Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.829 bài, trang 43 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cây râu mèo để bào mòn sỏi thận và hạ acid uric. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dược liệu này hỗ trợ giảm kích thước sỏi tương đương thuốc đối chứng nhưng chưa chứng minh khả năng "trị dứt điểm" hay đào thải sỏi lớn.
Ráy gai chứa dồi dào polyphenol giúp kháng viêm và chống oxy hóa vượt trội trên mô hình tế bào và chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân chỉ nên xem đây là thảo dược tiềm năng, tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
Ráng lông chứa độc tố ptaquiloside có khả năng gây tổn hại ADN và suy giảm miễn dịch, đã được chứng minh gây khối u ở động vật. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học ghi nhận việc ăn đọt ráng lông hoặc dùng nguồn nước nhiễm độc làm tăng rõ rệt nguy cơ mắc ung thư dạ dày và ung thư thực quản.
Taccalonolide chiết xuất từ cây râu hùm có cơ chế làm bền vi ống tương tự thuốc paclitaxel và khắc phục hiện tượng kháng thuốc trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tế bào nuôi cấy và động vật, người dân không nên tự ý dùng cây thô để chữa bệnh.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá và hoa râm bụt có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết thông qua việc kích thích tiết insulin và giảm hấp thu đường. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, trà râm bụt không thể thay thế thuốc điều trị và cần tránh dùng cho phụ nữ mang thai.
Ráng trắc là thảo dược dân gian quen thuộc được dùng trị ho và viêm phế quản. Dù các nghiên cứu ghi nhận tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa trên động vật, ráng trắc vẫn thiếu hụt thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chiết xuất từ thân và lá của một số loài ráy leo bước đầu cho thấy hoạt tính ức chế vi khuẩn và ký sinh trùng trên đĩa thạch trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trị bệnh trên người; người dân tuyệt đối không tự ý dùng như thuốc uống kháng sinh.
Củ ráy thường được truyền tai trong dân gian giúp tiêu tan tinh thể gút, nhưng khoa học hiện đại chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Các dữ liệu ức chế acid uric và giảm viêm mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và chuột, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc kê đơn.
Ráng cánh bần từng là phương thuốc tẩy sán truyền thống phổ biến, nhưng y học hiện đại đã thay thế hoàn toàn bằng Praziquantel. Hoạt chất tổng hợp mới mang lại hiệu quả diệt ký sinh trùng vượt trội ở nồng độ thấp, đồng thời sở hữu hồ sơ an toàn cao, không gây đột biến gen và tránh được độc tính khó lường từ thảo dược thô.
Cây rung quả nhỏ được dân gian dùng để hạ sốt, trị sưng đau. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng kháng viêm và lợi tiểu trên mô hình tế bào và động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trên cơ thể người.
Ruối leo thường được truyền tai như vị thuốc dân gian giúp xoa dịu đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận hoạt tính kháng viêm bước đầu trên mô hình tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng và không thể thay thế thuốc chữa bệnh khớp.
Polysaccharide chiết xuất từ rong bún ruột thể hiện hoạt tính hỗ trợ giảm lipid máu và bảo vệ gan trong các mô hình thử nghiệm trên động vật như chuột và cá. Dù vậy, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trên cơ thể người, vì thế người bệnh không nên xem đây là phương pháp thay thế thuốc điều trị mỡ máu.
Ráng trắc (cây tóc thần vệ nữ) thường được truyền tai như bài thuốc tự nhiên hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác động kiểm soát glucose của dược liệu này mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm và động vật, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người.
Các bộ phận từ rái cá lâu nay thường được đồn thổi như những bài thuốc quý chữa nhiều bệnh mãn tính. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận rái cá ở góc độ sinh thái và sinh học phân tử, hoàn toàn không có bất kỳ dữ liệu y học thực chứng nào chứng minh loài này có tác dụng chữa bệnh.
Cây ráy chứa các hợp chất như phenol và flavonoid cho thấy hoạt tính kháng viêm, giảm đau trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Tuy nhiên, độc tính tế bào cao cùng nguy cơ ngộ độc cấp tính đường hô hấp khiến việc tự ý dùng ráy làm thuốc uống tiềm ẩn nhiều rủi ro nguy hiểm.
Hoạt chất 1'-acetoxychavicol acetate (ACA) chiết xuất từ củ riềng nếp thể hiện khả năng kìm hãm và kích thích tế bào ung thư tự hủy trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, hiện hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người dân không nên xem riềng nếp là thuốc chữa bệnh mà chỉ nên dùng như gia vị thông thường.
Chiết xuất riềng nếp (*Alpinia galanga*) cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện sự tỉnh táo và duy trì khả năng chú ý trong thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên. Khi kết hợp cùng caffeine, thảo dược này giúp rút ngắn thời gian phản xạ và hạn chế hiện tượng sụt giảm năng lượng sau đó mà không làm tăng bồn chồn.
Rau đắng biển chứa các hoạt chất bacoside có khả năng hỗ trợ trí nhớ và tăng tốc độ chú ý, nhưng tác dụng này chỉ xuất hiện chậm sau 6 đến 12 tuần dùng liên tục chứ không giúp đầu óc minh mẫn tức thì như nhiều người lầm tưởng.
Naringin trong ráng bay được chứng minh có khả năng ức chế mạnh các cytokin gây viêm và giảm sưng phù trên các mô hình động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, hàm lượng hoạt chất này trong thân rễ khá thấp và các bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng để thay thế thuốc điều trị ở người.
Ráng bay (cốt toái bổ) là vị thuốc dân gian quen thuộc được lưu truyền với công dụng làm mạnh gân xương và nối liền xương gãy. Dù các thí nghiệm trên tế bào và động vật ghi nhận chiết xuất từ dược liệu này giúp thúc đẩy tạo xương và khoáng hóa xương, hiện chưa có bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả lành xương.
