng làm đường huyết tăng vọt tức thì, nhưng khoa học cho thấy chất béo thực chất làm chậm rỗng dạ dày và hoãn đỉnh đường huyết ban đầu. Dù vậy, sự kết hợp này lại gây "tác động kép" nguy hại: buộc tụy tiết nhiều insulin hơn và duy trì đường huyết cao dai dẳng sau ăn.
Bà bầu ăn nhiều đồ ngọt làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ và hiện tượng thai to, đồng thời kích hoạt cơ chế "lập trình thai nhi" gây rối loạn chuyển hóa, gián đoạn hệ thống tưởng thưởng não bộ và ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ sau sinh.
Thói quen ăn đồ ngọt vào buổi tối khiến đường huyết tăng vọt rồi tụt nhanh, kích thích cơ thể tiết ra các hormone adrenaline và cortisol làm tim đập nhanh, bồn chồn và gián đoạn giấc ngủ sâu. Các nghiên cứu khẳng định khẩu phần nhiều đường bổ sung và chỉ số đường huyết cao làm tăng rõ rệt nguy cơ mất ngủ.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn các món có nêm một lượng nhỏ tiêu Tứ Xuyên như gia vị thông thường, nhưng tuyệt đối không dùng liều cao dạng dược liệu hay tinh dầu đậm đặc vì nguy cơ kích ứng tiêu hóa, kích thích co bóp và gánh nặng độc tính cho cơ thể.
Nhiều người vóc dáng gầy gò ăn nhiều đồ chiên rán không tăng cân nhưng bụng lại ngày càng to do hiện tượng tích tụ mỡ nội tạng (TOFI). Các chất béo chuyển hóa và calo rỗng kích hoạt tình trạng kháng insulin và phản ứng viêm âm thầm, khiến mỡ bị gom vào sâu trong ổ bụng, gây nguy cơ tim mạch nghiêm trọng.
Các chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame và sucralose thường được quảng bá là lựa chọn thay thế đường lành mạnh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học gần đây cảnh báo chúng có thể làm biến đổi thảm vi sinh vật, giảm tính đa dạng vi khuẩn ruột và gián tiếp gây rối loạn khả năng dung nạp đường.
