Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 208 trên 369
Bị cảm lạnh hoàn toàn có thể uống sữa bình thường vì sữa không làm tăng tiết đờm nhớt ở phế quản hay xoang mũi. Cảm giác vướng quánh ở cổ chỉ là tương tác cảm quan tạm thời giữa sữa và nước bọt, người bệnh không nên kiêng khem khiến cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng.
Hiện tượng đau khớp sau khi ăn cà chua không xuất phát từ dị ứng hay hàm lượng purine cao, mà do cà chua có thể làm tăng nhẹ nồng độ axit uric trong máu, kích hoạt cơn gút cấp ở những người có cơ địa nhạy cảm hoặc nồng độ urat nền cao.
Đường fructose từ trái cây tươi không gây hại gan như bia rượu vì đi kèm chất xơ tự nhiên, giúp làm chậm quá trình hấp thu tại ruột non. Nguy cơ gan nhiễm mỡ, tăng triglyceride và axit uric chỉ xuất hiện khi tiêu thụ quá mức fructose tự do trong nước ngọt đóng chai hoặc thực phẩm công nghiệp.
Nhiều người bệnh gút e ngại việc ăn rau ngót hay rau muống vì sợ bùng phát cơn đau khớp cấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định purine thực vật trong rau lá xanh không làm tăng nguy cơ đau gút. Ngược lại, tăng cường rau xanh còn giúp hỗ trợ kiểm soát bệnh và giảm thiểu các đợt viêm tái phát.
Nước kiềm và baking soda không thể làm tan hạt tophi ở khớp như lời đồn. Các dung dịch kiềm chỉ có tác dụng hỗ trợ kiềm hóa nước tiểu để ngăn ngừa hoặc làm tan sỏi thận axit uric, trong khi việc tự ý uống baking soda tiềm ẩn nhiều nguy cơ rối loạn điện giải và tăng huyết áp nguy hiểm.
Chất béo chuyển hóa (trans fat), đặc biệt từ dầu thực vật hydro hóa công nghiệp, là mối nguy hại hàng đầu cho tim mạch. Thay vì chỉ tăng mỡ máu xấu như mỡ động vật, trans fat tạo ra "tác động kép" nguy hiểm: vừa đẩy tăng cholesterol xấu (LDL) vừa hạ thấp cholesterol tốt (HDL).
Nước chanh tươi chứa nhiều axit citric tự nhiên, khi chuyển hóa trong cơ thể sẽ kích thích tạo citrat giúp kiềm hóa nước tiểu và hỗ trợ đào thải axit uric. Uống đúng liều lượng pha loãng mang lại lợi ích cho người bệnh gút, nhưng dùng sai cách dễ làm tổn hại men răng và dạ dày.
Nước dừa tươi thường được truyền tai như phương thuốc tự nhiên giúp hạ axit uric và ngăn ngừa cơn đau gút. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại cho thấy nước dừa không tác động trực tiếp làm giảm urat máu, việc lạm dụng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người suy thận.
Ăn chay trường không đồng nghĩa với việc chắc chắn hết mỡ máu cao. Dù việc cắt giảm mỡ động vật giúp hạ cholesterol xấu, nhưng nếu ăn chay sai cách với nhiều tinh bột tinh chế và đường ngọt, nồng độ triglyceride trong máu vẫn tăng cao, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Nhiều người mỡ máu cao kiêng khem cẩn thận nhưng chỉ số lipid vẫn không hạ do mắc các sai lầm khi chế biến như chiên rán nhiệt độ cao, dùng lại dầu ăn thừa và lạm dụng nướng hay vi sóng. Những thói quen này tạo ra lipid oxy hóa độc hại, gây viêm mạch và cản trở kiểm soát mỡ máu.
Cơm nấu chín để lạnh 24 giờ ở 4 độ C tạo ra tinh bột kháng loại 3, giúp giảm đáng kể mức tăng đường huyết và đỉnh đường huyết sau ăn so với cơm nóng mới nấu. Tuy nhiên, người bệnh dùng insulin cần thận trọng vì có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết.
Người mắc đái tháo đường vẫn có thể ăn mì gói nếu áp dụng kỹ thuật chần bỏ nước béo, ăn kèm đạm và chất xơ. Các biện pháp này làm chậm tốc độ tiêu hóa tinh bột, hạn chế tình trạng đường huyết tăng vọt sau ăn.
Uống giấm táo pha loãng trước bữa ăn giúp hỗ trợ làm chậm rỗng dạ dày và giảm đỉnh đường huyết sau ăn, nhưng đây không phải thần dược thay thế thuốc điều trị. Bằng chứng lâm sàng hiện tại còn giới hạn ở quy mô nhỏ và người bệnh tiểu đường có biến chứng liệt dạ dày cần đặc biệt thận trọng.
Uống nhiều nước lọc không giúp thận đào thải thêm natri hay hạ huyết áp như nhiều người lầm tưởng. Thận chỉ tăng thải nước tự do chứ không kéo theo muối dư thừa, việc uống ép nước thậm chí còn làm tăng gánh nặng tuần hoàn cho tim mạch.
Ăn giảm muối nhưng huyết áp không hạ thường bắt nguồn từ hiện tượng kháng muối tự nhiên, ảnh hưởng của gen di truyền, tuổi tác và chế độ dinh dưỡng tổng thể chưa tối ưu. Việc hiểu rõ cơ chế chuyển hóa giúp người bệnh xây dựng chế độ kiểm soát huyết áp khoa học và bền vững hơn.
Người bị tăng huyết áp không nên cắt bỏ natri hoàn toàn khỏi khẩu phần ăn. Việc kiêng muối quá cực đoan có thể kích hoạt hệ thần kinh thể dịch RAA, làm tăng nồng độ renin, aldosterone, kháng insulin và rối loạn mỡ máu, mang lại nhiều rủi ro tim mạch hơn là lợi ích hạ huyết áp đơn thuần.
Quan niệm người bệnh tiểu đường uống sữa hạt nào cũng tốt là hoàn toàn sai lầm. Nhiều loại sữa hạt công nghiệp chế biến sẵn chứa lượng lớn đường tự do, tinh bột chuyển hóa nhanh và ít chất xơ, có thể khiến đường huyết tăng vọt sau khi uống và làm giảm độ nhạy insulin của cơ thể.
Đi bộ từ 20 đến 30 phút sau bữa ăn giúp giảm đáng kể đỉnh đường huyết và biên độ dao động glucose so với việc ngồi yên. Vận động ngay sau bữa ăn đem lại hiệu quả hạ đường huyết vượt trội hơn hẳn so với việc tập thể dục trước khi ăn.
Quan niệm phải uống whey trong vòng 30 phút sau tập để tránh mất cơ là không chính xác. Khoa học chứng minh "cửa sổ đồng hóa" kéo dài nhiều giờ quanh buổi tập, trong khi tổng lượng đạm nạp đủ suốt cả ngày và chất lượng buổi tập mới là yếu tố quyết định hàng đầu.
Quan niệm người tiểu đường phải cắt bỏ hoàn toàn tinh bột là sai lầm nguy hại, dễ dẫn đến mất cơ, cạn kiệt năng lượng và biến chứng toan ceton. Chuyên gia khuyến nghị điều chỉnh tỷ lệ tinh bột hợp lý kết hợp chọn lọc carbohydrate phức hợp thay vì kiêng khem triệt để.
