Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.355 bài, trang 312 trên 368
Khi mắc sốt xuất huyết, việc tự ý dùng thuốc hạ sốt chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen có thể đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch. Loại thuốc này ức chế kết tập tiểu cầu, kéo dài thời gian chảy máu và gây tổn thương niêm mạc dạ dày, khiến nguy cơ xuất huyết nội tạng tăng vọt trên nền giảm tiểu cầu sẵn có.
Nhiều người lầm tưởng hết sốt là đã khỏi sốt xuất huyết, nhưng thực tế từ ngày thứ 3 đến thứ 7 lại là giai đoạn nguy hiểm nhất. Thời điểm này, nhiệt độ giảm xuống nhưng nguy cơ rò rỉ huyết tương tăng cao, có thể dẫn đến cô đặc máu, tụt huyết áp và sốc đe dọa tính mạng nếu không theo dõi sát.
Uống dồn dập paracetamol để hạ sốt khi mắc sốt xuất huyết có thể đẩy người bệnh vào nguy cơ suy gan cấp nguy kịch. Tế bào gan vốn đang chịu áp lực từ virus truyền nhiễm sẽ nhanh chóng bị hoại tử diện rộng khi lượng chất độc chuyển hóa từ paracetamol quá liều làm cạn kiệt nguồn bảo vệ của gan.
Cạo gió khi mắc sốt xuất huyết là thói quen dân gian cực kỳ nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng. Lực ma sát cơ học làm vỡ hàng loạt mao mạch dưới da, trong khi virus Dengue đã làm suy giảm nghiêm trọng số lượng và chức năng kết tập của tiểu cầu, khiến máu chảy ồ ạt không thể cầm được.
Ăn lá mắc mật như một loại gia vị nấu nướng thông thường hoàn toàn an toàn và không gây hại cho gan, thận ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá nhiều, uống nước sắc đậm đặc kéo dài hoặc dùng các dạng chiết xuất liều cao có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa và bài tiết, tiềm ẩn nguy cơ tích lũy độc chất cho cơ thể.
Xịt chống muỗi chứa DEET mang lại thời gian bảo vệ kéo dài hơn rõ rệt (lên đến 6 giờ) so với đa số tinh dầu tự nhiên. Dù vậy, chiết xuất PMD từ bạch đàn chanh là giải pháp thảo mộc hiếm hoi được US CDC công nhận nhờ hiệu quả xua muỗi tốt và độ lành tính cao với tế bào da.
Uống mật nhân chung với thuốc huyết áp tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường do tương tác dược lý và nguy cơ xáo trộn kiểm soát huyết áp. Người bệnh tim mạch tuyệt đối không nên tự ý kết hợp thảo dược này với thuốc điều trị khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Người bệnh tiểu đường uống mật nhân cần đặc biệt cẩn trọng vì dược liệu này chứa nhiều hoạt chất sinh học có thể gây tương tác thuốc và làm tăng nguy cơ hạ đường huyết quá mức nguy hiểm. Thảo dược không thể thay thế thuốc điều trị và cần có ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Quan niệm dùng thìa kim loại múc mật ong làm mất chất dinh dưỡng là hiểu lầm phổ biến. Độ axit tự nhiên của mật ong khá nhẹ và thời gian múc chỉ vài giây, hoàn toàn không đủ để tạo ra phản ứng ăn mòn hay phá hủy enzyme. Tác nhân thực sự làm hỏng mật ong là nhiệt độ cao và độ ẩm.
Tự làm sữa chua tại nhà dù ủ ấm kéo dài cũng không thể loại bỏ hoàn toàn 100% đường lactose. Quá trình lên men của vi khuẩn chỉ giúp chuyển hóa một phần lactose thành axit lactic, sau đó nồng độ axit tăng cao sẽ làm chậm dần quá trình tiêu thụ đường.
Hiện tượng "say bột ngọt" thực chất là phản ứng nhạy cảm thần kinh thoáng qua do glutamate tự do gây ra, không phải là dị ứng thực phẩm qua trung gian kháng thể IgE. Tình trạng này chỉ gây tê mỏi cơ hoặc đau đầu tạm thời và sẽ tự hết sau vài giờ.
Nhiều người tin rằng sữa A2 là giải pháp hoàn hảo thay thế cho sữa truyền thống giúp loại bỏ hoàn toàn các cơn đau bụng, đầy hơi do bất dung nạp lactose. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy sữa A2 chỉ thay đổi cấu trúc đạm beta-casein mà vẫn giữ nguyên lượng đường lactose tự nhiên, không thể giải quyết triệt để gốc rễ của hội chứng này.
Nhiều người bất dung nạp đường sữa lo ngại tá dược lactose trong thuốc tây gây đau bụng, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy lượng tá dược này cực kỳ nhỏ và an toàn với hầu hết người bệnh. Trừ trẻ nhỏ hoặc người mắc bệnh chuyển hóa đặc biệt, đa số triệu chứng khó chịu xuất phát từ tác dụng phụ của dược chất.
Pha mật ong với nước sôi không tạo ra chất độc chết người ngay tức khắc như tin đồn, nhưng nhiệt độ cao sẽ phá hủy gần như toàn bộ enzyme quý giá và thúc đẩy sinh ra hydroxymethylfurfural (HMF). Để bảo toàn trọn vẹn dưỡng chất, người dùng chỉ nên pha mật ong với nước ấm dưới 50 độ C.
Người đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần hết sức thận trọng khi sử dụng thảo dược mận gai. Hàm lượng tannin cao trong quả có thể liên kết và tạo phức kết tủa trong lòng ruột non, gây cản trở nghiêm trọng quá trình hấp thu vi chất sắt cùng nhiều loại thuốc uống hàng ngày.
Nuốt phải 1-2 hạt mắc mật còn nguyên vẹn thường không gây ngộ độc vì vỏ hạt bảo vệ ruột khỏi tinh dầu bên trong. Tuy nhiên, nhai vỡ hạt tươi số lượng lớn có thể gây kích ứng tiêu hóa do hạt chứa hàm lượng cao tinh dầu sabinene và các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh.
Uống sữa cùng bữa ăn chính giúp làm chậm tốc độ dạ dày đẩy thức ăn xuống ruột non, từ đó hạn chế đường lactose tràn ồ ạt xuống đại tràng và giảm rõ rệt tình trạng chướng bụng, khó tiêu ở người kém dung nạp men sữa.
Viên enzyme lactase chỉ phát huy hiệu quả phân giải đường khi được uống cùng lúc với ngụm sữa đầu tiên hoặc ngay trong bữa ăn có chế phẩm từ sữa. Việc uống quá sớm trước 30 phút hoặc dùng sau khi đã ăn xong sẽ khiến enzyme mất tác dụng, không thể ngăn ngừa tình trạng đầy bụng, tiêu chảy.
Nhiều lời đồn cho rằng sữa dê gần như không chứa đường lactose và là giải pháp hoàn hảo thay thế sữa bò. Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy sữa dê chỉ chứa ít hơn khoảng 8,7% lactose so với sữa bò. Lượng đường này vẫn dao động ở mức 4,2% đến 5%, đòi hỏi người dùng phải hiểu đúng bản chất để sử dụng an toàn.
Người đang dùng thuốc chống đông máu có thể ăn một lượng nhỏ măng cụt tươi nhưng cần hết sức cẩn trọng. Do chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu, măng cụt có thể tương tác hiệp đồng với thuốc, làm tăng nguy cơ xuất huyết khó cầm.
