Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.597 bài, trang 450 trên 480
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên uống nước lá cây cứt lợn. Dù là thảo mộc quen thuộc, cây cứt lợn tự nhiên chứa các ancaloit pyrrolizidine có độc tính cao với gan, thận, gây thiếu máu và chứa hoạt chất kích hoạt quá trình tự hủy tế bào, tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho tử cung và thai nhi.
Cà phê đen mang lại lợi ích bảo vệ chuyển hóa lâu dài nhờ chất chống oxy hóa, nhưng caffeine lại có thể làm giảm nhạy cảm insulin tức thì. Người đái tháo đường type 2 cần hiểu rõ hai mặt này để sử dụng đúng cách, an toàn cho đường huyết.
Nhiều người tiền tiểu đường mách nhau uống nước cây hàm ếch để hạ đường huyết. Dù chứa nhiều polyphenol chống oxy hóa và kháng viêm, các bằng chứng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính này trong bài thuốc phối hợp hoặc mô hình động vật, chưa đủ cơ sở để khuyến cáo dùng độc lập thay thế phác đồ điều trị.
Chiết xuất lá cây cối xay chứa dồi dào hợp chất flavonoid và polyphenol, được chứng minh có khả năng dọn dẹp gốc tự do, bảo vệ DNA và tế bào bạch cầu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, người dân chỉ nên dùng thảo dược này để hỗ trợ sức khỏe, không thể thay thế thuốc điều trị bệnh lý mạch máu.
Kẽm đóng vai trò hạt nhân trong việc gắn kết sáu phân tử insulin thành cấu trúc tinh thể hexamer bền vững tại túi tiết tế bào beta tụy. Cấu trúc này giúp bảo vệ hormone khỏi thoái hóa, hỗ trợ quá trình dự trữ đậm đặc và kiểm soát giải phóng insulin hiệu quả vào máu.
Cá ngừ giàu selen, một vi chất có khả năng gắn kết và làm giảm độc tính của thủy ngân đối với cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định hiệu quả bảo vệ này chỉ mang tính tương đối, phụ thuộc lớn vào tỷ lệ phân tử giữa hai chất và không thể xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc nếu hàm lượng thủy ngân quá cao.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn cá ngừ nhưng cần chọn loại cá nhỏ, ăn điều độ từ 1-2 khẩu phần mỗi tuần và nấu chín kỹ. Việc kiểm soát đúng liều lượng giúp thai nhi hấp thu trọn vẹn dưỡng chất quý mà không lo ngại nguy cơ tích tụ thủy ngân.
Dù cây cối xay thường được dân gian dùng để giải nhiệt và hỗ trợ trị táo bón, phụ nữ mang thai không nên tự ý uống loại nước lá này. Các nghiên cứu hiện tại cho thấy cây chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh nhưng chưa được kiểm chứng độ an toàn trên thai phụ, tiềm ẩn rủi ro cho thai kỳ.
Bỏ qua bữa sáng không giúp cắt giảm calo hiệu quả mà còn khiến lượng đường trong máu sau bữa trưa tăng vọt. Hiện tượng này bắt nguồn từ sự rối loạn tiết insulin, nồng độ axit béo tự do tăng cao kéo dài và sự suy giảm hoạt tính của các thụ thể tiếp nhận đường sau nhiều giờ nhịn ăn liên tục.
Chế độ ăn Keto giúp bệnh nhân tiểu đường type 2 giảm cân nhanh và hạ đường huyết ấn tượng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc nạp nhiều mỡ có thể làm tăng cholesterol LDL-c, nguy cơ gây gan nhiễm mỡ nếu không tập thể dục, đồng thời hiệu quả về đường huyết không còn vượt trội sau 2 năm.
