Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.826 bài, trang 25 trên 192
Nhựa trám hồng thực sự thể hiện hoạt tính kháng khuẩn mạnh trong phòng thí nghiệm, đặc biệt là trên các chủng vi khuẩn Gram dương như tụ cầu khuẩn. Tuy nhiên, toàn bộ bằng chứng hiện tại chỉ mới dừng lại ở mức thử nghiệm ống nghiệm (in vitro), người dùng không nên tự ý sử dụng thay thế thuốc kháng sinh.
Trư linh là dược liệu truyền thống nổi tiếng với tác dụng lợi tiểu, trị phù thũng. Khoa học hiện đại bước đầu xác nhận chiết xuất từ loại nấm này và hoạt chất ergone có khả năng tăng bài tiết nước tiểu cùng natri trên mô hình động vật, nhưng dữ liệu lâm sàng trên người hiện vẫn còn nhiều hạn chế.
Dịch chiết nấm trư linh từng được ghi nhận giúp kích thích mọc lông trên mô hình chuột thí nghiệm, nhưng hiện tại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người tiêu dùng không nên vội vã tin vào lời đồn dân gian để tránh rủi ro cho sức khỏe và nang tóc.
Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận các hợp chất bay hơi tự nhiên từ cây Begonia (như Trúc Pháp) nguyên vẹn có khả năng ức chế vi khuẩn Escherichia coli, Staphylococcus epidermidis và nấm men trong phòng kín. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh chiết xuất này an toàn và hiệu quả để chữa bệnh trên người.
Trường sinh lá rách ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, chống oxy hóa và điều hòa co thắt ruột trong ống nghiệm, cũng như khả năng giảm phù nề ở mô hình động vật. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh hiện chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh thảo dược này chữa khỏi viêm loét.
Polysaccharide là hoạt chất sinh học nổi bật trong nấm trư linh, được chứng minh có khả năng kích thích mạnh mẽ tế bào đại thực bào và điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù đã có ứng dụng lâm sàng tại Trung Quốc, phần lớn cơ chế tác động chuyên sâu hiện nay vẫn dừng ở mức nghiên cứu ống nghiệm và trên động vật.
Chiết xuất lá cây trâm bột (*Glochidion littorale*) chứa dồi dào các polyphenol và flavonoid như myricetin, axit chlorogenic, hesperidin. Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy thảo mộc này có khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ và bảo vệ tế bào thần kinh, mở ra tiềm năng lớn trong việc phát triển nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên.
Trúc nhự là vị thuốc cổ truyền quen thuộc thường được dùng để giảm nôn, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay phần lớn mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật và tế bào. Chiết xuất này cho thấy tiềm năng kháng viêm ruột và chống oxy hóa, song chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả chống nôn trên người.
Axit sterculic trong dầu hạt trôm là axit béo vòng cyclopropenoid có hoạt tính sinh học mạnh. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cảnh báo chất này có thể ức chế enzym chuyển hóa lipid SCD1, kích thích tăng sinh cơ trơn mạch máu và gây rối loạn nội tiết sinh sản, đòi hỏi sự thận trọng lớn khi sử dụng.
Xông hơi tinh dầu tràm giúp tạo cảm giác thông thoáng đường thở tức thì, nhưng khoa học chưa có bằng chứng cho thấy biện pháp này diệt được vi khuẩn đường hô hấp ở người. Dữ liệu kháng khuẩn hiện tại chủ yếu ghi nhận trong ống nghiệm, người dùng không nên lạm dụng xông để thay thế điều trị y khoa.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm chứng minh sừng trâu có hoạt tính hạ sốt, kháng viêm và chống oxy hóa tương đương sừng tê giác nhờ sở hữu các chuỗi peptide và protein tương đồng. Dược liệu này hoàn toàn có thể thay thế sừng tê giác trong các bài thuốc hạ nhiệt truyền thống, song không phải là phương thuốc chữa bách bệnh hay ung thư.
Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn khẳng định việc ăn nhiều cơm trắng làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2, đặc biệt ở người châu Á. Thay thế một phần cơm trắng bằng gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt là giải pháp khoa học giúp kiểm soát nguy cơ này.
Hạt trâm mốc từ lâu được dân gian tin dùng để hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ các thử nghiệm trên động vật và trong ống nghiệm, trong khi nghiên cứu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị.
Dân gian lưu truyền mẹo ngậm quả trám trắng khi ngứa rát họng, khản tiếng. Y học hiện đại ghi nhận trám trắng chứa nhiều hoạt chất giúp kháng khuẩn, chống viêm và ngăn virus cúm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có tác dụng hỗ trợ xoa dịu tại chỗ, không thể thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng.
Chiết xuất vỏ cây tra vồ chứa nhiều polyphenol và flavonoid giúp trung hòa gốc tự do và tăng cường enzyme chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại chủ yếu thực hiện trên động vật, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu khoa học ghi nhận trâm bầu chứa nhiều triterpenoid và flavonoid giúp bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ hạ men gan trên mô hình động vật. Tuy nhiên, dữ liệu thử nghiệm trên người hiện vẫn chưa có, do đó người dân không nên tự ý dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận chiết xuất lá và hạt cây trà my Nhật sở hữu các hợp chất saponin và triterpene có hoạt tính kháng viêm nhất định. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tế bào và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm đau khớp ở người.
Trâm hùng đẹp là vị thuốc dân gian được quan tâm nhờ tiềm năng giảm đau trong viêm khớp, chứa các alkaloid tác động lên thần kinh. Dù vậy, tác dụng kháng viêm của cây mới dừng ở kinh nghiệm truyền thống và thử nghiệm động vật sơ bộ, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để kiểm chứng hiệu quả và độ an toàn.
Cây tráng dương (*Turnera diffusa*) từ lâu được truyền tai là vị thuốc kích thích ham muốn tự nhiên. Dù các thử nghiệm trên động vật ghi nhận khả năng phục hồi hành vi giao phối rõ rệt, dữ liệu nghiên cứu lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn còn rất khan hiếm và chưa đủ để khẳng định hiệu quả thực tế.
Cây xấu hổ (trinh nữ) thường được truyền miệng là bài thuốc dân gian trị mất ngủ kinh niên. Tuy nhiên, y học hiện đại mới ghi nhận tác dụng giải tỏa lo âu, an thần của chiết xuất lá cây này trên mô hình chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người.
