Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 109 trên 369
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng hạt đười ươi để tiêu mòn gai cột sống. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định hạt đười ươi chỉ có tác dụng hỗ trợ kháng viêm, nhuận tràng, hoàn toàn không có khả năng làm tan hay làm biến mất gai xương.
Dầu lưu ly chứa hàm lượng axit béo dồi dào nhưng tiềm ẩn nguy cơ làm kéo dài thời gian chảy máu. Nhóm người đang uống thuốc chống đông máu, chuẩn bị phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc điều trị chuyên khoa cần hết sức thận trọng và tham vấn bác sĩ để tránh các tương tác nguy hiểm.
Cây lưỡi cọp đỏ được đồn thổi có khả năng ngừa và trị ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào trong ống nghiệm, chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Uống nước ép lý chua đen đóng hộp không giúp hạ đường huyết, thậm chí còn gây tăng đường huyết nếu chứa đường tự do. Bằng chứng khoa học cho thấy chỉ có chiết xuất anthocyanin tinh chế liều cao hoặc quả tươi nguyên vẹn mới có tác dụng làm chậm hấp thu đường và làm mượt đỉnh đường huyết sau ăn.
Nhiều người nhầm lẫn thảo dược lưu kí nô với cỏ Ban Âu do cùng chi thực vật. Tuy nhiên, hiện chưa có dữ liệu khoa học về hàm lượng hypericin hay tác dụng thần kinh của lưu kí nô. Ngay cả với cỏ Ban Âu, hiệu quả điều trị tâm thần kinh qua các thử nghiệm lâm sàng vẫn còn nhiều tranh cãi.
Cây lương thảo dơi được đồn thổi là vị thuốc thần kỳ chữa khỏi ung thư, thu hút sự chú ý của nhiều người bệnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính độc tế bào trong ống nghiệm và an toàn sơ bộ trên chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người.
Nhiều người tin rằng nước ép cỏ lúa mì có thể "lọc sạch máu" nhờ hàm lượng diệp lục dồi dào. Tuy nhiên, khoa học hiện đại khẳng định cơ thể thải độc qua gan và thận, chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn nào chứng minh loại nước ép này có khả năng lọc máu như lời đồn.
Dầu hạt lý chua đen giàu axit béo gamma-linolenic (GLA), một chất chuyển hóa có khả năng làm giảm kết tập tiểu cầu. Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng, không tự ý sử dụng sản phẩm này vì nguy cơ tương tác làm tăng thời gian chảy máu và gây xuất huyết nguy hiểm.
Chi Lưu kí nô (*Hypericum*) được khoa học ghi nhận có hoạt tính kháng khuẩn, kháng viêm và kích thích tái tạo da. Tuy nhiên, việc tự ý hái lá tươi giã đắp lên mụn nhọt hay vết thương hở là sai lầm nguy hiểm, dễ gây bội nhiễm nghiêm trọng; người bệnh chỉ nên sử dụng các chế phẩm tinh chế đã qua kiểm định y tế.
Nhiều người tin rằng uống trà lúa mạch rang giúp thanh lọc, giải độc gan hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định loại trà này không có công dụng giải độc gan; các thử nghiệm mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ tiêu sợi huyết trong phòng thí nghiệm.
Việc uống vỏ lát hoa cùng thuốc tây hạ sốt tiềm ẩn nguy cơ tương tác chuyển hóa qua gan. Dù vỏ lát hoa có tính chống oxy hóa, các polyphenol trong đó có thể ức chế enzym Cytochrome P450, làm chậm phân giải thuốc và gây quá tải gan. Người bệnh cần tham vấn bác sĩ trước khi phối hợp.
Lưu kí nô là vị thảo mộc dân gian giàu chất chống viêm nhưng chứa hàm lượng kháng sinh tự nhiên cao, do đó chỉ nên dùng lượng vừa phải dạng hãm trà trong thời gian ngắn, tuyệt đối không lạm dụng dài ngày hay uống liều cao.
Uống nước lá lành ngạnh nam để giải độc gan là kinh nghiệm dân gian được nhiều người truyền tai nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện có trên cây lành ngạnh nam mới chỉ dừng lại ở phân tích gen, chống oxy hóa hóa học và tế bào ung thư, hoàn toàn chưa có bằng chứng thực nghiệm nào chứng minh tác dụng giải độc hay bảo vệ gan.
Thịt lươn chứa nhiều histidine dễ bị vi khuẩn chuyển hóa thành độc tố histamine nguy hiểm khi lươn chết trước chế biến. Độc tố này rất bền nhiệt, không bị phân hủy dù nấu chín kỹ. Để tránh ngộ độc, người nội trợ cần nắm rõ 3 sai lầm phổ biến khi chọn mua, rã đông và bảo quản lươn.
Uống nước sắc lá lõi thọ trị đau nhức là thông tin chưa có căn cứ khoa học xác thực. Các nghiên cứu hiện tại về cây lõi thọ mới chỉ ghi nhận phân tích hóa thực vật và thử nghiệm bảo vệ gan thận trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau ở người.
Uống lô hội khi đang dùng thuốc tây tiềm ẩn nhiều tương tác nguy hiểm, đặc biệt là nguy cơ hạ kali máu nghiêm trọng. Nhựa mủ chứa anthraquinone trong lô hội có thể làm tăng độc tính của thuốc trợ tim digoxin, cộng gộp tác dụng phụ với thuốc lợi tiểu, thuốc tiểu đường và gây xuất huyết khi dùng cùng thuốc gây mê.
Lưu kí nô cùng các thảo dược thuộc chi *Hypericum* có thể gây tương tác thuốc nguy hiểm qua hệ enzyme gan Cytochrome P450. Hoạt chất trong dược liệu kích hoạt cảm ứng enzyme CYP3A4, CYP2C và P-glycoprotein, làm sụt giảm nghiêm trọng nồng độ nhiều thuốc điều trị thiết yếu như thuốc ung thư, tim mạch, chống thải ghép và ngừa thai.
Nhiều lời đồn cho rằng cây lăn tăn có thể hạ men gan và trị dứt bệnh gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa trên tế bào và mô hình chuột chiếu xạ, chưa từng có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh gan trên người.
Nhiều người bị đầy trướng bụng sau khi ăn bánh mì thường nghĩ mình không dung nạp gluten. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học mù đôi gần đây chỉ ra phần lớn trường hợp thực chất phản ứng với fructan – một loại đường lên men thuộc nhóm FODMAP có nhiều trong lúa mì.
Nhiều người truyền tai nhau uống lô cam thạch (calamine) để thanh nhiệt, trị bệnh, nhưng các chuyên gia cảnh báo khoáng vật thô này chứa nguy cơ nhiễm kim loại nặng như chì, cadmium và asen, có thể tàn phá xương, thận và gây ngộ độc nguy hiểm tính mạng.