Người mắc đái tháo đường thừa cân không nên chỉ tập trung ép cân giảm mỡ mà cần ưu tiên bảo tồn khối cơ xương. Cơ bắp là mô nhạy cảm với insulin lớn nhất, đóng vai trò như bể chứa chính để thu gom và xử lý đường huyết sau ăn. Giảm cân sai cách làm mất cơ sẽ khiến đường huyết khó kiểm soát hơn.
Sữa chua không đường lên men chứa lợi khuẩn có thể giúp cải thiện hàng rào biểu mô ruột, ức chế nội độc tố lipopolysaccharide (LPS) và giảm bớt các chỉ số phản ứng viêm mạn tính ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2, tuy nhiên hiệu quả thực tế cần kết hợp chặt chẽ với chế độ điều trị y khoa.
Một ly trà sữa hay trà lắc dù đã dặn "nửa đường" vẫn có hơn 60% khả năng chứa trên 25 g đường, tương đương hơn 5 thìa đường cát và vượt mức khuyến nghị cả ngày của WHO. Lượng đường lỏng hấp thu nhanh này không gây no nhưng lại thúc đẩy tích mỡ nội tạng, kháng insulin và gan nhiễm mỡ.
Thay vì ăn cơm trắng ngay đầu bữa, việc ăn rau xanh và thịt cá trước rồi mới ăn tinh bột sau cùng giúp làm chậm hấp thu đường, hạ hơn 40% đỉnh tăng đường huyết ở người tiền đái tháo đường và cải thiện chỉ số HbA1c lâu dài ở người bệnh tiểu đường.
Cát cánh là vị thuốc quen thuộc giúp long đờm, giảm ho và kháng viêm. Tuy nhiên, rễ cây này chứa hàm lượng hoạt chất saponin biến thiên lớn theo điều kiện trồng trọt và hiện còn thiếu dữ liệu chuẩn hóa về ngưỡng độc tính ở trẻ em, dễ gây kích ứng tiêu hóa, buồn nôn nếu tự ý dùng quá liều.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn cá mòi để bổ sung nguồn DHA dồi dào cho sự phát triển não bộ thai nhi. Là loài cá nhỏ chứa hàm lượng thủy ngân thấp, các bằng chứng khoa học cho thấy lợi ích bảo vệ thần kinh từ dưỡng chất trong cá vượt trội hơn hẳn nguy cơ độc chất.
Cấm tuyệt đối đồ ngọt và snack không giúp trẻ phòng ngừa béo phì mà thường gây tác dụng ngược về tâm lý. Khi bị tước đoạt gay gắt, trẻ có xu hướng thèm muốn mãnh liệt, ăn bù lén lút và mất khả năng kiểm soát lượng thức ăn nạp vào mỗi khi rời khỏi tầm mắt của cha mẹ.
Uống nước cây cối xay liên tục nhiều tháng thay thế nước trà hay nước lọc tiềm ẩn nguy cơ làm quá tải chức năng bài tiết của thận. Dù dịch chiết có ngưỡng độc tính cấp khá an toàn trên động vật, việc thiếu dữ liệu lâm sàng dài hạn trên người khiến thói quen lạm dụng kéo dài trở thành rủi ro lớn cho sức khỏe hệ bài tiết.
Thói quen xin chan thêm mỡ hành, tóp mỡ để sẵn cả ngày ở quán cơm có thể đưa vào cơ thể lượng lớn độc tố aldehyde sinh ra từ quá trình oxy hóa chất béo. Các hợp chất này hình thành khi dầu mỡ đun ở nhiệt độ cao, chiên đi chiên lại hoặc để lâu ngoài không khí, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào và các bệnh mạn tính.
Các món ăn cứng, dai tại quán cơm bình dân tiềm ẩn nguy cơ gây sặc nghẹn và viêm phổi hít nguy hiểm ở người cao tuổi do phản xạ nuốt thoái hóa. Việc chủ động chọn món mềm, cắt nhỏ thức ăn và làm đặc nước là giải pháp then chốt để bảo vệ sức khỏe người già.
