Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 79 trên 483
Trà râu mèo được chứng minh có tác dụng lợi tiểu và tăng thải trừ muối natri nhờ các hoạt chất như methoxy flavonoid và rosmarinic acid thông qua thụ thể adenosine A1. Tuy nhiên, thảo dược này vẫn bài xuất một lượng kali nhất định trong nước tiểu, đòi hỏi người dùng phải sử dụng thận trọng.
Hoa râm bụt thường được sử dụng làm trà thảo mộc nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy các hoạt chất trong cây có thể ảnh hưởng đến kết tập tiểu cầu, huyết áp, đường huyết và chức năng sinh sản. Bốn nhóm người sau đây cần đặc biệt thận trọng khi dùng.
Cây rù rì sông chưa ghi nhận độc tính trực tiếp trên mô tế bào thận trong phòng thí nghiệm, thậm chí còn cho thấy hoạt tính chống oxy hóa bảo vệ tế bào. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm độc tính trên cơ thể sống, người bệnh gan thận, phụ nữ mang thai cần hết sức thận trọng khi dùng.
Cây râm là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, tuy nhiên nhiều người thắc mắc về tác động tiêu hóa và đối tượng cần kiêng kỵ. Hiện các nghiên cứu khoa học thực nghiệm chỉ ghi nhận tác dụng của chiết xuất lá râm trên tim cô lập của chuột, chưa có dữ liệu lâm sàng về hệ tiêu hóa hay người thể tỳ vị hư hàn.
Uống trà rung rúc hằng ngày thay thế hoàn toàn nước lọc là thói quen không tốt cho sức khỏe. Dù nghiên cứu trên chuột cho thấy dịch chiết có hoạt tính bảo vệ gan cấp tính, việc nạp kéo dài các hợp chất thực vật đậm đặc chưa qua kiểm chứng lâm sàng có thể gây táo bón và tăng gánh nặng chuyển hóa.
Nhiều người có thói quen uống nước râu mèo thay nước lọc hằng ngày để bổ thận và thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy râu mèo có tính lợi tiểu, làm tăng bài tiết kali và có thể làm tăng nhẹ chỉ số thận, do đó tuyệt đối không nên dùng thay thế nước uống thông thường.
Nước râu ngô là thức uống quen thuộc, nhưng nghiên cứu cho thấy dùng liều cao kéo dài có thể gây độc cho gan và rối loạn mỡ máu. Người dùng chỉ nên uống lượng vừa phải, nấu loãng và tránh dùng thay nước lọc mỗi ngày.
Nghiên cứu khoa học cho thấy Rhodiola rosea giúp cải thiện sức bền và giảm cảm giác mệt mỏi chủ yếu qua liều dùng cấp tính trước buổi tập. Tuy nhiên, hiệu quả của việc uống duy trì lâu dài lên thể lực cơ học vẫn còn nhiều mâu thuẫn giữa các thử nghiệm lâm sàng.
Sắc tố betalain tạo nên màu đỏ tươi trong quả Rì Việt sở hữu khả năng chống oxy hóa vượt trội hơn cả vitamin C trong điều kiện phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và hoạt chất này rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ chế biến.
Râu mèo và Kim tiền thảo đều giúp ức chế kết tinh sỏi canxi oxalat, nhưng cơ chế chuyên biệt khác nhau. Râu mèo nổi trội ở khả năng tăng dòng nước tiểu và đào thải natri, trong khi Kim tiền thảo mạnh về giảm kết tụ tinh thể, giảm oxalat niệu và chống viêm tổn thương thận.
Quan niệm đọt non ráng lông lành tính hơn lá già là sai lầm; thực tế khoa học chứng minh đọt non chứa nồng độ ptaquiloside cao vượt trội, giảm tới hơn 95% khi lá trưởng thành. Độc chất này có khả năng gây đứt gãy DNA, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào và biến đổi cấu trúc nhiễm sắc thể.
Râu mèo là dược liệu quen thuộc giúp lợi tiểu và hỗ trợ bài sỏi, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người suy tim sung huyết, suy thận nặng, phù do ứ trệ cơ học hoặc có tiền sử dị ứng tuyệt đối không nên tự ý dùng râu mèo kéo dài do nguy cơ rối loạn điện giải, tụt áp và tương tác thuốc.
Nhiều người có thói quen đun nước râu ngô uống cả ngày thay nước lọc vì nghĩ thảo mộc này hoàn toàn vô hại. Tuy nhiên, do đặc tính lợi tiểu, hạ huyết áp và giảm đường huyết tự nhiên, việc lạm dụng nước râu ngô có thể gây mất cân bằng kali máu và hạ đường huyết quá mức ở người bệnh nền.
Ráng lông là loại rau rừng quen thuộc nhưng chứa độc tố ptaquiloside gây biến đổi ADN và tăng nguy cơ ung thư tiêu hóa. Độc chất này không thể bị triệt tiêu hoàn toàn bằng cách luộc hay nấu chín, đặc biệt đe dọa sức khỏe của phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người viêm dạ dày mạn tính.
Cảm giác bỏng rát buốt miệng khi cắn phải cây ráy bắt nguồn từ các tinh thể canxi oxalat hình kim (raphide) có rãnh và ngạnh sắc nhọn. Cấu trúc này đâm rách niêm mạc, đồng thời dẫn truyền độc tố proteinase và lectin vào sâu mô mềm gây phù nề, viêm đau dữ dội.
Ráng lông là loại rau dại quen thuộc ở nhiều vùng đồi núi, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy cây chứa độc tố ptaquiloside và enzyme thiaminase. Việc tiêu thụ định kỳ tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt vitamin B1, tổn thương DNA, ức chế miễn dịch và làm tăng rủi ro ung thư tích lũy.
Ăn ráng lông sống gây thiếu vitamin B1 do cây chứa enzym thiaminase trực tiếp phân hủy thiamine. Dù nhiệt độ cao khi nấu chín giúp vô hiệu hóa men này, ráng lông vẫn chứa độc chất ptaquiloside có nguy cơ gây ung thư, đòi hỏi người tiêu dùng phải hết sức cẩn trọng.
Ráng trắc là thảo dược dân gian được chú ý nhờ đặc tính kháng khuẩn và chống oxy hóa trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, nhưng việc uống kéo dài hiện chưa có bằng chứng an toàn trên người. Người dùng không nên tự ý dùng tươi hay uống dài ngày để tránh các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn.
Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp polyphenol và flavonoid giữa rung rúc tươi và khô. Tuy nhiên, các dữ liệu trên thảo mộc tương tự cho thấy quá trình phơi sấy thường làm suy giảm hoạt tính chống oxy hóa so với dạng tươi, dù dạng khô đem lại ưu thế bảo quản lâu dài.
Ráy leo lá rách là cây cảnh quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro sức khỏe lớn nếu tự ý dùng làm thuốc. Phụ nữ mang thai, người bị sỏi thận, người dị ứng thực vật họ Ráy và trẻ nhỏ là 4 nhóm tuyệt đối không nên dùng nhằm tránh nguy cơ tổn thương niêm mạc, kích phát đau quặn thận và ngộ độc cấp tính.
