Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.607 bài, trang 41 trên 481
Rượu ngâm xoan nhừ thường được truyền tai như bài thuốc bồi bổ, trị đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chỉ ra chiết xuất từ cây này chứa các hoạt chất dược lý mạnh, việc tự ý ngâm uống tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc, đặc biệt chống chỉ định với phụ nữ mang thai, người bệnh gan tụy.
Phụ nữ mang thai không nên uống nước vối thường xuyên do thiếu hụt dữ liệu an toàn lâm sàng trên thai kỳ. Hàm lượng tannin tự nhiên trong vối có thể tạo phức chelate gây kết tủa sắt, làm giảm khả năng hấp thu vi chất thiết yếu này của mẹ bầu.
Người mắc bệnh tiểu đường không nên ăn trái xoay ngào đường vì hàm lượng đường hấp thu nhanh rất cao gây tăng vọt đường huyết. Quá trình chế biến nhiệt cùng đường bổ sung làm phá hủy cấu trúc chất xơ tự nhiên của quả. Người bệnh nên ưu tiên trái cây tươi nguyên bản và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Cả vừng đen và vừng trắng đều giàu chất béo lành mạnh và chất chống oxy hóa sesamin, sesamolin. Trong đó, vừng đen thường chiếm ưu thế về tổng lượng lignan và polyphenol, nhưng tỷ lệ cụ thể còn phụ thuộc vào giống cây trồng và cách chế biến nhiệt.
Uống trà lá dâu tằm ngay trước bữa ăn hoặc cùng miếng ăn đầu tiên là thời điểm tối ưu nhất để hạ đường huyết. Nhờ cơ chế ức chế men alpha-glucosidase tại ruột non, các hoạt chất trong lá dâu tằm giúp chặn đứng quá trình phân giải tinh bột, làm chậm hấp thu đường vào máu hiệu quả hơn hẳn việc uống sau ăn.
Ăn canh lá dâu tằm tươi cung cấp dinh dưỡng tự nhiên nhưng hàm lượng hoạt chất dễ biến đổi khi gia nhiệt, trong khi viên chiết xuất chuẩn hóa mang lại liều lượng hoạt chất rõ ràng, ổn định và hiệu quả kiểm soát đường huyết sau ăn đã được chứng minh qua thử nghiệm lâm sàng.
Chiết xuất vẹm xanh đậm đặc hỗ trợ giảm viêm khớp và triệu chứng hô hấp nhưng không an toàn cho mọi đối tượng. Người dị ứng hải sản, phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật và người có bệnh lý gan cần tránh sử dụng để phòng ngừa rủi ro sốc phản vệ, chảy máu kéo dài hoặc tổn thương gan.
Hạt vừng chứa lượng canxi dồi dào nhưng tỷ lệ cơ thể hấp thu được trên thực tế lại rất thấp. Sự hiện diện của các chất kháng dinh dưỡng như acid phytic và oxalat ở vỏ hạt tạo phức chelate không tan với canxi, khiến khoáng chất này bị cản trở qua thành ruột và phần lớn bị đào thải ra ngoài.
Nhiều người có thói quen uống nước lá hoặc vỏ vối rừng để thanh nhiệt và mong đỡ đau dạ dày. Tuy nhiên, hàm lượng tannin rất cao trong dược liệu này có thể gây kích ứng niêm mạc, làm cồn cào xót ruột và cản trở hấp thu sắt, khiến bệnh dạ dày thêm trầm trọng.
Vỏ lựu chứa nồng độ chất chống oxy hóa polyphenol cao hơn hẳn phần hạt ăn được, đặc biệt là punicalagin và tannin. Tuy nhiên, toàn bộ bằng chứng mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm; việc tự ý đun sắc vỏ lựu đậm đặc tại nhà tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thuốc trừ sâu và kích ứng dạ dày.
Các chế phẩm bổ sung xơ thô từ vỏ trấu chứa hàm lượng chất xơ không hòa tan cao, không phù hợp cho người bị hẹp ruột, dính ruột sau phẫu thuật hoặc rối loạn nhu động ruột nặng do nguy cơ tăng khối bã gây tắc nghẽn và kích ứng niêm mạc tiêu hóa.
Chiết xuất vối thuốc chứa lượng lớn polyphenol và flavonoid, mang lại khả năng trung hòa nhiều loại gốc tự do mạnh mẽ trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế trên cơ thể người cần thêm bằng chứng lâm sàng, người dùng không nên thần thánh hóa công dụng chữa bệnh.
Lá vọng cách nấu chung với thịt, cá cung cấp nguồn polyphenol và flavonoid chống oxy hóa dồi dào, giúp khử mùi tanh và hỗ trợ tiêu hóa. Mặc dù các nghiên cứu cho thấy dịch chiết lá có khả năng ức chế enzyme chuyển hóa đường và an toàn trên động vật, người dùng chỉ nên ăn lượng vừa phải để tránh ảnh hưởng hấp thu vi chất.
Nước vối giải nhiệt quen thuộc nhưng không thể dùng bừa bãi thay thế hoàn toàn nước lọc. Bốn nhóm người gồm thể trạng suy nhược, thiếu máu, viêm loét dạ dày tá tràng tiến triển và người uống nhiều thuốc tây cần hạn chế uống nước vối đậm đặc để tránh làm cản trở hấp thu dinh dưỡng, kích ứng đường tiêu hóa và tương tác bất lợi.
Chiết xuất vỏ sồi trắng (*Quercus alba*) và sồi thông thường châu Âu (*Quercus robur*) chứa các este polyphenol tương đồng nhưng khác biệt rõ rệt về nồng độ ellagitannin, tannin ngưng tụ và acid ellagic tự do. Sự khác nhau này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và tác động tiêu hóa của chiết xuất.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy cơ thể người có thể hấp thu silica chiết xuất từ vỏ trấu. Các nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào việc ứng dụng nguồn silica sinh học này trong sản xuất vật liệu cao su, hạt nano, xúc tác hóa học và xử lý môi trường.
Chất xơ chiết xuất từ vỏ trấu đang được nghiên cứu nhờ hàm lượng cellulose dồi dào và khả năng hỗ trợ giảm viêm khi kết hợp chế độ ăn kiểm soát năng lượng. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng về tác động trực tiếp tới nhu động ruột và khả năng hạ đường huyết vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều người tin rằng ăn lá cách cuốn gỏi cá giúp ấm bụng và diệt trừ giun sán. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất lá cách chỉ được thử nghiệm giới hạn trong ống nghiệm, hoàn toàn không thể bảo vệ đường ruột khỏi ấu trùng giun sán nguy hiểm từ cá sống.
Nước sắc lá vọng cách được nhiều người dùng để thanh nhiệt, giải độc nhưng không hoàn toàn lành tính cho mọi đối tượng. Người bị huyết áp thấp, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tim mạch cần hết sức thận trọng trước các hoạt tính sinh học mạnh từ loại lá này.
Cỏ vấn vương chứa nhiều hoạt chất sinh học và có khả năng tích lũy kim loại nặng từ môi trường. Bằng chứng an toàn trên người hiện chưa được xác lập, do đó người mắc bệnh thận, đái tháo đường, trẻ em và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh nguy cơ tổn hại sức khỏe khôn lường.
