Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.356 bài, trang 308 trên 368
Nước cốt nhàu được các cơ quan an toàn thực phẩm công nhận là an toàn ở liều dùng thông thường. Tuy nhiên, y văn vẫn ghi nhận một số ca tổn thương gan cấp tính cá biệt và độc tính mạn tính trên động vật ở liều cao, đòi hỏi sự thận trọng ở người có bệnh gan, người đang dùng thuốc và phụ nữ mang thai.
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp loại bỏ hiệu quả bụi bẩn, chất bám đóng vảy và tăng cường cơ chế thanh thải lông chuyển tự nhiên của niêm mạc. Đây là giải pháp hỗ trợ làm sạch đường thở đơn giản, an toàn cho cả người lớn và trẻ nhỏ sau khi tiếp xúc không khí ô nhiễm.
Rau ngổ trâu và ngò ôm thường bị nhầm lẫn do cùng mọc ở vùng nước ẩm, nhưng ngò ôm là rau gia vị thơm lành tính, còn ngổ trâu là cây thuốc họ Cúc có vị đắng gắt và chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh mẽ, nếu nấu nhầm canh chua có thể gây rối loạn tiêu hóa và chóng mặt.
Nồng độ bụi mịn PM2.5 trong ngày không cố định mà thường tăng cao và lập đỉnh vào sáng sớm (6:00-8:00) và chiều tối đến đêm (18:00-22:00), chủ yếu do khí thải cao điểm giao thông kết hợp hiện tượng nghịch nhiệt khí quyển giữ hạt ô nhiễm sát mặt đất.
Nhiều người tin rằng ngâm rau ngổ trâu vào nước muối loãng có thể diệt sạch giun sán. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định nước muối hoàn toàn không thể tiêu diệt nang ấu trùng sán lá gan. Thói quen này mang lại cảm giác an toàn giả tạo, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh đường tiêu hóa nghiêm trọng.
Bật chế độ lấy gió trong trên điều hòa ô tô giúp giảm đáng kể bụi mịn PM2.5 và hạt siêu mịn nhờ luân chuyển không khí qua màng lọc nhiều lần. Tuy nhiên, nếu đóng kín liên tục, nồng độ khí CO2 do hành khách thở ra sẽ tích tụ nhanh chóng, gây mệt mỏi và giảm tập trung.
Người đang sử dụng thuốc chống đông máu không nên tự ý uống nước nhàu. Dù nhàu có tác dụng hỗ trợ hạ lipid máu, việc kết hợp thảo dược với thuốc chống đông có thể gây tương tác bất lợi, làm thay đổi khả năng đông máu và làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết tiêu hóa hoặc chảy máu nội tạng nguy hiểm.
Trong những ngày ô nhiễm không khí nặng, việc đóng kín cửa liên tục khiến khí CO2 tích tụ gây mệt mỏi, nhưng mở cửa tự tiện lại rước bụi mịn vào nhà. Giải pháp khoa học là áp dụng quy tắc thông gió ngắt quãng vào khung giờ ô nhiễm thấp kết hợp lọc khí chủ động.
Người đeo kính áp tròng có nguy cơ khô mắt và kích ứng cao hơn trong những ngày sương mù ô nhiễm do bụi mịn và hóa chất dễ tích tụ dưới kính, làm mất cân bằng màng phim nước mắt và gây tổn hại biểu mô giác mạc.
Khẩu trang y tế thông thường có thể lọc được một phần bụi mịn nhờ chất liệu màng lọc, nhưng hiệu quả bảo vệ thực tế trước bụi siêu mịn PM2.5 rất hạn chế do không khí bẩn dễ rò rỉ qua các khe hở mép mặt, kém xa khả năng bảo vệ của chuẩn N95.
Nhiều người tin rằng căn hộ chung cư tầng càng cao thì không khí càng sạch bụi mịn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy tầng cao chỉ giúp giảm khói xe và hạt siêu mịn từ mặt đất, trong khi nồng độ bụi PM2.5 nói chung vẫn lơ lửng ở mức đáng kể trên toàn bộ chiều cao công trình.
Nhiều người có thói quen uống rượu để làm ấm cơ thể trong ngày lạnh buốt, nhưng khoa học chứng minh đây là hiểu lầm nguy hiểm. Rượu kích thích giãn mạch ngoại biên mang lại cảm giác ấm ảo tức thì, trong khi thực tế lại thúc đẩy nhiệt độ cốt lõi tụt giảm nhanh hơn, làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt.
Người đang uống thuốc hạ đường huyết không nên tự ý dùng thêm nước sắc ngọc giá. Dù chứa hoạt chất có tác dụng hạ đường huyết, thảo dược này có thể gây tương tác cộng gộp với thuốc Tây y, dẫn đến nguy cơ tụt đường huyết quá mức và gây nguy hiểm cho tính mạng.
Hầm canh gà với ngọc giá đúng cách đòi hỏi kiểm soát lửa nhỏ và thời gian vừa phải. Nghiên cứu cho thấy nhiệt độ làm biến đổi cấu trúc polysaccharide và saponin trong ngọc giá; việc hầm sôi liu riu từ 30-40 phút sau khi gà mềm sẽ giúp hòa tan tối đa hoạt chất mà không làm phân hủy dưỡng chất.
Ngải thơm (tarragon) và ngải cứu (mugwort) cùng thuộc chi Ngải nhưng khác biệt hoàn toàn về công dụng. Ngải thơm giàu este tạo hương thơm ngọt, hỗ trợ kháng khuẩn và ức chế men hấp thu chất béo, trong khi ngải cứu chứa nhiều camphor giúp kháng viêm, giảm đau nhức và điều hòa khí huyết.
Ngọc giá xông lưu huỳnh thường có màu trắng bệch bất thường, mất mùi thơm tự nhiên và bốc mùi chua hăng nồng xộc vào mũi. Hóa chất bảo quản không chỉ làm suy giảm nghiêm trọng các hoạt chất quý mà còn tạo ra các dẫn xuất bền nhiệt gây hại cho sức khỏe người dùng.
Nhiều người tin rằng dội nước sôi có thể loại bỏ hoàn toàn nấm mốc và mầm bệnh trên đũa, thớt gỗ mùa mưa ẩm. Tuy nhiên, nhiệt độ sôi chỉ tiêu diệt được vi sinh vật bề mặt, hoàn toàn bất lực trước mạng lưới sợi nấm và độc tố đã ngấm sâu trong thớ gỗ xốp nứt nẻ.
Ngậm lá ngải thơm có thể giúp làm dịu cơn đau răng tạm thời nhờ hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng khuẩn khoang miệng và gây tê cục bộ. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn, không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh lý tủy hay sâu răng và tiềm ẩn rủi ro nếu lạm dụng.
Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng và nên hạn chế ăn ngải thơm với lượng lớn. Chiết xuất từ lá ngải thơm chứa các dẫn xuất coumarin có khả năng ức chế kết tập tiểu cầu và kéo dài thời gian đông máu, làm gia tăng nguy cơ tương tác thuốc bất lợi và nguy cơ xuất huyết.
Nhiều người có thói quen ngâm chân nước muối ấm sau khi lội mưa ngập để sát khuẩn, ngừa nấm da. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy nước muối ấm không thể tiêu diệt được vi nấm chân hay bào tử nấm; việc ngâm chân kéo dài thậm chí còn làm ẩm da, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển.
