Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 141 trên 369
Dầu mè ăn quen thuộc được ép từ hạt vừng dùng trong ẩm thực, trong khi cây dầu mè Jatropha là loài thực vật chứa độc tố phorbol ester chuyên dùng sản xuất dầu sinh học. Sự nhầm lẫn giữa hai loại hạt này có thể dẫn đến viêm loét da, hỏng giác mạc và ngộ độc nội tạng nghiêm trọng.
Chiết xuất dẻ ngựa là thảo dược quen thuộc hỗ trợ suy giãn tĩnh mạch nhưng tiềm ẩn rủi ro tương tác nghiêm trọng với thuốc chống đông máu như warfarin hay aspirin. Việc tự ý kết hợp có thể gây quá liều, làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và xuất huyết não nguy hiểm tính mạng.
Nhiều người nghĩ dầu giun tự nhiên là an toàn, nhưng việc dùng sai liều lượng có thể kích hoạt chuỗi phản ứng độc tính nghiêm trọng. Độc chất có thể đồng thời tàn phá tế bào lông ốc tai gây điếc thần kinh giác quan vĩnh viễn và phá hủy biểu mô ống lượn gần gây suy thận cấp.
Nhiều người mách nhau bẻ cành dầu mè tía lấy mủ chấm vào vết nhiệt miệng để nhanh lành. Tuy nhiên, các nghiên cứu độc học cho thấy mủ loài cây này có tính ăn mòn, gây kích ứng mạnh niêm mạc, độc cho tế bào và tiềm ẩn nguy cơ biến đổi nhiễm sắc thể.
Nhiều lời đồn truyền miệng cho rằng dầu rái trắng có thể chữa khỏi bệnh lậu, nhưng y học hiện đại khẳng định phương pháp này hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Việc tự ý áp dụng mẹo dân gian khiến người bệnh bỏ lỡ phác đồ kháng sinh chuẩn, dẫn tới nguy cơ viêm nhiễm mạn tính và vô sinh.
Người bệnh mạn tính cần hết sức thận trọng khi dùng dướng nhỏ do nguy cơ tương tác chuyển hóa qua enzym gan và nguy cơ tụt huyết áp khi phối hợp cùng thuốc tây. Việc thiếu hụt dữ liệu an toàn đòi hỏi người bệnh phải tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng.
Ăn hạt dẻ bị đầy bụng khó tiêu chủ yếu do các loại đường oligosaccharide khó hấp thu như raffinose và tinh bột chưa được hồ hóa hoàn toàn. Lựa chọn phương pháp chế biến nhiệt ẩm như luộc hoặc hấp kỹ giúp phá vỡ cấu trúc tinh bột, cải thiện khả năng tiêu hóa và giảm thiểu tình trạng sinh hơi đại tràng.
Không có thảo dược vùng cao hay phương thuốc nào có thể trị dứt điểm hoàn toàn thoái hóa khớp theo y văn hiện đại. Những kinh nghiệm truyền miệng về "cây dầu nóng" chỉ phản ánh tác dụng hỗ trợ giảm đau, chống viêm tạm thời của hoạt chất tự nhiên, người bệnh không nên lầm tưởng để tránh bỏ lỡ cơ hội điều trị chuẩn khoa học.
Nhiều người có thói quen ngâm rượu với các loại thảo dược hay dầu nóng tự chế để xoa bóp giảm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, việc tự ý dùng ngoài da thiếu kiểm soát rất dễ kích hoạt viêm da tiếp xúc kích ứng hoặc dị ứng, khiến da tổn thương, ngứa rát kéo dài.
Uống dầu cá trong hoặc ngay sau bữa ăn có chứa chất béo là thời điểm lý tưởng nhất. Thức ăn kích hoạt hệ tiêu hóa tiết dịch mật và enzyme, giúp tăng hấp thu omega-3 lên gấp nhiều lần, đồng thời hạn chế tối đa cảm giác ợ tanh khó chịu.
Tuy thường được gọi là dầu, jojoba thực chất là một loại sáp lỏng tự nhiên chứa các este chuỗi dài đặc biệt. Cấu trúc hóa học độc đáo không chứa glycerol kết hợp cùng lượng vitamin E dồi dào giúp jojoba chịu nhiệt rất tốt, bền vững trước không khí và khó bị ôi thiu hơn hẳn các loại dầu thực vật thông thường.
Quan niệm tinh dầu giun tự nhiên an toàn hơn thuốc tây là hoàn toàn sai lầm. Hoạt chất ascaridole trong tinh dầu giun có độc tính rất cao, khoảng cách giữa liều trị giun và liều tử vong rất hẹp, từng gây ngộ độc phù não và tử vong ở trẻ em.
So với tinh dầu giun tự nhiên chứa các hoạt chất có thể ức chế thần kinh và chưa đủ thử nghiệm lâm sàng, thuốc tẩy giun hiện đại như albendazole và mebendazole vượt trội về độ an toàn nhờ liều lượng chuẩn xác, tác dụng chọn lọc và ít gây độc tính cho cơ thể.
Uống dầu lông để chữa đau bụng là quan niệm truyền miệng nguy hiểm và phản khoa học. Nhựa dầu tự nhiên chưa qua tinh chế từ cây dầu rái chứa nhiều hợp chất sesquiterpene và triterpene gây độc tế bào, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và tổn hại niêm mạc đường tiêu hóa.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất lá cây dạ hoa có hoạt tính hạ sốt và giảm đau tương tự aspirin, phù hợp với một số kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và có thể gây loét dạ dày khi dùng nhiều ngày, do đó người dân không nên tự ý dùng thay thuốc hạ sốt.
Cây dầu lai có củ (cây san hô) chứa độc tính trên toàn bộ thân, lá, hạt và nhựa mủ, dễ gây ngộ độc tiêu hóa cấp tính hoặc tổn thương mắt. Gia đình có trẻ nhỏ cần tuyệt đối thận trọng, tốt nhất không nên trồng làm cảnh trong nhà để phòng ngừa nguy cơ trẻ nuốt nhầm hạt hoặc bị dính mủ cây.
Dầu jojoba sở hữu cấu trúc este sáp đơn không bão hòa độc đáo, khác biệt hoàn toàn với dạng triglyceride trong dầu dừa hay dầu argan. Nhờ tương đồng với bã nhờn tự nhiên, dầu jojoba giúp bao phủ và bảo vệ thân tóc bền vững, song không phải là giải pháp đặc trị cho tình trạng gàu hay rụng tóc bệnh lý.
Dương đào (kiwi) đã được khoa học chứng minh có khả năng gây dị ứng chéo với mủ cao su tự nhiên qua hội chứng mủ cao su - trái cây. Người có cơ địa nhạy cảm hoặc mẫn cảm với găng tay cao su cần đặc biệt thận trọng với loại quả này.
Nhiều người nghe tên "dầu mè tía" thường lầm tưởng đây là một dạng vừng mè đen dùng trong ẩm thực hằng ngày. Thực tế, dầu mè tía thuộc chi Jatropha họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), là loài thực vật chứa độc tính cao, tuyệt đối không ăn được và rất dễ dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng nếu dùng nhầm.
Nhiều người tin rằng thảo dược dạ cẩm có thể diệt sạch vi khuẩn HP, song khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế vi khuẩn của một số hợp chất trong ống nghiệm. Dạ cẩm không thể thay thế phác đồ kháng sinh y khoa để tiệt trừ HP trong cơ thể người.
