Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.604 bài, trang 442 trên 481
Phytate trong ngũ cốc nguyên hạt từng bị xem là chất cản trở hấp thu khoáng chất, nhưng các nghiên cứu hiện đại chứng minh đây là chất ức chế tự nhiên mạnh mẽ đối với sự kết tinh canxi trong nước tiểu. Bổ sung hợp lý nguồn dưỡng chất này giúp giảm nguy cơ hình thành mầm sỏi thận canxi oxalate hiệu quả.
Tập thể thao cường độ cao làm giảm tưới máu thận và gây thất thoát nước qua mồ hôi. Nếu không bù nước kịp thời, nước tiểu sẽ bị cô đặc, làm giảm độ lọc cầu thận, đồng thời khiến các khoáng chất như canxi oxalat và axit uric dễ kết tinh tạo sỏi.
Ăn nhiều rau bina có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận canxi oxalate, đặc biệt ở người có tiền sử sỏi hoặc ăn thiếu canxi. Tuy nhiên, rủi ro này phụ thuộc vào khả năng hấp thu của ruột và hoàn toàn có thể kiểm soát nếu biết kết hợp thực phẩm đúng cách.
Bổ sung kali qua chế độ ăn giàu rau củ quả giúp giảm đáng kể nguy cơ sỏi thận. Nhờ khả năng cung cấp kiềm tự nhiên, kali giúp kiềm hóa nước tiểu, kích thích đào thải citrate để ngăn tinh thể kết tụ, đồng thời hạn chế tình trạng mất canxi qua đường bài tiết.
Cần núi là thảo dược thường được dùng làm gia vị và bài thuốc dân gian, nhưng lại nằm trong danh sách chống chỉ định đối với phụ nữ mang thai. Các nghiên cứu quốc tế cảnh báo nhóm thảo dược này có thể kích thích co thắt cơ tử cung và thúc đẩy kinh nguyệt, làm tăng nguy cơ dẫn đến kết cục thai kỳ bất lợi như sảy thai.
Nước chanh tươi chứa nồng độ citrate tự nhiên cao, giúp kiềm hóa nhẹ nước tiểu và ức chế quá trình kết tinh canxi oxalat – loại sỏi thận phổ biến nhất hiện nay. Đây là biện pháp hỗ trợ chế độ ăn uống tự nhiên, an toàn, đặc biệt phù hợp cho những người có tình trạng giảm nồng độ citrate trong nước tiểu.
Magiê hỗ trợ ngăn ngừa sỏi canxi oxalat nhờ cạnh tranh liên kết với oxalat trong đường tiêu hóa và ức chế tinh thể kết tinh tại thận. Tuy nhiên, magiê không phát huy hiệu quả khi nước tiểu cô đặc và dùng đơn độc thường không mang lại lợi ích vượt trội, đòi hỏi phải kết hợp uống đủ nước và dinh dưỡng cân bằng.
Thói quen nhịn tiểu kéo dài làm dòng nước tiểu bị ứ trệ, kéo dài thời gian lưu đọng các tinh thể khoáng chất trong hệ tiết niệu. Đây chính là điều kiện then chốt thúc đẩy các mầm tinh thể kết tụ, phát triển kích thước và biến thành sỏi thận nguy hiểm.
Nhiều người lo ngại chất kích thích trong cà phê sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng tăng axit uric máu. Tuy nhiên, các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy uống cà phê điều độ thực chất giúp tăng đào thải urate qua thận và giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh gout ở cả hai giới.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn khẳng định uống cà phê mỗi ngày giúp giảm 10% đến hơn 30% nguy cơ mắc sỏi thận mới ở người bình thường. Tác dụng này đến từ cơ chế lợi tiểu, làm giảm độ bão hòa tinh thể khoáng chất của caffeine và các chất chống oxy hóa tự nhiên.
Cần núi thường được truyền tai giúp lợi tiểu nhẹ và giảm sưng chân mà không gây mất khoáng chất. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy phù nề liên quan mật thiết đến cơ chế giữ muối nước phức tạp của tim, gan, thận và phổi. Người bị phù chân cần hiểu rõ nguyên nhân trước khi tự ý dùng thảo dược.
Người mắc đồng thời bệnh gout và tiểu đường không nên kiêng đạm cực đoan rồi ăn bù cơm trắng, vì tinh bột tinh chế làm tăng kháng insulin và đẩy axit uric máu lên cao. Giải pháp an toàn là ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt có chỉ số đường huyết thấp theo chế độ ăn Địa Trung Hải hoặc DASH, kết hợp kiểm soát cân nặng.
Nước ép nam việt quất có thể hỗ trợ ức chế sỏi brushite nhờ làm giảm pH nước tiểu, nhưng lại làm tăng lượng canxi và oxalat bài tiết, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat và sỏi axit uric. Người có tiền sử sỏi thận cần thận trọng khi sử dụng.
Các loại hạt dinh dưỡng, đặc biệt là hạnh nhân, chứa lượng oxalat cao có thể làm tăng oxalat niệu và thúc đẩy tái phát sỏi canxi oxalat. Người từng bị sỏi thận cần thận trọng về khẩu phần, bổ sung đủ canxi trong bữa ăn để ngăn hấp thu oxalat, và nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Nhiều người sau phẫu thuật cắt dạ dày giảm béo bất ngờ đối mặt với những cơn đau quặn thận do sỏi canxi oxalate hình thành âm thầm. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ hội chứng kém hấp thu chất béo ở ruột non, vô tình giải phóng một lượng lớn oxalate tự do để cơ thể hấp thu ồ ạt vào máu rồi đào thải qua thận.
Uống giấm táo có thể hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và triglyceride, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường type 2 khi dùng kiên trì trên 8 tuần. Tuy nhiên, mức giảm này khá khiêm tốn, không thay thế được thuốc điều trị và cần dùng đúng liều lượng kết hợp chế độ ăn lành mạnh.
Ăn cải ngọt mỗi ngày cung cấp nguồn canxi có tỷ lệ hấp thu rất cao (xấp xỉ 50%), vượt trội so với nhiều loại rau khác. Tuy nhiên, do tổng hàm lượng canxi trong mỗi khẩu phần rau không quá lớn, cải ngọt không thể đáp ứng đủ 100% nhu cầu canxi cho người lớn nếu không kết hợp thêm các thực phẩm khác.
Uống từ 150 đến 250 ml nước ép cần tây mỗi ngày là ngưỡng an toàn cho người khỏe mạnh để hấp thu dưỡng chất mà không làm quá tải oxalat và kali lên thận. Lạm dụng thức uống đậm đặc này có thể dẫn đến lắng đọng tinh thể canxi oxalat và tổn thương tế bào ống thận.
Dầu hạt cải giàu dưỡng chất tự nhiên nhưng sẽ nhanh chóng bị suy giảm khả năng chống oxy hóa, tụt điểm khói và sinh ra các hợp chất phân hủy độc hại nếu chiên rán ở nhiệt độ cao kéo dài. Hiểu đúng giới hạn chịu nhiệt và số lần tái sử dụng của loại dầu này giúp bà nội trợ bảo vệ sức khỏe cả gia đình.
Cần tây là thực phẩm bổ dưỡng nhưng chứa một lượng nhỏ tinh dầu apiol – hoạt chất có thể gây kích thích co bóp tử cung nếu dùng ở liều lượng đậm đặc. Thai phụ ăn cần tây nấu chín ở mức vừa phải hoàn toàn an toàn, nhưng việc lạm dụng nước ép đậm đặc hay tinh dầu cô đặc có thể tiềm ẩn rủi ro cho thai kỳ.
