Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 51 trên 192
Nhiều lời đồn cho rằng cây niệt gió có khả năng kháng virus viêm gan B mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm trên các dòng virus khác, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người khẳng định tác dụng chữa viêm gan B.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy trà và chiết xuất lạc tiên tây giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ chủ quan, tăng tổng thời gian ngủ và giảm căng thẳng ở người lớn. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có chủ yếu đến từ các nghiên cứu quy mô nhỏ và trong thời gian ngắn hạn.
Chiết xuất phi lao chứa nhiều flavonoid và polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và bảo vệ mô thận trong ống nghiệm cũng như trên chuột. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người dân tuyệt đối không tự ý đun sắc vỏ hay lá phi lao để trị viêm.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy alkaloid và polysaccharid trong hoàng thảo kim thoa (Dendrobium nobile) có khả năng hỗ trợ giảm đường huyết và cải thiện đề kháng insulin. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật và chưa được kiểm chứng đầy đủ trên người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá và vỏ phi lao có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên tự ý đun nước lá đắp lên vết thương hở để tránh nguy cơ kích ứng và nhiễm trùng nặng.
Rễ cây Ononis spinosa từ lâu đã được y học cổ truyền châu Âu sử dụng làm chất lợi niệu nhẹ để rửa trôi đường tiết niệu. Khoa học hiện đại đã làm rõ cơ chế ức chế men hyaluronidase-1, chống viêm và chống bám dính vi khuẩn của thảo dược này, đồng thời ghi nhận tiềm năng hỗ trợ tống xuất sỏi niệu quản khi phối hợp điều trị.
Phan tả diệp là thảo dược trị táo bón hiệu quả, nhưng nhiều người lo ngại dùng lâu sẽ làm ruột bị đơ, mất phản xạ co bóp. Nghiên cứu lâm sàng khẳng định phan tả diệp an toàn khi dùng trong tối đa 4 tuần và không gây tổn hại thần kinh hay cơ ruột, song người bệnh không nên lạm dụng để tránh lệ thuộc.
Nọc ong đất chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Dù vậy, do độc tính cao dễ gây sốc phản vệ, tán huyết và biến thiên tự nhiên lớn, nọc ong đất chưa thể dùng làm thuốc điều trị lâm sàng hay tự chữa bệnh tại nhà.
Ong đen thường được dân gian truyền tai dùng ngâm rượu trị viêm họng, khản tiếng. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng hay thử nghiệm in vitro nào chứng minh tác dụng này. Nghiên cứu thực tế về loài ong này chủ yếu tập trung vào vai trò thụ phấn và hệ vi sinh vật.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên quy mô nhỏ cho thấy chiết xuất xương rồng Nopal (*Opuntia ficus-indica*) hỗ trợ giảm đỉnh đường huyết cấp tính sau ăn và kích thích tiết insulin. Tuy nhiên, bằng chứng dài hạn chưa ghi nhận cải thiện HbA1c và sản phẩm này tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm đã phân lập thành công 7 hoạt chất thuộc nhóm secoiridoid glycoside và triterpenoid từ thân cây nụ đinh (*Luculia pinceana*). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức định danh hóa học thực vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa bệnh hay độ an toàn trên cơ thể người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy peptide mastoparan trong nọc ong vò vẽ có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn kháng thuốc vượt trội. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là hoạt tính phá hủy màng tế bào và gây vỡ hồng cầu người còn rất cao, chưa thể ứng dụng trực tiếp làm thuốc điều trị.
Các isoflavone như ononin cùng dẫn xuất pterocarpan chiết xuất từ rễ cây *Ononis spinosa* được khoa học chứng minh có khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và điều biến thụ thể dẫn truyền cảm giác đau TRPV1 trên tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng cần thận trọng.
Phan tả diệp là chất nhuận tràng kích thích nhu động ruột giúp tống phân nhanh chóng, trong khi vỏ mã đề là chất xơ hòa tan tạo khối giúp hút nước làm mềm phân. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai cơ chế thảo dược này giúp bạn xử trí táo bón an toàn, trúng đích và hiệu quả.
Nữ trinh tử là vị thuốc cổ truyền quen thuộc, gần đây thu hút sự chú ý với tiềm năng ngăn ngừa loãng xương. Dù các thực nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận khả năng tăng mật độ xương và chống oxy hóa, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế và cần được nhìn nhận đúng mực.
Nữ lang châu Âu (*Valeriana officinalis*) và các loài Nữ lang châu Á như *Valeriana hardwickii* mang thành phần hóa học khác biệt. Nữ lang châu Âu chứa hoạt chất an thần acid valerenic và valepotriate đặc trưng, trong khi *Valeriana hardwickii* giàu các hợp chất bay hơi như valeracetate và chưa có đủ dữ liệu so sánh trực tiếp.
Nụ hoa tam thất chứa hàm lượng saponin phong phú, được chứng minh bước đầu giúp giảm mỡ máu trên chuột cống béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về khả năng cải thiện độ nhạy insulin hay hạ đường huyết trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, người dùng không nên thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu y khoa lâm sàng cho thấy mật ong có hiệu quả giảm tần suất ho cấp tính và cải thiện giấc ngủ ban đêm ở trẻ em tương đương hoặc vượt trội một số siro ho thông thường. Tuy nhiên, cha mẹ tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi do nguy cơ ngộ độc Clostridium botulinum.
Melittin chiếm 50% nọc ong, có khả năng ức chế mạnh các con đường viêm NF-kappaB và JNK trong tế bào. Tuy nhiên, hoạt chất này có cơ chế đục màng gây tan tế bào, hoại tử mô và nguy cơ sốc phản vệ tử vong, đòi hỏi phải được biến đổi cấu trúc trước khi ứng dụng lâm sàng.
Uống nước cây nở ngày đất để hạ đường huyết chỉ là lời đồn thổi thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận thảo dược này có tác dụng kháng viêm, giảm đau trên động vật chứ chưa có bằng chứng kiểm soát đường huyết. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
