Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.345 bài, trang 39 trên 368
Nhiều người chuộng uống bột trân châu để dưỡng nhan và an thần, nhưng ngọc trai từ nhuyễn thể nuôi biển có nguy cơ tích tụ cadmium cao do ô nhiễm công nghiệp. Việc dùng sản phẩm không kiểm định kiểm soát kim loại nặng tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe.
Uống dầu trẩu chữa táo bón là phương pháp dân gian cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính và tổn thương đường ruột nghiêm trọng. Y học hiện đại khuyến cáo cấm uống dầu trẩu, bởi hạt của loài cây này chứa độc chất mạnh gây nôn mửa dữ dội, tiêu chảy và viêm loét đường tiêu hóa.
Nhiều người tin ăn trứng sống hoặc chần giúp giữ nguyên dưỡng chất, nhưng khoa học chứng minh điều ngược lại. Trứng nấu chín giúp cơ thể hấp thu protein tới 90,9%, cao gần gấp đôi mức 51,3% của trứng sống, đồng thời loại trừ nguy cơ ngộ độc khuẩn Salmonella nguy hiểm từ trứng chưa chín kỹ.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy trâm bột (*Enicostemma littorale*) hỗ trợ kích thích tiết insulin và hạ đường huyết trên chuột. Dù vậy, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nước lá.
Kết hợp trạch tả cùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc hạ áp tổng hợp có thể gây tương tác dược lý nguy hiểm. Tác dụng hiệp đồng làm tăng đào thải nước và giãn mạch, dễ dẫn tới nguy cơ mất nước, hạ kali máu nghiêm trọng và tụt huyết áp quá mức. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng chung khi chưa có hướng dẫn y khoa.
Nhiều lời đồn dân gian cho rằng trạch tả có thể "đánh tan" sỏi thận, giúp người bệnh thoát cảnh mổ xẻ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học thực nghiệm chỉ ra rằng hoạt chất trạch tả chỉ có tác dụng ức chế sự lắng đọng tinh thể canxi oxalat và giảm canxi niệu, hoàn toàn không có khả năng làm tan sỏi đã hình thành.
Nhiều người truyền tai nhau cách đắp lá trầu không hấp nóng để trị nám cấp tốc nhưng không biết đây là thói quen nguy hiểm. Độc tính từ lá trầu không có thể phá hủy tế bào sắc tố, biến vùng da nám thành các đốm trắng mất sắc tố vĩnh viễn xen kẽ mảng thâm đen loang lổ khó điều trị.
Nhiều người có thói quen hái lá trầu bà vàng giã nát đắp lên vết trầy xước, mụn nhọt để "hạ hỏa, tiêu viêm". Tuy nhiên, đây là sai lầm nguy hại có thể dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng và hoại tử mô do độc tính tế bào trực tiếp cùng vi khuẩn xâm nhập.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã cây trạch quạch đắp lên khớp để giảm đau gout và viêm khớp cấp tốc. Tuy nhiên, giới y khoa cảnh báo mẹo đắp ngoài này chưa có bằng chứng lâm sàng kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng khớp nguy hiểm.
Nhiều lời đồn cho rằng trư linh có thể làm tan hoặc ngăn ngừa sỏi thận canxi oxalat. Tuy nhiên, các bằng chứng y khoa hiện tại chưa hề có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh trư linh giúp trị hoặc ngừa sỏi trên người; cơ chế tạo sỏi thực tế phụ thuộc chặt chẽ vào nồng độ oxalat, canxi và các chất ức chế tự nhiên trong nước tiểu.
Kem mỡ y tế đạt chuẩn vô khuẩn và ổn định sinh học cao hơn hẳn mỡ trăn thủ công. Dù mỡ trăn là kinh nghiệm dân gian phổ biến, nguy cơ nhiễm tạp khuẩn và kích ứng da khi dùng mỡ động vật tự chiết xuất rất lớn; người dùng nên ưu tiên các chế phẩm y tế đã được kiểm chứng khoa học.
Nhiều người có thói quen giã lá trường sinh (thuộc chi *Kalanchoe*) đắp trực tiếp lên vết bỏng nhằm làm dịu da. Tuy nhiên, y học hiện đại chỉ ghi nhận hiệu quả giảm viêm từ các dạng chiết xuất đã qua tinh chế và tiệt trùng, còn việc dùng lá tươi đắp lên vết thương hở tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn rất nguy hiểm.
Người đang uống thuốc trị tiểu đường hoặc tiêm insulin tuyệt đối không nên tự ý dùng thêm trạch quạch. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của loại cây này, trong khi việc kết hợp tùy tiện thảo dược với thuốc tây có thể gây tương tác nguy hiểm, dẫn đến hạ đường huyết quá mức đe dọa tính mạng.
Lời đồn cao trăn gây giảm sinh lý và liệt dương vĩnh viễn ở nam giới là quan niệm truyền miệng chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học hay nghiên cứu thực nghiệm nào xác nhận. Việc suy giảm testosterone thực tế thường bắt nguồn từ các độc chất môi trường, bệnh lý nền và lối sống thiếu lành mạnh.
Nhựa mủ trắng của cây trạng nguyên và các loài thực vật họ Đại kích chứa độc tố gây kích ứng biểu bì, có thể làm chết tế bào da, phồng rộp và tổn thương mắt nặng nề. Người có cơ địa dị ứng, da nhạy cảm và trẻ nhỏ cần đặc biệt cẩn trọng khi chăm sóc cây.
Kết hợp trường sinh lá rách với digoxin tiềm ẩn nguy cơ tương tác dược lực học và dược động học nguy hiểm. Do digoxin có khoảng an toàn hẹp, sự cộng hưởng độc tính có thể làm biến đổi nồng độ thuốc trong huyết tương, kích hoạt các cơn loạn nhịp tim cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Tục sao vỏ tre (trúc nhự) với nước gừng không đơn thuần là kinh nghiệm dân gian mà có cơ sở hóa học rõ nét. Dưới tác động của nhiệt độ, các hoạt chất sinh học nhóm gingerol và terpene từ dịch gừng thấm sâu vào vỏ tre, biến đổi cấu trúc để tạo nên tác dụng chống nôn tối ưu.
Nhiều người tự ý kết hợp trư linh với thuốc lợi tiểu tân dược để tăng đào thải dịch, nhưng thói quen này tiềm ẩn rủi ro lớn. Dữ liệu khoa học cảnh báo việc phối hợp hai hoạt chất cùng gây bài xuất nước và khoáng chất có thể làm tăng nguy cơ hạ kali máu quá mức, mất nước nghiêm trọng và tụt huyết áp.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo bôi mỡ trăn sau khi cạo hoặc wax lông để triệt lông vĩnh viễn. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định mỡ trăn không thể phá hủy nang lông hay ngăn lông mọc lại hoàn toàn. Việc lạm dụng chất béo dạng bôi này còn tiềm ẩn nguy cơ viêm nang lông và nhiễm trùng da nghiêm trọng.
Cây trường sinh lá rách chứa hoạt chất tương tự glycoside tim, khi dùng chung với thuốc trợ tim digoxin có thể tạo ra tương tác cộng dồn độc tính nguy hiểm. Sự kết hợp này ức chế quá mức thụ thể Na+/K+-ATPase, dễ dẫn tới quá liều và loạn nhịp tim đe dọa tính mạng người bệnh.
