Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.335 bài, trang 343 trên 367
Nhiều người có thói quen nấu nước rễ cỏ tranh uống thay nước lọc cả ngày để thanh nhiệt, giải độc. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học cho thấy việc lạm dụng thảo dược này kéo dài với liều cao có thể gây mất cân bằng điện giải, biến đổi trọng lượng tim thận và ảnh hưởng đến mô gan.
Cốt khí củ chứa lượng lớn resveratrol và hoạt chất emodin có hoạt tính sinh học mạnh trên hệ tim mạch và enzym gan. Khi dùng chung với thuốc chống đông máu, dược liệu này tiềm ẩn rủi ro tương tác nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ chảy máu khó cầm và xuất huyết nguy hiểm.
Nước rễ cỏ tranh thường được tin là thức uống "mát gan, giải độc" thần kỳ. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định không có loại thảo mộc nào có thể thay thế cơ chế lọc độc tự nhiên của gan; các hoạt tính bảo vệ gan của rễ cỏ tranh hiện mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong phòng thí nghiệm.
Men tiêu hóa không có tác dụng điều trị táo bón vì chỉ giúp phân giải thức ăn ở ruột non chứ không tác động lên nhu động hay làm mềm phân tại đại tràng. Để xử lý táo bón hiệu quả, người bệnh cần phân biệt rõ men tiêu hóa với thuốc nhuận tràng và men vi sinh.
Tinh dầu cỏ xạ hương có khả năng tiêu diệt vi khuẩn mụn trứng cá và chống viêm rất mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý chấm tinh dầu nguyên chất lên da lại dễ gây kích ứng, bỏng rát và viêm da tiếp xúc do hoạt chất thymol kích thích giải phóng histamin. Người bệnh tuyệt đối không nên bôi trực tiếp lên mặt.
Uống bột sắn dây có thể đem lại cảm giác thanh nhiệt nhẹ nhàng, nhưng không thể trị dứt điểm táo bón. Dưới góc độ khoa học, sắn dây chỉ cung cấp tinh bột kháng hỗ trợ đường ruột ở mức độ nhất định, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ y khoa đối với các trường hợp táo bón kéo dài hay mức độ nặng.
Cả chuối xanh và chuối chín đều hỗ trợ tiêu hóa nhưng khác nhau về cơ chế. Chuối xanh giàu tinh bột kháng hoạt động như chất xơ và prebiotic giúp cải thiện táo bón lẫn tiêu chảy, trong khi chuối chín giảm tinh bột, tăng lượng đường và thay đổi đặc tính chất xơ.
Uống một ly nước ấm vào buổi sáng giúp kích hoạt phản xạ dạ dày - đại tràng và hỗ trợ nhu động ruột tống xuất chất thải thuận lợi hơn. Dù có cơ sở khoa học rõ ràng, đây là thói quen hỗ trợ sinh lý tự nhiên chứ không phải giải pháp thay thế phác đồ điều trị táo bón.
Thuốc giảm đau opioid gây táo bón do gắn vào thụ thể mu tại đường ruột, làm tê liệt nhu động và giảm bài tiết dịch tiêu hóa. Để phòng ngừa hiệu quả, người bệnh cần can thiệp sớm ngay từ khi bắt đầu dùng thuốc bằng việc bổ sung nước, vận động, dùng thuốc nhuận tràng thẩm thấu PEG hoặc thuốc chẹn thụ thể ngoại vi PAMORA theo chỉ định.
Cỏ râu mèo được chứng minh có khả năng lợi tiểu, bảo vệ tế bào thận và hỗ trợ làm giảm trọng lượng sỏi trong các thử nghiệm khoa học nhờ hàm lượng hoạt chất flavonoid dồi dào. Tuy nhiên, hiệu quả bào mòn sỏi thực tế còn phụ thuộc chặt chẽ vào loại sỏi và độ pH của nước tiểu.
Nhiều người có thói quen ninh kỹ các loại thảo dược hàng giờ vì nghĩ càng đặc càng tốt. Tuy nhiên, với cấu trúc thân xốp chứa các hợp chất phenolic nhạy nhiệt, việc đun sắc cỏ bấc đèn đúng kỹ thuật trong thời gian ngắn mới là chìa khóa giúp giữ lại hoạt chất và tránh tương tác thuốc.
Thuốc hạ huyết áp nhóm chẹn kênh canxi gây táo bón do ức chế dòng ion canxi đi vào tế bào cơ trơn thành ruột. Tình trạng này làm giảm lực co bóp của đại tràng, khiến nhu động ruột chậm lại và phân bị giữ lâu dẫn đến khô cứng.
Uống viên bổ sung sắt thường gây táo bón và rối loạn tiêu hóa do lượng sắt không hấp thu hết tích tụ tại ruột. Để khắc phục, người bệnh có thể uống sắt sau ăn, giảm liều lượng theo hướng dẫn y tế hoặc dùng liều duy nhất mỗi ngày thay vì tự ý bỏ thuốc làm gián đoạn điều trị.
Nhiều người tin rằng kê thêm ghế dưới chân khi đi vệ sinh sẽ giúp mở thẳng góc trực tràng và chữa khỏi táo bón. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa cho thấy dù tư thế này giúp gập đùi tự nhiên, nó không cải thiện tốc độ tống phân hay sự thoải mái ở người táo bón chưa phân loại, do hiệu quả đại tiện còn phụ thuộc vào cơ sàn chậu.
Người bị táo bón nên ăn táo cả vỏ vì phần lớn chất xơ hòa tan pectin tập trung ở lớp vỏ và bã táo. Pectin giúp làm mềm phân, rút ngắn thời gian lưu chuyển trong đại tràng và thúc đẩy các lợi khuẩn đường ruột phát triển hiệu quả.
Bạc hà thường được dùng để làm dịu đường tiêu hóa nhờ đặc tính giãn cơ trơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu đo áp lực và độ pH thực quản cho thấy dù không trực tiếp làm yếu van dạ dày hay tăng số cơn trào ngược axit, việc dùng bạc hà liều cao vẫn gây ợ nóng do kích ứng trực tiếp niêm mạc thực quản.
Nhiều người gặp tình trạng đầy bụng, ậm ạch khó tiêu khi dùng đường cỏ ngọt thương phẩm. Thực chất, chiết xuất cỏ ngọt nguyên chất hiếm khi gây hại đường ruột; nguyên nhân phổ biến xuất phát từ các chất độn đi kèm như erythritol và sự lên men sinh khí của hệ vi sinh vật đang mất cân bằng.
Nhiều người lo ngại dùng đường cỏ ngọt để nấu chè hay nướng bánh ở nhiệt độ cao sẽ làm biến đổi cấu trúc và sinh ra độc tố. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy hoạt chất trong cỏ ngọt có độ bền nhiệt rất tốt, chịu được quá trình nấu chín thông thường mà không bị phân hủy hay tạo chất gây hại.
Nên uống nước râu mèo vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, trước khi ngủ ít nhất 4 đến 6 tiếng để thận đào thải tốt nhất. Khung giờ này giúp cơ thể tống xuất dịch ứ đọng và axit uric hiệu quả trong ngày mà không kích thích bàng quang gây tiểu đêm mất ngủ.
Thói quen đeo thắt lưng quá chặt hoặc dùng đai nịt bụng có thể làm tăng áp lực trong dạ dày, khiến lượng axit trào lên thực quản tăng gấp nhiều lần ở người có bệnh lý trào ngược. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc rất lớn vào sức khỏe của cơ vòng thực quản ở từng người.
