Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.607 bài, trang 42 trên 481
Dược liệu vọt đồi (*Dicranopteris linearis*) thường được truyền miệng trị đau nhức và giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học mới dừng ở mức thử nghiệm trên chuột và tế bào. Do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn độc tính trên người, phụ nữ có thai, người cho con bú, trẻ nhỏ và người suy thận tuyệt đối không nên tự ý dùng.
Quả vải chứa nhiều vitamin và chất chống oxy hóa nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người mắc bệnh tiểu đường, thừa cân, người có cơ địa dị ứng và trẻ nhỏ lúc đói bụng là 4 nhóm cần hết sức thận trọng để tránh nguy cơ rối loạn đường huyết, ngộ độc hay sốc phản vệ nguy hiểm.
Các nghiên cứu độc tính cấp tính trên động vật cho thấy chiết xuất lá vọng cách an toàn và không làm biến đổi cấu trúc mô gan, thận ở liều thử nghiệm. Tuy nhiên, do chưa có dữ liệu thử nghiệm dài hạn trên người, người dân không nên uống nước lá vọng cách quá đậm đặc thay thế hoàn toàn nước lọc hằng ngày.
Ve sầu là món ăn khoái khẩu mùa hè nhưng tiềm ẩn nguy cơ sốc phản vệ và ngộ độc nấm ký sinh chứa độc tố thần kinh ibotenic acid. Người dị ứng hải sản, bệnh nhân gout, người suy giảm chức năng gan thận và phụ nữ mang thai cần tuyệt đối tránh ăn ve sầu để ngừa biến chứng cấp tính nguy hiểm.
Nhiều người tin rằng dầu hạt cây vắp có thể kháng khuẩn và làm lành da, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính ức chế tụ cầu vàng trong ống nghiệm từ chiết xuất lá và quả, chưa chứng minh trên dầu hạt. Việc tự ý bôi dầu thô chưa kiểm định còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây kích ứng và viêm da tiếp xúc.
Phụ nữ mang thai và người thiếu máu tuyệt đối không nên dùng vỏ vẹt trụ. Vỏ cây này chứa hàm lượng chất chát cao gây ức chế hấp thu sắt, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu. Đồng thời, khoa học hiện nay hoàn toàn chưa có dữ liệu lâm sàng về độ an toàn của dược liệu này trên thai kỳ.
Dù cùng thuộc chi *Abelmoschus* họ Bông và có hình dáng hoa tương đồng, vông vang và đậu bắp là hai loài riêng biệt. Đậu bắp là cây rau ăn quả lưỡng bội chịu stress tốt, trong khi vông vang là cây đơn bội nhạy cảm môi trường nhưng hạt chứa tới 93 hợp chất thơm quý giá.
Viễn chí và việt quất tiếp cận việc bảo vệ não bộ theo hai cơ chế hoàn toàn khác biệt. Trong khi việt quất cung cấp dinh dưỡng chống oxy hóa từ anthocyanin, rễ viễn chí chứa các saponin và polysaccharide chuyên sâu giúp điều hòa chất dẫn truyền thần kinh, giảm viêm và ức chế độc tính nơ-ron trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Lá vọng cách thường được dân gian dùng ăn sống hoặc nấu nước uống, nhưng các bằng chứng về công dụng mới chỉ dừng lại trên chuột và tế bào. Việc thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người khiến phụ nữ có thai, người huyết áp thấp, bệnh nhân suy thận và người dùng thuốc điều trị cần hết sức thận trọng.
Phụ nữ mang thai không nên dùng vũ dư lương để trị rong huyết do chưa có nghiên cứu an toàn trên người. Là khoáng dược thô chứa hợp chất vô cơ, vũ dư lương tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng, dễ làm tăng stress oxy hóa, tổn hại DNA và tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc nhẹ cân.
Quả hay trụ mầm vẹt trụ là món ăn dân dã quen thuộc ở nhiều vùng ven biển, nhưng vị chát đậm từ hàm lượng tannin cao có thể gây khó tiêu và kích ứng dạ dày. Hiểu rõ cơ chế của tannin cùng các bước ngâm luộc đúng cách giúp loại bỏ hợp chất kháng dinh dưỡng, bảo đảm an toàn cho bữa ăn gia đình.
Uống nước sắc vạn niên thanh để chữa viêm họng là mẹo dân gian truyền miệng hoàn toàn thiếu căn cứ khoa học, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính đe dọa tính mạng. Thảo mộc tự nhiên không rõ nguồn gốc có thể chứa độc tố nguy hiểm cho gan, thận và tim mạch. Người bệnh cần dừng ngay thói quen nguy hại này và đi khám bác sĩ.
Nhiều người phân vân giữa vẹm xanh và dầu cá trong việc tìm kiếm nguồn omega-3 kháng viêm. Hiện tại, chưa có đủ bằng chứng khoa học khẳng định vẹm xanh kháng viêm vượt trội hơn dầu cá. Việc lựa chọn tùy thuộc vào nhu cầu, điều kiện kinh tế, khả năng hấp thu và nguy cơ nhiễm kim loại nặng từ môi trường sống.
Hạt vạn tuế chứa nồng độ cao độc tố cycasin và các azoglycoside nguy hiểm, hoàn toàn không ăn được. Khi vào cơ thể, chất này chuyển hóa thành hợp chất gây tổn thương gan cấp tính, hoại tử tế bào và gây đột biến DNA dẫn đến ung thư, đe dọa nghiêm trọng tính mạng con người và vật nuôi.
Phụ nữ mang thai không nên dùng vông vang do hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về độ an toàn trong thai kỳ. Theo kinh nghiệm dân gian, loài cây này có tính hoạt huyết, nguy cơ gây kích thích co bóp tử cung dẫn đến dọa sảy thai hoặc sinh non.
Hoa vắp là dược liệu truyền thống quen thuộc nhưng chưa có đủ nghiên cứu an toàn trên người. Thử nghiệm trên động vật cho thấy liều cao thảo dược này có thể gây tăng men gan và tổn thương tế bào gan. Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật và người có bệnh gan cần thận trọng, tránh tự ý sử dụng.
Vải và nhãn đều chứa lượng đường tự nhiên đáng kể và nhiều chất chống oxy hóa, trong đó cùi nhãn giàu vitamin C cùng các loại đường sucrose, glucose và fructose. Người tiêu dùng cần kiểm soát khẩu phần vừa phải để tránh nạp thừa đường tự do gây ảnh hưởng tiêu hóa và chuyển hóa.
Cây vảy tê tê đẹp chứa nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng nhưng người dân tuyệt đối không nên tự ý hái ngoài tự nhiên để sắc uống. Hành vi này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do dễ nhầm lẫn giữa 5 loài cùng chi và việc đun nấu tại nhà hoàn toàn không kiểm soát được nồng độ alkaloid phức tạp.
Quả vả sống là món ăn kèm quen thuộc nhưng chứa lượng nhựa và chất chát tự nhiên dễ gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa. Người bị viêm loét dạ dày, mắc hội chứng ruột kích thích và người chuẩn bị phẫu thuật nên kiêng ăn sống loại quả này để phòng ngừa đau bụng, chướng hơi và biến chứng tiêu hóa ngoài ý muốn.
Cây vảy tê tê đẹp (*Phyllodium pulchellum*) là thảo mộc tự nhiên có tiềm năng chống oxy hóa trong ống nghiệm, nhưng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan không nên dùng để trị bệnh do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng trên người.
